هَلا ساقی بیا، ساغَر مرا دِهْ
زَرَم بِسْتان، میِ چون زَر مرا دِهْ
به حَقِّ آن کِه در سَر دارم از تو
چو خُم را وا کُنی سَر، سَر مرا دِهْ
به دیگر کَس مَدِه آنْچِم نِمودی
مرا دِهْ آن و آن دیگر مرا دِهْ
سَرَش بُگْشا مگو نامش که آن چیست
اگر زَهر است اگر شِکَّر، مرا دِهْ
ازان میْ جَعفرِ طَیّار خورده‌ست
شُدَم بی‌دستْ چون جَعفر، مرا دِهْ
بِپِیما آن شرابی را که بویَش
بِهْ از مُشک است و از عَنْبَر، مرا دِهْ
سَقاهُم رَبُّهُم، رَطْلی شِگَرف است
نهان از مومن و کافر، مرا دِهْ

بیا دل بر دلِ پُردَردِ من نِهْ
بیا رُخْ بر رُخانِ زَردِ من نِهْ
تویی خورشید، وَزْ تو گرمْ عالَم
یکی تابش بر آهِ سَردِ من نِهْ
چو مُهره‌یْ توست مِهْرِ جُمله دل‌ها
بَرین نَطْعِ هوای نرد من نه
بیار آن مُعجِزِ هر مَرد و زن را
به پیشِ دُشمنِ نامَردِ من نِهْ
به هر شَرطی که بِنْهی، من مُطیعَم
وَلیکِن شَرطِ من دَرخَوردِ من نِهْ
کُلاهِ لُطفِ خود با تارکِ من
برایِ بَوْش و بَردابَردِ من نِهْ
ازان گَردی که از دریا بَرآری
بیار آن گَرد را، بر گَردِ من نِهْ
به هر باده نمی‌گردد سَرَم مَست
به پیشَم بادهٔ خوکردِ من نِهْ
خَمُش ای ناطقه‌یْ بسیارگویم
سُخَن را پیشِ شاهِ فَردِ من نِهْ

ایا گُم گشتگانِ راه و بی‌راه
شما را باز می‌خوانَد شَهَنْشاه
هَمی‌گوید شَهَنْشَه کانِ مایید
صَلا ای شُهره سَرهنگان، به دَرگاه
به دَرگاهِ خدایِ حَیِّ قَیّوم
دُعا کردن نِکو باشد سَحَرگاه
بِپیوندید، پیوندِ قدیمی
چو هی چَفْسیده بر دامانِ اَللّه
چو یوسُف با عزیزِ مصر باشید
بُرون آیید از زندان و از چاه
دِلا بیگاه شُد، بازآ به خانه
که تُرک آید شبانگَهْ سویِ خَرگاه
صَلا اکنون میان بَسته‌‌ست ساقی
صَلا کَزْ مِهْر سَرمَست است دِلْخواه
به مِقْناطیس آید آخِرآهن
به سویِ کَهْرُبا آید یَقینْ کاه
کُنون دَرهایِ گَردون برگُشادند
که عاجِز شُد فَلَک از ناله و آه
بیا سَجده کُنان چون سایه ای دوست
که بر مِنْبَر بَرآمَد امشب آن ماه
مِثالِ صورتی پوشیده، گر چه
مُنَزَّه بود از اَمْثال و اَشْباه
چو گنجِ جانْ به کُنجِ خانه آمد
به گِردش می‌تَنیدم، هَمچو جولاه
خَمُش کُن تا که قُلْما شیْت گویم
وَلکِنْ لا تُطالِبْنی بِمَعْناه
وَلیک آن بِهْ که آن هم شیر گوید
کجا اِشْکارِ شیر و صیدِ روباه

چُنین می‌زَن دو دَسْتَک تا سَحَرگاه
که در رَقص است آن دِلْدار و دِلْخواه
هَمی گو آنچ می‌دانم من و تو
ولی پنهان کُنَش در ذِکْرِ اَللّه
فَغان کردن زِ شیرِ حَق بیاموز
نکردی آهِ پُرخونْ جُز که در چاه
دَرآ چون شیر و پَنجه بر جهانْ زَن
چه جُنبانی به دَستان، دُمْ چو روباه؟
زِبَس پیوستگی بیگانه باشیم
سَلامَم زان نکردی بر سَرِراه
چو قرآن را نداند جُز که قُربان
بیا قُربان شو اَنْدَر عیدِ این شاه
شبی که عشق باشد میهمانم
بِبینَم بَدْر را بی‌اوَّلِ ماه

سَماع آمد، هَلا ای یار بَرجِه
مُسابِق باش و وَقتِ کار بَرجِه
هزاران بار خُفتی هَمچو لَن بَرلَنْگَر
مِثالِ بادبانْ این بار بَرجِه
بَسی خُفتی تو مَست از سَرگِرانی
چو کردَنْدَت کُنون بیدار بَرجِه
هَلا، ای فِکْرتِ طَیّار بَرپَر
تو نیز ای قالَبِ سَیّار بَرجِه
هَلا، صوفی چو اِبْنُ الْوَقت باشد
گُذَر از پار و از پیرار بَرجِه
به عشقِ اَنْدَرنگُنجَد شَرم و ناموس
رَها کُن شَرم و اِسْتِکْبار بَرجِه
وَگَر کاهِل بُوَد قَوّالِ عارف
بِدو دِهْ خِرقه و دَستار بَرجِه
سَماح آمد رَباحْ از قولِ یزدان
که عشقی بِهْ زِ صد قِنْطار بَرجِه
به عشقِ آن کِه فَرشَت گوهر آمد
چو موجِ قُلْزُمِ زَخّار بَرجِه
چو زُلْفین اَرْ فروسو می‌کَشَندَت
تو همچون جَعْدِ آن دِلْدار بَرجِه
صَلایی از خیالِ یارْ آمد
خیالانه تو هم زَ اسْرار بَرجِه
بَسی در غَدر و حیلت بَرجَهیدی
یکی از عالَمِ غَدّار بَرجِه
بَسی بَهرِ قَوافی بَرجَهیدی
خَموشی گیر و بی‌گُفتار بَرجِه

خدایا مُطربان را اَنْگَبین دِهْ
برایِ ضَربْ دستِ آهنین دِهْ
چو دست و پایْ وَقفِ عشق کردند
تو هَمْشانْ دست و پایِ راستین دِهْ
چو پُر کردند گوشِ ما زِ پیغام
توشان صد چَشمِ بَختِ شاه بین دِهْ
کبوتروار نالانند در عشق
توشان از لُطفِ خود بُرجِ حَصین دِهْ
زِ مَدح و آفرینَت هوش‌ها را
چو خوش کردند، هَمْشاَن آفرین دِهْ
جِگَرها را زِ نَغْمه آب دادند
زِ کوثَرْشان تو هم ماءِ مَعین ده
خَمُش کردم کَریما حاجَتَت نیست
که گویندت چُنان بَخش و چُنین دِهْ

ایا خورشیدِ بر گَردونْ سَواره
به حیله کرده خود را چون سِتاره
گَهی باشی چو دل اَنْدَر میانه
گَهی آیی، نِشینی بر کِناره
گَهی از دورِ دور اِسْتاده باشی
که من مَردِ غَریبَم در نِظاره
گَهی چون چاره غَم‌ها را بِسوزی
گَهی گویی که این غَم را چه چاره؟
تو پاره می‌کُنیّ و هم بِدوزی
که دل آن بِهْ که باشد پاره پاره
گَهی دل را بِگریانَم چو طِفْلان
مرا گویی بِجُنبان گاهْواره
گَهی بَرگیری‌‌اَم چون دایِگان تو
گَهی بر من نِشینی چون سَواره
گَهی پیری نِمایی، گاه دومو
زمانی کودک و گَهْ شیرخواره
زَبونَم، یا زَبونَم تو گرفتی؟
زِهی عَیّار و چُست و حیله باره

مُبارک باد، آمد ماهِ روزه
رَهت خوش باد، ای هَمراهِ روزه
شُدم بر بامْ تا مَهْ را بِبینَم
که بودم من به جانْ دِلْخواهِ روزه
نَظَر کردم، کُلاه از سَر بِیُفتاد
سَرَم را مَست کرد آن شاهِ روزه
مُسلمانان سَرَم مَست است از آن روز
زِهی اِقْبال و بَخت و جاهِ روزه
به جُز این ماه، ماهی هست پنهان
نَهان چون تُرکْ در خَرگاهِ روزه
بِدان مَهْ رَه بَرَد آن کَس که آید
دَرین مَهْ خوش به خَرمَنگاهِ روزه
رُخِ چون اَطْلَسَش گَر زَرد گردد
بپوشَد خِلْعَت از دیباهِ روزه
دُعاها اَنْدَرین مَهْ مُستَجاب است
فَلَک‌ها را بِدَرَّد، آهِ روزه
چو یوسُف مُلْکِ مصرِ عشق گیرد
کسی کو صبر کرد در چاهِ روزه
سَحوری کم زَن ای نُطْق و خَمُش کُن
زِ روزه خود شوند آگاهِ روزه
بیا ای شَمسِ دین و فَخْرِ تبریز
تویی سَرلشکرِ اِسْپاهِ روزه

چو بیگاه است و باران، خانه خانه
صَلایِ جُمله یاران، خانه خانه
چو جُغدان چند این مَحْروم بودن
به گِرداگِردِ ویران؟ خانه خانه
اَیا اَصْحابِ روشن دل، شِتابید
به کوریْ جُمله کوران، خانه خانه
اَیا ای عاقِلِ هُشیارِ پُرغَم
دلِ ما را مَشوران، خانه خانه
به نَقْشِ دیو، چند این عشقبازی؟
لَقَبْشان کرده حوران، خانه خانه
بِدیدی دانه و خَرمَن ندیدی
بِدین حالَند موران، خانه خانه
مَکُن چون و چرا، بُگْذار یارا
چَرا را با سُتوران، خانه خانه
دَران خانه سَماعِ خَتْنه سور است
وَلیکِن با طَهوران، خانه خانه
بِنا کرده‌‌ست شَمسُ الدّینِ تبریز
برایِ جَمعِ عوران، خانه خانه

مَکُن رازِ مرا ای جانْ فَسانه
شنیدَسْتی مَجالِسْ بِالْاَمانه؟
شنیدَسْتی که اَلدّینُ النَّصیحَه؟
نَصیحت چیست؟ جَستن از میانه
شنیدَسْتی که اَلْفُرقَهْ عَذاب؟
فِراقَش آتش آمد با زَبانه
چو لا تَاْسَوْا عَلی ما فات گفته ست
نمی‌اَرْزَد به رنجِ دام، دانه
چو فرموده‌‌ست حَقْ کَالصُّلْحُ خَیْر
رَها کُن ماجَرا را، ای یگانه
هَلا بَرجِه که اِنَّ اللّهَ یَدْعُوا
غَریبی را رَها کُن، رو به خانه
رَها کُن حِرص را، کَالْفَقْرُ فَخْری
چرا می نَنگ داری زین نشانه
چو رَه بُگْشاد اَبیتُ عِنْدَ رَبّی
چه باشد گَر کم آید خُشک نانه؟
تَجَلّی رَبُّهُ، نی کم زِ کوهی
بِخوان بر خود، مَخوان این را فَسانه
خدا با توست حاضِر، نَحْنُ اَقْرَبْ
دَران زُلفیّ و بی‌آگَهْ چو شانه
ولی زان زُلفْ شانه زنده گردد
بِخوان قُرآن نُسَوّی تا بَنانَه
چو گفته‌‌ست اَنْصِتْو ای طوطیِ جان
بِپَر خاموش و رو تا آشیانه

خدایا رَحمَتِ خود را به من دِهْ
دَریدی پیرهن، تو پیرهن دِهْ
مرا صَفرایِ تو سَرگشته کرده‌ست
زِ لُطفِ خود مرا صَفراشِکَن دِهْ
اگر عالَم به غَم خوردن به پای است
مَدِه غَم را به من با بوالْحَزَن دِه
خدایا عُمرِ نوح و عُمرِ لُقْمان
و صد چندان بِدان خوبِ خُتَن دِهْ
سُهَیلِ رویِ تو اَنْدَر یَمَن تافت
مرا راهی به سویِ آن یَمَن دِهْ

بِخوردم از کَفِ دِلْبَر شرابی
شُدم مَعْمور و در صورت خَرابی
گُزیدم آتشِ پنهانِ پنهان
کَزو اَنْدَر رُخَم پیداست تابی
هزاران نُکته در عالَم بِگُفتم
زِعشق و هیچ نَشنیدم جوابی
گَهی سوزد دِلَم، گَهْ خام گَردد
به مانندِ دِلَم نَبْوَد کَبابی
مرا آن مَهْیکی شکلی نِموده‌ست
که سیصد مَهْ نَبینَد آن به خوابی
مَنَم غَرقه به بَحْرِ اَنْگَبینی
که زنبور از کَفَش یابَد لُعابی
بهشت اَنْدَر رَهَش کمتر حِجابی
خِرَد پیشِ مَهَش، کمتر سَحابی
جهان را جُمله آبِ صافْ می‌بین
که ماهی می‌دَرخشَد اَنْدَر آبی
اگر با شَمسِ تبریزی نِشینی
ازان مَهْ بر تو تابَد ماهتابی

چه باشد گَر چو عقل و جانْ نَخُسبی؟
بَرآری کارِ مُحتاجانْ نَخُسبی؟
تو نورِ خاطِرِ این شب رُوانی
برایِ خاطِرِ ایشانْ نَخُسبی
شبی بر گِردِ مَحْبوسانِ گَردون
بِگَردی ای مَهِ تابانْ نَخُسبی
جهانْ کَشتیّ و تو نوحِ زمانی
نگاهش داری از طوفانْ نَخُسبی
شبِ قَدْری که دادی وَعده آن روز
دَراَنْدیشی ازان پیمانْ نَخُسبی
مَخُسب ای جان که خُفتن آن ندارد
چه باشد چون تو داری آنْ نَخُسبی
تویی شَهْ پیل و پیش آهنگِ پیلان
چو کردی یادِ هِنْدُستانْ نَخُسبی
تو نَپْسَندی زِ داد و رَحْمَتِ خویش
که بُستان را کُنی زندانْ نَخُسبی
اگر خُسبی، نَخُسبد جُز که چَشمَت
تویی آن نورِ جاویدانْ نَخُسبی
خَمُش کردم، نگویم تا تو گویی
سُخَن گویان، سُخَن گویانْ نَخُسبی
چو رویِ شَمسِ تبریزی بِدیدی
سِزَد کَزْ عشقِ آن سُلطانْ نَخُسبی

دِلا چون واقِفِ اسرار گشتی
زِ جُمله کارَها، بی‌کار گشتی
همان سودایی و دیوانه می‌باش
چرا عاقل شُدی، هُشیار گشتی؟
تَفکُّر از برایِ بُرد باشد
تو سَرتاسَر همه ایثار گشتی
همان ترتیبِ مَجنون را نِگَه دار
که از ترتیب‌ها بیزار گشتی
چو تو مَستور و عاقل خواستی شُد
چرا سَرمَست در بازار گشتی؟
نِشَستن گوشه‌یی، سودت ندارد
چو با رِنْدانِ این رَهْ یار گشتی
به صَحرا رو، بِدان صَحرا که بودی
دَرین ویرانه‌ها بسیار گشتی
خَراباتی‌‌‌ست در همسایهٔ تو
که از بوهایِ میْ خَمّار گشتی
بگیر این بو و می‌رو تا خَرابات
که هَمچون بو، سَبُک رَفتار گشتی
به کوهِ قاف رو مانندِ سیمُرغ
چه یارِ جُغد و بوتیمار گشتی؟
بُرو در بیشهٔ مَعنی چو شیران
چه یارِ روبَه و کَفتار گشتی؟
مَرو بر بویِ پیراهانِ یوسُف
که چون یَعقوب، ماتَم دار گشتی

دَریغا کَزْ میانْ ای یار رفتی
به دَرد و حَسرتِ بسیار رفتی
بَسی زِنهار گفتی، لابه کردی
چه سود، از حُکْمِ بی‌زِنهار رفتی
به هر سو چاره جُستی، حیله کردی
ندیده چاره و ناچار رفتی
کِنارِ پُرگُل و رویِ چو ماهَت
چه شُد؟ چون در زمینِ خوار رفتی؟
زِ حَلقه‌یْ دوستان و هم نِشینان
میانِ خاک و مور و مار رفتی
چه شُد آن نُکته‌ها و آن سُخَن‌ها؟
چه شُد عقلی که در اسرار رفتی؟
چه شُد دستی که دستِ ما گرفتی؟
چه شُد پایی که در گُلْزار رفتی؟
لَطیف و خوب و مَردم دار بودی
درونِ خاکِ مَردم خوار رفتی
چه اندیشه که می‌کردیّ و ناگاه
به راهِ دور و ناهموار رفتی
فَلَک بِگْریست و مَهْ را رو خَراشید
دران ساعت که زارِ زار رفتی
دِلَم خون شُد، چه پُرسَم، من چه دانم؟
بگو باری عَجَب بیدار رفتی
چو رفتی، صُحبَتِ پاکان گُزیدی
و یا مَحْروم و بااِنْکار رفتی؟
جوابَک‌‌هایِ شیرینَت کجا شُد؟
خَمُش کردیّ و از گُفتار رفتی
زِهی داغ و زِهی حَسرت که ناگَه
سَفَر کردی، مُسافروار رفتی
کجا رفتی که پیدا نیست گَردت؟
زِهی پُرخون رَهی، کین بار رفتی

مَنَم فانیّ و غَرقه در ثُبوتی
به دریاهایِ حَیِّ لایَموتی
مَگَر من یوسُفَم، در قَعْرِ چاهی؟
مَگَر من یونُسَم، در بَطْنِ حوتی؟
وجودِ ظاهرم تا چند بینی
که اَطْلَس‌هاست، اَنْدَر بَرگِ توتی
فقیرم من، وَلیکِن نی فقیری
که گَردد دَر به دَر، در عشقِ لوتی
زِ بَهرِ قَهْرِ جانِ لوت خوارم
بِمالیده چو جَلّادانْ بُروتی
به غیرِ عشقِ شَمسُ الدّینِ تبریز
نَیَرزَد پیش بَنده تَرّه توتی

تو آن ماهی که در گَردون نگُنجی
تو آن آبی که در جَیحون نگُنجی
تو آن دُرّی که از دریا فُزونی
تو آن کوهی که در هامون نگُنجی
چه خوانم من فُسون، ای شاهِ پَریان؟
که تو در شیشه و اَفْسون نگُنجی
تو لیلی‌یی، وَلیک از رَشکِ مولی
به کُنجِ خاطِرِ مَجنون نگُنجی
تو خورشیدی، قَبایَت نورِ سینه‌ست
تو اَنْدَر اَطْلَس و اَکْسون نگُنجی
تویی شاگردِ جانْ اَفْزا طَبیبی
در اِسْتدلال افلاطون نگُنجی
تو مَعجونی که نَبْوَد در ذخیره
ذخیره چیست؟ در قانون نگُنجی
بگوید خَصْم تا خود چون بُوَد این؟
تو از بی‌چونی و در چون نگُنجی
چُنین بودی، در اِشْکَم گاهِ دنیا
بگُنجیدی، ولی اکنون نگُنجی
مَخوان در گوش‌ها این را، خَمُش کُن
تو اَنْدَر گوشِ هر مَفْتون نگُنجی

کَریما تو گُلی، یا جُمله قَندی؟
که چون بینی مرا، چون گُل بِخَندی
عزیزا تو به بُستانْ آن درختی
که چون دیدم تو را، بیخَم بِکَندی
چه کم گَردد زِجاهَت گَر بِپُرسی
که چونی در فِراقَم؟ دَردمندی؟
من آنَم کَزْ فِراقَت مُستْمَندم
تو آنی که خَلاصِ مُستْمَندی
دَرین مَطْبَخ هزارانْ جانْ به خَرج است
بِبین تو ای دلِ پُرخون که چندی
چو حَلقه بر دَرَت گَر چه مُقیمَم
چه چاره، چون تو بر بام بُلندی؟
بیا ای زُلْفِ چوگان، حُکْم داری
که چون گویم دَرین میدان فَکَندی
سِپَند از بَهرِ آن باشد که سوزد
دِلا می‌سوز، دِلْبَر را سِپَندی
بیا ای جامِ عشقِ شَمسِ تبریز
که دَردِ کُهنه را تو سودمندی

نِگارا تو در اندیشه‌یْ درازی
بیاوَرْدی که با یاران نسازی
نه عاشق بر سَرِ آتش نِشینَد؟
مَگَر که عاشقی باشد مَجازی
به من بِنْگَر که بودم پیش ازین عشق
زِعالَمْ فارغ، اَنْدَر بی‌نیازی
قَضا آمد، بِدیدَم ماه رویی
گرفتم من سَرِ زُلْفَش به بازی
گناه این بود، اُفتادم به عشقی
چو صد روزِ قیامَت در درازی
زِ خونَم بویِ مُشک آید، چو ریزد
شهیدِ شَرمسارم من زِ غازی
نَصیحَت داد شَمسُ الدّینِ تبریز
که چون معشوق، ای عاشقْ نَنازی

گَرین سُلطانِ ما را بَنده باشی
همه گِریَند و تو در خنده باشی
وَگَر غَم پُر شود اطرافِ عالَم
تو شاد و خُرَّم و فَرخُنده باشی
وَگَر چَرخ و زمین از هم بِدَرَّد
وَرایِ هر دو، جانی زنده باشی
به هفتم چَرخ، نوبَتْ پنج داری
چو خیمه‌یْ شش جِهَت بَرکَنده باشی
همه مُشتاقِ دیدارِ تو باشند
تو صد پَرده فرواَفکَنده باشی
چو اندیشه، به جاسوسیِّ اسرار
درونِ سینه‌ها گَردنده باشی
دِلا بر چَشمِ خوبانْ چهره بُگْشا
که اندیشد که تو شَرمنده باشی؟
بدیشان صَدقه می‌دِه، چون هِلالَند
تو بَدْری، از کجا گیرنده باشی؟
اگر خالی شَوی از خویشْ چون نِی
چو نِی پُر از شِکَر، آکَنده باشی
بُرو، خِرقه گِرو کُن در خَرابات
چو سالوسانْ چرا در ژَنده باشی؟
به عشقِ شَمسِ تبریزی بِدِه جان
که تا چون عشقِ او، پاینده باشی