مولوی : فیه ما فیه
فصل شصت و هفتم - سُئِلَ عِیْسی عَلَیْهِ یَا رُوْحَ اللهِّ اَیُّ شَیْیءِ اَعْظَمُ
سُئِلَ عِیْسی عَلَیْهِ یَا رُوْحَ اللهِّ اَیُّ شَیْیءِ اَعْظَمُ وَمَا اَصْعَبُ فِي الدُّنْیا وَالْآخِرَةِ قَالَ غَضَبُ اللهِّ قَالوا وَمَا یَنْجِی عَنْ ذلِکَ قَالَ اَنْ تَکْسِرَ غَضَبَکَ وَ تَکْظِمَ غَیْظَکَ طریق آن بود چون نفس خواهد که شکایت کند خلاف او کند و شکر گوید و مبالغه کند چندانی که در اندرون خود محبّت او حاصل کند زیرا شکر گفتن به دروغ از خدا محبت جستن است، چنين مي فرمايد مولاناي بزرگ قدس الله سرهّ كه اَلشِّکَایَةُ عَنِ الْمَخْلُوْقِ شِکَایَةٌ عَنِ الْخَالِقِ و فرمود دشمنی و غیظ در غیبت تو بر تو پنهانست همچون آتش چون دیدی که ستارهٔ جست آن را بکش تا بعدم باز رود از آنجا که آمده است و اگر مدد کنی بکبریتِ جوابی و لفظ مجازاتی ره یابد و از عدم دگر و دگر روان شود و دشوار توان آن را بازفرستادن بعدم اِدْفَعْ بِالَّتِيْ هِیَ اَحْسَنُ تا قهر عدو کرده باشی از دو وجه یکی آنک عدو گوشت و پوست او نیست اندیشهٔ ردیست چو دفع شد از تو ببسیاری شکر هر آینه ازو نیزدفع شود، یکی طبعاً که اَلْاِنْسَانُ عَبِیْدُ الْاِحْسَانِ و دومّ چو فایده نبیند چنانک کودکان یکی را بنامی میخوانند او دشنام میدهد ایشان را رغبت زیادت میشود که سخن ما عمل کرد و اگر تغیير نبیند و فایدهٔ نبیند میلشان نماند، دومّ آنک چو این صفت عفوی در تو پیدا آید معلوم شود که مذمتّ او دروغست کژ دیده است، او ترا چنانک توی ندیده است، و معلوم شود که مذموم اوست نه تو و هیچ حجّتی خصم را خجل تر از آن نکند که دروغی او ظاهر شود پس تو بستایش در شکر او را زهر میدهی زیرا که اظهار نقصانی تو میکند تو کمال خود ظاهر کردی که محبوب حقیّ که وَالْعَافِیْنَ عَنِ النَّاسِ وَاللهُّ یَحِبُّ الْمُحْسِنیْنَ محبوب حق ناقص نباشد چندانش بستاکه یاران او بگمان افتند که مگر با ما بنفاقست که با اوش چندان اتفّاقست: برکن بر وفق سبلتشان گرچه دولتند بشکن بحکم گردنشان گرچه گردنند وَفَقنَّااللهُّ لِهذا. سعدی : باب هشتم در آداب صحبت
شماره ۶۰ - معصیت از هر که صادر شود ناپسندیده است
معصیت از هر که صادر شود ناپسندیده است و از علما ناخوبتر؛ که علم سلاح جنگ شیطان است و خداوندِ سلاح را چون به اسیری برند شرمساری بیش برد. ظهیرالدین فاریابی : قطعات
شماره ۸۵ - خداوندا تویی کز روی رفعت
خداوندا تویی کز روی رفعت مولوی : غزلیات
غزل ۳۵۲ - چو با ما یار ما امروز جفت است
چو با ما یارِ ما امروز جُفت است فخرالدین عراقی : غزلیات
غزل ۷۲ - پشت بر روزگار باید کرد
پشت بر روزگار باید کرد رشیدالدین میبدی : ۲۳- سورة المؤمنون- مکیّة
۳ - النوبة الاولى
قوله تعالى: «یا أَیُّهَا الرُّسُلُ کُلُوا مِنَ الطَّیِّباتِ» اى پیغامبران، پاک خورید و حلال خورید، «وَ اعْمَلُوا صالِحاً» و کار نیکو کنید، «إِنِّی بِما تَعْمَلُونَ عَلِیمٌ» (۵۱) که من بکردار شما دانایم. سعدی : مفردات
بیت ۴۸
به کین دشمنان باطل میندیش سعدی : باب سوم در فضیلت قناعت
حکایت ۴ - یکی از ملوکِ عَجَم طبیبی حاذق به خدمتِ مصطفی، صلّی اللهُ عَلَیْهِ و سَلَّمَ، فرستاد
یکی از ملوکِ عَجَم طبیبی حاذق به خدمتِ مصطفی، صلّی اللهُ عَلَیْهِ و سَلَّمَ، فرستاد. اسیری لاهیجی : غزلیات
شماره ۲۹۹ - چون گشت مه روی تو طالع ز مطالع
چون گشت مه روی تو طالع ز مطالع بیدل دهلوی : غزلیات
غزل ۲۲۳۶ - به اقبال حضورت صد گلستان عیش در چنگم
به اقبال حضورت صد گلستان عیش در چنگم شاه نعمتالله ولی : مفردات
شماره ۵۸ - به هر چه می نگرم نور طلعت شاه است
به هر چه می نگرم نور طلعت شاه است صائب تبریزی : متفرقات
شماره ۱۳۸ - در چشم پاکبازان آن دلنواز پیداست
در چشم پاکبازان آن دلنواز پیداست صائب تبریزی : تکبیتهای برگزیده
تکبیت ۲۰۱ - دلم هر لحظه از داغی به داغ دیگر آویزد
دلم هر لحظه از داغی به داغ دیگر آویزد مولوی : غزلیات
غزل ۱۹۵۰ - بوی آن باغ و بهار و گلبن رعناست این
بویِ آن باغ و بهار و گُلْبُنِ رَعناست این بیدل دهلوی : غزلیات
غزل ۱۸۶۵ - هرکجاکردم به یاد سجدهات ساز رکوع
هرکجاکردم به یاد سجدهات ساز رکوع اوحدی مراغهای : قصاید
قصیدهٔ شمارهٔ ۲۸ - وله غفرالله ذنوبه
بار بسیارست و راه دور در پیش، ای جوان مولوی : غزلیات
غزل ۲۰۰۸ - می بده ای ساقی آخرزمان
میْ بِدِه ای ساقیِ آخِرزمان سوزنی سمرقندی : رباعیات
شماره ۱۰ - دوش از تو دلی بدرد و غم داشته ام
دوش از تو دلی بدرد و غم داشته ام مولوی : غزلیات
غزل ۱۸۵۰ - چراغ عالم افروزم نمیتابد چنین روشن
چراغ عالَم اَفْروزَم نمیتابد چُنین روشن مولوی : غزلیات
غزل ۱۶۵۷ - میرسد بوی جگر از دو لبم
میرَسَد بویِ جِگَر از دو لَبَم
فصل شصت و هفتم - سُئِلَ عِیْسی عَلَیْهِ یَا رُوْحَ اللهِّ اَیُّ شَیْیءِ اَعْظَمُ
سُئِلَ عِیْسی عَلَیْهِ یَا رُوْحَ اللهِّ اَیُّ شَیْیءِ اَعْظَمُ وَمَا اَصْعَبُ فِي الدُّنْیا وَالْآخِرَةِ قَالَ غَضَبُ اللهِّ قَالوا وَمَا یَنْجِی عَنْ ذلِکَ قَالَ اَنْ تَکْسِرَ غَضَبَکَ وَ تَکْظِمَ غَیْظَکَ طریق آن بود چون نفس خواهد که شکایت کند خلاف او کند و شکر گوید و مبالغه کند چندانی که در اندرون خود محبّت او حاصل کند زیرا شکر گفتن به دروغ از خدا محبت جستن است، چنين مي فرمايد مولاناي بزرگ قدس الله سرهّ كه اَلشِّکَایَةُ عَنِ الْمَخْلُوْقِ شِکَایَةٌ عَنِ الْخَالِقِ و فرمود دشمنی و غیظ در غیبت تو بر تو پنهانست همچون آتش چون دیدی که ستارهٔ جست آن را بکش تا بعدم باز رود از آنجا که آمده است و اگر مدد کنی بکبریتِ جوابی و لفظ مجازاتی ره یابد و از عدم دگر و دگر روان شود و دشوار توان آن را بازفرستادن بعدم اِدْفَعْ بِالَّتِيْ هِیَ اَحْسَنُ تا قهر عدو کرده باشی از دو وجه یکی آنک عدو گوشت و پوست او نیست اندیشهٔ ردیست چو دفع شد از تو ببسیاری شکر هر آینه ازو نیزدفع شود، یکی طبعاً که اَلْاِنْسَانُ عَبِیْدُ الْاِحْسَانِ و دومّ چو فایده نبیند چنانک کودکان یکی را بنامی میخوانند او دشنام میدهد ایشان را رغبت زیادت میشود که سخن ما عمل کرد و اگر تغیير نبیند و فایدهٔ نبیند میلشان نماند، دومّ آنک چو این صفت عفوی در تو پیدا آید معلوم شود که مذمتّ او دروغست کژ دیده است، او ترا چنانک توی ندیده است، و معلوم شود که مذموم اوست نه تو و هیچ حجّتی خصم را خجل تر از آن نکند که دروغی او ظاهر شود پس تو بستایش در شکر او را زهر میدهی زیرا که اظهار نقصانی تو میکند تو کمال خود ظاهر کردی که محبوب حقیّ که وَالْعَافِیْنَ عَنِ النَّاسِ وَاللهُّ یَحِبُّ الْمُحْسِنیْنَ محبوب حق ناقص نباشد چندانش بستاکه یاران او بگمان افتند که مگر با ما بنفاقست که با اوش چندان اتفّاقست: برکن بر وفق سبلتشان گرچه دولتند بشکن بحکم گردنشان گرچه گردنند وَفَقنَّااللهُّ لِهذا. سعدی : باب هشتم در آداب صحبت
شماره ۶۰ - معصیت از هر که صادر شود ناپسندیده است
معصیت از هر که صادر شود ناپسندیده است و از علما ناخوبتر؛ که علم سلاح جنگ شیطان است و خداوندِ سلاح را چون به اسیری برند شرمساری بیش برد. ظهیرالدین فاریابی : قطعات
شماره ۸۵ - خداوندا تویی کز روی رفعت
خداوندا تویی کز روی رفعت مولوی : غزلیات
غزل ۳۵۲ - چو با ما یار ما امروز جفت است
چو با ما یارِ ما امروز جُفت است فخرالدین عراقی : غزلیات
غزل ۷۲ - پشت بر روزگار باید کرد
پشت بر روزگار باید کرد رشیدالدین میبدی : ۲۳- سورة المؤمنون- مکیّة
۳ - النوبة الاولى
قوله تعالى: «یا أَیُّهَا الرُّسُلُ کُلُوا مِنَ الطَّیِّباتِ» اى پیغامبران، پاک خورید و حلال خورید، «وَ اعْمَلُوا صالِحاً» و کار نیکو کنید، «إِنِّی بِما تَعْمَلُونَ عَلِیمٌ» (۵۱) که من بکردار شما دانایم. سعدی : مفردات
بیت ۴۸
به کین دشمنان باطل میندیش سعدی : باب سوم در فضیلت قناعت
حکایت ۴ - یکی از ملوکِ عَجَم طبیبی حاذق به خدمتِ مصطفی، صلّی اللهُ عَلَیْهِ و سَلَّمَ، فرستاد
یکی از ملوکِ عَجَم طبیبی حاذق به خدمتِ مصطفی، صلّی اللهُ عَلَیْهِ و سَلَّمَ، فرستاد. اسیری لاهیجی : غزلیات
شماره ۲۹۹ - چون گشت مه روی تو طالع ز مطالع
چون گشت مه روی تو طالع ز مطالع بیدل دهلوی : غزلیات
غزل ۲۲۳۶ - به اقبال حضورت صد گلستان عیش در چنگم
به اقبال حضورت صد گلستان عیش در چنگم شاه نعمتالله ولی : مفردات
شماره ۵۸ - به هر چه می نگرم نور طلعت شاه است
به هر چه می نگرم نور طلعت شاه است صائب تبریزی : متفرقات
شماره ۱۳۸ - در چشم پاکبازان آن دلنواز پیداست
در چشم پاکبازان آن دلنواز پیداست صائب تبریزی : تکبیتهای برگزیده
تکبیت ۲۰۱ - دلم هر لحظه از داغی به داغ دیگر آویزد
دلم هر لحظه از داغی به داغ دیگر آویزد مولوی : غزلیات
غزل ۱۹۵۰ - بوی آن باغ و بهار و گلبن رعناست این
بویِ آن باغ و بهار و گُلْبُنِ رَعناست این بیدل دهلوی : غزلیات
غزل ۱۸۶۵ - هرکجاکردم به یاد سجدهات ساز رکوع
هرکجاکردم به یاد سجدهات ساز رکوع اوحدی مراغهای : قصاید
قصیدهٔ شمارهٔ ۲۸ - وله غفرالله ذنوبه
بار بسیارست و راه دور در پیش، ای جوان مولوی : غزلیات
غزل ۲۰۰۸ - می بده ای ساقی آخرزمان
میْ بِدِه ای ساقیِ آخِرزمان سوزنی سمرقندی : رباعیات
شماره ۱۰ - دوش از تو دلی بدرد و غم داشته ام
دوش از تو دلی بدرد و غم داشته ام مولوی : غزلیات
غزل ۱۸۵۰ - چراغ عالم افروزم نمیتابد چنین روشن
چراغ عالَم اَفْروزَم نمیتابد چُنین روشن مولوی : غزلیات
غزل ۱۶۵۷ - میرسد بوی جگر از دو لبم
میرَسَد بویِ جِگَر از دو لَبَم
