شده‌ام سِپَندِ حُسنَت وَطَنَم میانِ آتش
چو زِ تیرِ توست بَنده بِکَشَد کَمانِ آتش
چو بسوخت جانِ عاشق زِ حَبیب سَر بَرآرَد
چه بسوخت اَنْدَر آتش که نگشت جانِ آتش؟
بِمَسوز جُز دِلَم را که زِ آتَشَت بِداغَم
بِنِگَر به سینهٔ من اَثَرِ سِنانِ آتش
که ستاره‌‌های آتش سویِ سوخته گَرایَد
که زِ سوخته بیابد شَرَرَش نشانِ آتش
غَمِ عشقِ آتَشینَت چو درخت کرد خُشکَم
چو درختْ خُشک گردد نَبُوَد جُز آنِ آتش
خُنُک آن کِه ز آتشِ تو سَمَن و گُلَش بِرویَد
که خَلیلِ عشق دانَد به صَفا زبانِ آتش
که خَلیلِ او بر آتش چو دُخان بُوَد سَواره
که خَلیلْ مالِک آمد به کَفَش عِنانِ آتش
سَحَری صَلایِ عشقت بِشِنید گوشِ جانَم
که دَرآ در آتشِ ما بِجِه از جهانِ آتش
دلِ چون تَنور پُر شُد که زِ سوزْ چند گوید
دَهَنِ پُرآتشِ من سُخَن از دهانِ آتش

تو گواه باش خواجه که زِتوبه توبه کردم
بِشِکَست جامِ توبه چو شرابِ عشق خوردم
به جَمالِ بی­‌نَظیرت به شَرابِ شیرگیرت
که به گَردِ عَهد و توبه نَرَوَم دِگَر نگردم
به لبِ شِکَرفَشانَت به ضَمیرِ غَیب­‌دانَت
که نه سُخرهٔ جهانم نه زبونِ سُرخ و زَردم
به رُخِ چو آفتابَت به حَلاوتِ خِطابَت
که هزارساله رَهْ من زِوَرایِ گرم و سَردم
به هوایِ هَمچو رَخشَت به لِوایِ روحْ‌­بَخشت
که به جُز تو کَس نداند که کی­‌اَم چگونه مَردم
به سعادتِ صَباحَت به قیامَتِ صَبوحَت
که سِجِلِّ آسْمان را به فَرِ تو دَرنَوردم
هَله ای شَهِ مُخَلَّد تو بگو به ساقیِ خود
چو کسی تُرُش دَرآیَد دَهَدَش زِ دُردِ دَردم
هَله تا دُوی نباشد کُهَن و نُوی نباشد
که دَرین مَقامِ عشرت من از آنِ جَمعِ فَردم
بِدِهَش از آن رَحیقی که شود خوشی عشیقی
که زِ مَستی و خَرابی بِرَهَد زِعکس و طَردَم
نه دَرو حَسَد بِمانَد نه غَمِ جَسَد بِمانَد
خوش و پاک باز آید به سویِ بِساطِ نَردم
به صَفا مِثالِ زُهره به رِضا بِسانِ مُهره
نه نَصیبه­‌جو نه بَهره که بِبُردم و نَبُردم
بِپَریده از زمانه زِهوایِ دام و دانه
که دَرین قِمارخانه چو گواه بی‌نَبَردم
پس ازین خَموش باشم همه گوش و هوش باشم
که نه بُلبُلم نه طوطی همه قَند و شاخِ وَرْدم

هَوَسی­‌ست در سَرِ من که سَرِ بَشَر ندارم
من ازین هَوَس چُنانم که زِخود خَبَر ندارم
دو هزار مُلْک بَخشَد شَهِ عشقْ هر زمانی
من ازو به جُز جَمالَش طَمَعی دِگَر ندارم
کَمَر و کُلاهِ عشقش به دو کُوْن مَر مرا بَس
چه شُد اَرْ کُلَه بِیُفتَد چه غم اَرْ کَمَر ندارم؟
سَحَری بِبُرد عشقَش دلِ خسته را به جایی
که زِروز و شب گُذشتم خَبَر از سَحَر ندارم
سَفَری فُتاد جان را به وَلایَتِ مَعانی
که سِپِهر و ماه گوید که چُنین سَفَر ندارم
زِفِراقْ جانِ من گَرْ زِدو دیده دُر فَشانَد
تو گُمان مَبَر که از وِیْ دلِ پُرگُهَر ندارم
چه شِکَرفروش دارم که به من شِکَر فُروشَد
که نگفت عُذرْ روزی که بُرو شِکَر ندارم
بِنِمودَمی نشانی زِجَمالِ او ولیکِن
دو جهان به هم بَرآیَد سَرِ شور و شَر ندارم
تبریز عَهد کردم که چو شَمسِ دین بِیایَد
بِنَهَم به شُکرِ این سَر که به غیرِ سَر ندارم

چو غُلامِ آفتابم هم از آفتاب گویم
نه شَبَم نه شب پَرَستم که حَدیثِ خواب گویم
چو رَسولِ آفتابم به طَریقِ تَرجُمانی
پنهان ازو بِپُرسَم به شما جواب گویم
به قَدَم چو آفتابم به خَرابه‌ها بِتابَم
بِگُریزم از عِمارت سُخَنِ خَراب گویم
به سَرِ درخت مانَم که زِ اصلْ دور گشتم
به میانهٔ قشُورم همه از لُباب گویم
من اگرچه سیبِ شیبَم زِ درختِ بَسْ بُلندم
من اگر خَراب و مَستم سُخَنِ صَواب گویم
چو دِلَم زِ خاکِ کویش بِکَشیده است بویَش
خَجِلَم زِ خاکِ کویش که حَدیثِ آب گویم
بِگُشا نِقاب از رُخ که رُخِ تو است فَرُّخ
تو رَوا مَبین که با تو زِپَسِ نِقاب گویم
چو دِلَت چو سنگ باشد پُر از آتَشَم چو آهن
تو چو لُطفِ شیشه گیری قَدَح و شراب گویم
زِ جَبینِ زَعفَرانی کَر و فَرِّ لاله گویم
به دو چَشمِ ناودانی صِفَتِ سَحاب گویم
چو زِ آفتاب زادم به خدا که کیْقُبادم
نه به شب طلوع سازم نه زِ ماهْتاب گویم
اَگَرَم حَسود پُرسَد دلِ من زِ شُکر تَرسَد
به شِکایَت اَنْدَر آیم غَمِ اِضْطِراب گویم
بَرِ رافِضی چگونه زِ ابی قُحافه لافَم؟
بَرِ خارجی چگونه غَمِ بوتُراب گویم؟
چو رَباب ازو بِنالَد چو کَمانچه رو دَراُفتم
چو خَطیبْ خُطْبه خوانَد من از آن خِطاب گویم
به زبان خَموش کردم که دلِ کباب دارم
دلِ تو بِسوزد اَرْ منْ زِ دلِ کباب گویم

تو زِ من مَلول گشتی که من از تو ناشتابم
صَنَما چه می‌شِتابی که بِکُشتی از شِتابم
تو رییسی و امیری دَم و پَندِ کَس نگیری
صَنَما چه زودسیری که زِ سیری‌اَت خَرابم
چه شود اگر زمانی بِدَهی مرا اَمانی؟
که نه سیخ سوزد ای جان نه تَبَه شود کَبابم
چه شود اگر بسازی نَشِتابی و نَتازی؟
نشود دِلَم نَمازی چو بِبُرد یارْ آبم
تو چه عاشقِ فِراقی چه مَلولی و چه عاقی؟
زِ کَفِ جُزِ تو ساقی نَدَهد طَرَب شرابم
بِطَپَد دِلَم که ناگَهْ بِرَوَد به حُجره آن مَهْ
چو نهان شُد آفتابم به دو دیده چون سَحابم
به کمی چو ذَرّه‌هایم من اگر گُشاده پایم
چه کُنم وَفا ندارد به طلوعْ آفتابم
عَجَب آسْمان چه بارَد که زمینْ مُطیع نَبْوَد؟
تو هر آنچه پیشم آری چه کُنم که بَرنتابم؟
تو چو من اگر بِجویی به شُمارِ خاک یابی
چو تویی اگر بِجویَم به چراغ‌ها نیابم
نَفَسی وجود دارم که تو را سُجود آرَم
که سُجودِ توست جانا دَعَواتِ مُستَجابم
تو بِگُفتی‌اَم که دل را زِ جهانیان فرو شو
دلِ خود چگونه شویَم چو بِبُرد هَجْرَت آبم؟
صَنَما چو من کَم آید به کَمیّ و جانْسِپاری
که زِ رَشکْ دلْ کَبابم وَ به اشکْ چون سَحابم
به سَحَر تویی صَبوحَم به سَفَر تویی فُتوحَم
به بَدَل تویی بِهشتَم به عَمَل تویی ثَوابم
تو چو بوبَکِ رَبابی به ستیزه تَنْ زَدَه‌ستی
منِ خَسته از سِتیزَت به نَفیر چون رَبابم
تو نه آن شِکَرجوابی که جوابِ من نیایی
مَگَر اَحْمَقَم گرفتی که سکوت شُد جَوابم

هَذیان که گفت دشمن به درونِ دلْ شنیدم
پِیِ من تَصوّری را که بِکَرد هم بِدیدم
سگِ او گَزید پایم بِنِمود بَسْ جَفایَم
نَگزَم چو سگْ من او را لبِ خویش را گَزیدم
چو به رازهایِ فَردانْ بِرَسیده‌ام چو مَردان
چه بدین تَفاخُر آرَم که به رازِ او رَسیدم؟
همه عیب از من آمد که زِ من چُنین فَن آمد
که به قَصدْ کَزدُمی را سویِ پایِ خود کَشیدم
چو بِلیس کو زِ آدم بِنَدید جُز که نَقْشی
من ازین بِلیسِ ناکَس به خدا که ناپَدیدم
بِرَسان به هَمدَمانَم که من از چه رُو گِرانم
چو گَزید مارْ رانَم زِ سِیَه‌رَسَن رَمیدم
خَمُشانِ بس خُجَسته لب و چَشم بَربِبَسته
زِ رَهی که کَس نداند به ضَمیرشان دَویدم
چو زِ دل به جانِبِ دلْ رَهِ خُفیه است و کامل
زِ خَزینه‌هایِ دل‌ها زَر و نُقره بَرگُزیدم
به ضَمیرِ هَمچو گُلْخَن سگِ مُرده دَرفَکَندم
زِ ضَمیرِ هَمچو گُلْشَن گُل و یاسَمَن بِچیدم
بَد و نیکِ دوستان را به کِنایَت اَرْ بِگُفتم
به بِهینه‌پَرده آن را چو نَساج بَرتَنیدم
چو دِلَم رَسید ناگَهْ به دلی عَظیم و آگَه
زِ مَهابَتِ دلِ او به مِثالِ دل طَپیدم
چو به حالِ خویش شادی تو به من کجا فُتادی؟
پَسِ کارِ خویشتن رو که نه شیخ و نه مُریدم
به سویِ تو ایِ برادر نه مِسَم نه زَرِّ سُرخَم
زِ دَرِ خودم بُرون ران که نه قُفل و نه کلیدم
تو بگیر آنچنان که بِنَگُفتم این سُخَن هم
اَگَرَم به یاد بودی به خدا نمی‌چَخیدم

خَبَری اگر شنیدی زِ جَمال و حُسنِ یارم
سَرِمَست گفته باشد من ازین خَبَر ندارم
شب و روز می­‌بِکوشَم که برهنه را بِپوشَم
نه چُنان دُکان فروشم که دُکانِ نو بَرآرَم
عَلَمی به دستِ مَستی دوهزار مَست با وِیْ
به میانِ شهر گَردان که خُمارِ شهریارم
به چه میخ بَندم آن را که فُقاع ازو گُشایَد؟
چه شکار گیرم آن­جا که شکارِ آن شکارم؟
دُهُلی بدین عظیمی به گِلیم دَرنگُنجَد
فَر و نورِ مَهْ بگوید که من اَنْدَرین غُبارم
به سَرِ مَناره اُشتُر رَوَد و فَغان بَرآرَد
که نَهان شُدم من این­جا مَکُنید آشکارم
شُتر است مَردِ عاشق سَرِ آن مَناره عشق است
که مَناره­‌هاست فانی وَابَدی­‌ست این مَنارم
تو پیازهایِ گُل را به تَکِ زمین نَهان کُن
به بهار سَر بَرآرَد که من آن قَمَرعِذارم
سَرِ خُنْبِ چون گُشادی بِرَسان وَظیفه­‌ها را
به میانِ دورِ ما آ که غُلامِ این دَوارم
پِیِ جَیبِ توست این­جا همه جَیب­ها دِریده
پِیِ سیبِ توست ای جان که چو بَرگِ بی­قَرارم
همه را به لُطفْ جان کُن همه را زِ سَر جوان کُن
به شَرابِ اختیاری که رُبایَد اختیارم
همه پَرده‌­ها بِدَرّان دلِ بَسته را بِپَرّان
هَله ای تو اصلِ اَصلَم به تو است هم مَطارم
به خدا که روزِ نیکو زِبِگَه پَدید باشد
که دَرآیَد آفتابش به وصالْ در کِنارم
تو خَموش تا قَرَنْفُل بِکُند حِکایَتِ گُل
بَرِ شاهِدانِ گُلْشَن چو رَسید نوبهارم

دوهزار عَهد کردم که سَرِ جُنون نَخارَم
زِتو دَرشِکَست عَهدَم زِتو باد شُد قَرارَم
زِ رَهِ زیاده‌­جویی به طَریقِ خیره­‌رویی
بِرَوَم که کَدخُدایم غَلِه بِدْرَوَم بِکارَم
همه حَلْ و عَقدِ عالَم چو به دستِ غَیب آمد
منِ بوالْفُضولِ مُعْجَب تو بگو که بر چه کارم؟
چو قَضا به سُخره خواهد که زِ سَبْلَتی بخندد
سگِ لَنْگ را بگوید که بِرَس بِدان شکارم
چو بَروش رَحْم آید خَبَرش کُند که بِنْشین
بِهِل اختیارِ خود را تو به پیشِ اختیارم
اگَرَت شکار باید زِ مَنَت شکار خوش‌­تَر
همه صیدهایِ جان را به نِثار بر تو بارَم
نه زِدامِ من مَلالی نه زِجامِ من وَبالی
نه نَظیرِ من جَمالی چه غریب و نُدره یارم؟
خَمُش اَرْدِگَر بگویم زِ مَقالَتِ خوشِ او
بِپَرَد کبوترِ دل سویِ اوَّلین مَطارم
تبریز و شَمسِ دین شُد سَبَبِ فروغِ اَخْتَر
رُخِ شَمس ازو مُنَوَّر به فَرازِ سَبزْ طارَم

فَلَکا بگو که تا کِی گِلِه‌­هایِ یار گویم؟
نَبُوَد شبی که آیم زِ میانِ کار گویم
زِ میانِ او مُقامَم کَمَر است و کوه و صَحرا
بِجَهَم ازین میان و سُخَنِ و کِنار گویم
زِ فِراقِ گُلْسِتانَش چو در اِمْتِحانِ خارَم
بِرَهَم زِ خار چون گُل سُخَن از عِذار گویم
همه بانگِ زاغ آید به خرابه­‌هایِ بهمن
بِرَهَم ازین چو بُلبُلْ صِفَتِ بهار گویم
گِرِهی زِنَقْدِ غُنچه بِنَهَم به پیشِ سوسن
صِفَتی زِ رَنگِ لاله به بنفشَه‌­زار گویم
بِکَشد زِ کِبْر دامَنْ دلِ من چو دِلْبَر آید
بَدَرَد نَظَر گریبانْ چو زِاِنْتِظار گویم
بِنَهَد کُلاه از سَر خُمِ خاصِ خُسروانی
بِجَهَد زِ مِهرْ ساقی چو من از خُمار گویم

نَظَری به کارِ من کُن که زِ دست رفت کارم
به کَسَم مَکُن حَواله که به جُز تو کَس ندارم
چه کمی دَرآیَد آخِر به شَرابخانهٔ تو
اگر از شَرابِ وَصلَت بِبَری زِ سَر خُمارم
چو نِیَم سِزایِ شادی زِ خودم مَدار بی‌­غَم
که دَرین میان همیشه غَمِ توست غمگسارم

صَنَما بیار باده، بِنِشان خُمارِ مَستان
که بِبُرد عشقِ رویَت، هَمِگی قَرارِ مَستان
میِ کُهنه را کَشان کُن، به صَبوحْ گُلْسِتان کُن
که به جوش اَنْدَر آمد، فَلَک از عُقارِ مَستان
بِدِه آن قَرارِ جان را، گُل و لاله زارِ جان را
زِ نَبات و قَندْ پُر کُن، دَهَن و کِنارِ مَستان
قَدَحی به دست بَر نِهْ، به کَفِ شِکَرلَبان دِهْ
بِنِشان به آبِ رَحْمت، به کَرَمْ، غُبارِ مَستان
صَنَما به چَشمِ مَستَت، دل و جانْ غُلامِ دَستَت
به میِ خوشی که هَستَت، بِبَر اختیارِ مَستان
چو شَرابِ لاله رَنگَت به دِماغ‌ها بَرآیَد
گُلِ سُرخْ شَرم دارد زِ رُخ و عِذارِ مَستان
چو جَناح و قَلْبِ مَجْلِس، زِ شَراب یافت مونِس
بِبُرَد گِلویِ غَم را سَرِ ذوالْفَقارِ مَستان
صَنَما تو روزِ مایی، غَم و غُصّه سوزِ مایی
زِ تو است ای مُعَلّا همه کار و بارِ مَستان
بِکَشان تو گوشِ شیران، چو شُتُر قِطارشان کُن
که تو شیرگیرِ حَقّی، به کَفَت مِهارِ مَستان
زِ عَقیقْ جام داری، نَمَکی تمامْ داری
چه غَریبْ دام داری، جِهَتِ شکارِ مَستان
سُخَنی بِمانْد، جا نی، که تو‌ بی‌بَیان بِدانی
که تو رَشکِ ساقیانی، سَر و اِفْتِخارِ مَستان

صَنما به چَشمِ شوخَت، که به چَشمْ اشارتی کُن
نَفَسی خَرابِ خود را به نَظَر عِمارتی کُن
دل و جانْ شَهیدِ عشقَت، به درونِ گورِ قالَب
سویِ گورِ این شهیدان بِگُذر، زیارتی کُن
تو چو یوسُفی رَسیده، همه مصرْ کَفْ بُریده
بِنِما جَمال و بِسْتان دل و جان، تِجارتی کُن
وَاگر قَدَم فَشُردی به جَفا و نَذْر کردی
بِشِکَن تو نَذْرِ خود را، چه شود؟ کَفارتی کُن
تو مگو که زین نِثارم زِ شما چه سود دارم؟
تو زِ سود‌ بی‌نیازی، بِدِه و خَسارتی کُن
رُخِ هَمچو زَعفَران را، چو گُل و چو لاله گَردان
سه چهار قَطره خون را، دلِ بابِشارتی کُن
چو غُلامِ توست دولَت، نَکَشَد زِ اَمرِ تو سَر
به میانِ ما و دولَت، مَلِکا سِفارتی کُن
چو به پیشِ کوهِ حِلْمَت، گُنَهانْ چو کاه آمد
به گناهِ چون کُهِ ما، نَظَرِ حَقارتی کُن
تَنِ ما دو قَطره خون بُد، که نَظیف و آدمی شُد
صِفَتِ پلید را هم، صِفَتِ طَهارتی کُن
زِ جهانِ روحْ جان‌ها، چو اسیرِ آب و گِل شُد
تو زِ دارِ حَربِ گِلْشان بِرَهان و غارتی کُن
چو زِ حَرفْ توبه کردم، تو برایِ طالبان را
جُزِ حَرفِ پُر مَعانی، عَلَم و اَمارتی کُن
زِ برایِ گرم کردن بُوَد این دَمِ چو آتش
جُزِ دَم تو تابشی را سَبَبِ حَرارتی کُن
تو که شاهْ شَمسِ دینی، تبریزِ نازنین را
به ظُهورِ نَیِّرِ خود، وَطَنِ بَصارتی کُن

هَله، نیم مَست گشتم، قَدَحی دِگَر مَدَد کُن
چو حَریفِ نیک داری، تو به تَرکِ نیک و بَد کُن
مَنِگَر که کیست گِریان زِ جَفا و کیست عُریان
نه وَصیِّ آدمی تو، بِنِشین و کارِ خَود کُن
نَظَری به سویِ میْ کُن، بِنَوایْ چَنگ و نِی کُن
نَظَری دِگَر به سویِ رُخِ یارِ سَروقَد کُن
شِکَرَت چو آرزو شُد، زِ لبِ شِکَرفُروشَش
چو عباسِ دَبْس زوتَر زِ شِکَرفُروش کَد کُن
نه که کودکم که مَیلَم به مَویز و جَوْز باشد
تو مَویز و جَوْزِ خود را، بِسِتان در آن سَبَد کُن
شِکَرِ خوشِ طَبَرزَد، که هزار جان بِیارْزَد
حَسَد اَرْ کُنی تو باری، پِیِ آن شِکَر حَسَد کُن
به بُتِ شِکَرفَشان شو، زِ لَبَش شِکَرسِتان شو
جِهَتِ قِرانِ ماهَش، چو مُنَجِّمانْ رَصَد کُن
چو رَسید ماهِ روزه، نه زِ کاسه گو، نه کوزه
پس ازین نَشاط و مَستی، زِ صُراحیِ اَبَد کُن
به سَماع و طویْ بِنْشین، به میانِ کویْ بِنْشین
که کسی خورَت نَبینَد، طَرَب از میِ اَحَد کُن
چو عروسِ جانْ زِ مَستی بِرَسَد به کویِ هستی
خورشَش ازین طَبَقْ دِهْ، تُتُقَش هم از خِرَد کُن
زِ سُخَنْ مَلول گشتی، که کَسیْت نیست مَحْرَم
سَبُک آینه‌‌یْ بیان را تو بگیر و در نَمَد کُن

تو بِمال گوشِ بَربَط، که عَظیمْ کاهِل است او
بِشِکَن خُمار را سَر، که سَرِ همه شِکَست او
بِنَواز نَغمهٔ تَر، به نَشاطِ جامِ اَحْمَر
صَدَفی‌‌ست بَحْرپیما، که دُرآوَرَد به دست او
چو دَرآمَد آن سَمَنْبَر، دَرِ خانه بسته بهتر
که پَریر کرد حیله، زِ میانِ ما بِجَست او
چه بَهانه گَر بُت است او، چه بَلا و آفت است او
بُگْشایَد و بِدُزدَد کَمَرِ هزار مَست او
شُده ایم آتشینْ پا، که رَویم مَست آن جا
تو بُرو نَخُست بِنْگَر که کُنون به خانه هست او؟
به کسی نَظَر ندارد به جُز آیِنِه بُتِ من
که زِ عکسِ چهرهٔ خود شُده است بُت پَرَست او
هَله ساقیا بیاوَر سویِ من شرابِ اَحْمَر
که سَری که مَست شُد او، زِ خیالِ ژاژْ رَست او
نه غَم و نه غَم پَرَستم، زِ غَمِ زمانه رَستَم
که حَریفِ او شُدَسْتَم، که دَرِ سِتَم بِبَست او
تو اگر چه سخت مَستی، بِرَسان قَدَح به چُستی
مَشِکَن تو شیشه، گرچه دو هزار کَفْ بِخَسْت او
قَدَحی رَسان به جانم، که بَرَد به آسْمانم
مَدِهَم به دستِ فِکْرت، که کَشَد به سویِ پَست او
تو نه نیک گو و نی بَد، بِپَذیر ساغَرِ خَود
بَد و نیکْ او بگوید که پناهِ هر بَد است او

صَنَما از آنچ خوردی بِهِل، اندکی به ما دِهْ
غَمِ تو به تویِ ما را، تو به جُرعه‌یی صَفا دِهْ
که غَمِ تو خورْد ما را، چه خَراب کرد ما را
به شرابِ شادی اَفْزا، غَم و غُصّه را سِزا دِهْ
زِ شرابِ آسْمانی، که خدا دَهَد نَهانی
بِنَهان زِدستِ خَصْمان، تو به دستِ آشنا دِهْ
بِنِشان تو جنگ‌ها را، بِنَواز چَنگ‌ها را
زِعِراق و از سِپاهان، تو به چَنگِ ما نَوا دِهْ
سَرِ خُم چو بَرگُشایی، دو هزار مَستِ تشنه
قَدَح و کَدو بیارند که مرا دِهْ و مرا دِهْ
صَنَما بِبین خَزان را، بِنِگَر بِرِهنگان را
زِ شرابِ هَمچو اَطْلَس، به بِرِهنگانْ قَبا دِهْ
به نِظارهٔ جوانان، بِنِشَسته‌اَند پیران
به میِ جوانِ تازه، دو سه پیر را عَصا دِهْ
به صَلاحِ دین به زاری بِرَسی که شهریاری
مَلِک و شراب داری، زِ شرابِ جانْ عَطا ده

خَبَری‌ست نورَسیده، تو مَگَر خَبَر نداری؟
جِگَرِ حَسود خون شُد، تو مَگَر جِگَر نداری؟
قَمَری‌ست رو نِموده، پَرِ نورْ بَرگُشوده
دل و چَشمْ وامْ بِسْتان زِ کسی، اگر نداری
عَجَب از کَمانِ پنهان، شب و روز تیرْپَرّان
بِسِپار جان به تیرش، چه کُنی، سِپَر نداری
مِسِ هستی‌اَت چو موسی، نه زِ کیمیاش زَر شُد؟
چه غَم است اگر چو قارون، به جَوالْ زَر نداری؟
به دَرونِ توست مصری، که تویی شِکَرسِتانَش
چه غَم است اگر زِ بیرونْ مَدَدِ شِکَر نداری؟
شُده‌یی غُلامِ صورت، به مثالِ بُت پَرَستان
تو چو یوسُفی، وَلیکِن، به درون نَظَر نداری
به خدا جَمالِ خود را چو در آیِنِه بِبینی
بُتِ خویش هم تو باشی، به کسی گُذَر نداری
خِرَدا نه ظالمی تو، که وِرا چو ماه گویی؟
زِچه روشْ ماه گویی، تو مَگَر بَصَر نداری؟
سَرِ توست چون چراغی، بگِرفته شش فَتیله
همه شش زِچیست روشن، اگر آن شَرَر نداری؟
تَنِ توست هَمچو اُشتُر، که بَرَد به کعبهٔ دل
زِ خَری به حَج نرفتی، نه ازان که خَر نداری
تو به کعبه گَر نرفتی، بِکَشانَدَت سَعادت
مَگُریز ای فُضولی، که زِحَق عَبَر نداری

تو نَفَس نَفَس بَرین دل، هَوَسی دِگَر گُماری
چه خوش است این صَبوری، چه کُنم، نمی‌گُذاری
سِرِ این خدایْ داند که مرا چه می‌دَوانَد
تو چه دانی ای دل آخِر؟ تو بَرین چه دست داری؟
به شکارگاه بِنْگَر، که زَبون شُدند شیران
تو کجا گُریزی آخِر، که چُنین زَبونْ شکاری؟
تو ازو نمی‌گُریزی، تو بِدو هَمی‌گُریزی
غَلَطی، غَلَط از آنی که میانِ این غُباری
زِشَهْ اَرْ خَبَر نداری که هَمی‌کُند شِکارَت
بِنِگَر تو لحظه لحظه، که شکارِ بی‌قَراری
چو به تَرس هر کسی را طَرَفی هَمی‌دَوانَد
اگر او محیط نَبْوَد، زِ کجاست تَرسگاری؟
زِ کسی‌ست تَرس لابُد، که زِ خود کسی نَتَرسَد
همه را مَخوف دیدی، جُز ازین همه‌ست، باری
به هَلاک می‌دَوانَد، به خَلاص می‌دَوانَد
بِهْ ازین نباشد ای جان، که تو دل بِدو سِپاری
بِنِمایَمَت سِپُردن دل، اگر دِلَم بخواهد
دلِ خود بِدو سِپُردم، هم ازو طَلَب تو یاری

هَله پاسْبانِ مَنْزِل، تو چگونه پاسْبانی؟
که بِبُرد رَختِ ما را همه، دُزدِ شبْ نَهانی
بِزَن آبِ سرد بر رو، بِجِه و بِکُن عَلالا
که زِ خوابناکیِ تو، همه سود شُد زیانی
که چراغِ دُزد باشد، شب و خوابِ پاسْبانان
به دَمی چراغشان را زِچه رو نمی‌نشانی؟
بِگُذار کاهِلی را، چو سِتاره شب رُوی کُن
زِزَمینیان چه تَرسی، که سوارِ آسْمانی؟
دو سه عوعوِ سگانه، نَزَنَد رَهِ سَواران
چه بَرَد زِ شیرِ شَرزه، سگ و گاوِ کاهْدانی
سگِ خشم و گاوِ شهوت چه زَنَند پیشِ شیری؟
که به بیشهٔ حَقایق، بِدَرَد صَفِ عِیانی
نه دو قطره آب بودی، که سَفینه‌یی و نوحی
به میانِ موجِ طوفان چپ و راست می‌دَوانی؟
چو خدا بُوَد پَناهَت، چه خَطَر بُوَد زِ راهَت؟
به فَلَک رَسَد کُلاهَت، که سَرِ همه سَرانی
چه نِکو طَریق باشد، که خدا رَفیق باشد
سَفَرِ دُرُشت گَردد چو بهشتِ جاودانی
تو مگو که اَرْمَغانی چه بَرَم پِیِ نشانی؟
که بس است مِهْر و مَهْ را رُخِ خویشْ اَرمَغانی
تو اگر رَویّ و گَرنی، بِدَوَد سَعادتِ تو
همه کار بَرگُزارد به سکون و مِهْربانی
چو غُلامِ توست دولت، کُنَدَت هزار خِدمَت
که ندارد از تو چاره، وَگَرش زِ دَر بِرانی
تو بِخُسپ خوش، که بَختَت زِ برای تو نَخُسپَد
تو بگیر سنگ در کَف، که شود عَقیقِ کانی
به فَلَک بَرآ چو عیسی، اَرَنی بگو چو موسی
که خدا تو را نگوید که خَموش، لَنْ تَرانی
خَمُش ای دل و چه چاره؟ سَرِ خُم اگر بگیری
دلِ خُنْب بَرشِکافَد، چو بِجوشَد این مَعانی
دو هزار بار هر دَم، تو بِخوانی این غَزَل را
اگر آن سویِ حَقایق سَیَران او بِدانی

چو نمازِ شام هر کَس بِنَهَد چراغ و خوانی
مَنَم و خیالِ یاری، غَم و نوحه و فَغانی
چو وضو زِاَشکْ سازم، بُوَد آتشین نمازم
دَرِ مَسجدم بِسوزَد، چو بِدو رَسَد اَذانی
رُخِ قبله‌اَم کجا شُد، که نمازِ من قَضا شُد
زِقضا رَسَد هَماره، به من و تو اِمْتِحانی
عَجَبا نمازِ مَستان، تو بگو دُرُست هست آن؟
که نَدانَد او زمانی، نَشِناسَد او مکانی
عَجَبا دو رَکْعَت است این؟ عَجَبا که هشتمین است؟
عَجَبا چه سوره خوانْدم؟ چو نداشتم زبانی
دَرِ حَقْ چگونه کوبَم، که نه دست مانْد و نه دل؟
دل و دست چون تو بُردی، بِدِه ای خدا اَمانی
به خدا خَبَر ندارم، چو نمازْ می‌گُزارَم
که تمام شُد رُکوعی، که اِمام شُد فُلانی
پس ازین چو سایه باشم پَس و پیشِ هر اِمامی
که بِکاهَم و فَزایَم زِ حَراکِ سایه بانی
به رُکوعِ سایه مَنْگَر، به قیامِ سایه مَنْگَر
مَطَلَب زِ سایه قَصدی، مَطَلَب زِ سایه جانی
زِحسابْ رَست سایه، که به جانِ غیر جُنبَد
که هَمی‌زَنَد دو دَستَک که کجاست سایه دانی؟
چو شَهْ است سایه بانم، چو رَوان شود، رَوانَم
چو نِشینَد او، نِشَستم به کرانهٔ دُکانی
چو مرا نَمانْد مایه، مَنَم و حَدیثِ سایه
چه کُند دَهانِ سایه؟ تَبَعیَّتِ دَهانی
نَکُنی خَمُش برادر، چو پُری زِ آب و آذر
زِسَبو هَمان تَلابَد که دَرو کُنند یا نی؟

صَنَما چُنان لَطیفی که به جانِ ما دَرآیی
صَنَما به حَقِّ لُطفَت، که میانِ ما دَرآیی
تو جهانِ پاک داری، نه وَطَنْ به خاک داری
چه شود اگر زمانی به جهان ما دَرآیی؟
تو لَطیف و بی‌نِشانی، زِنَهان‌ها نَهانی
بِفُروزَد این نَهانَم، چو نهانِ ما دَرآیی
چو تو راست ای سُلَیمان، هَمِگی زبانِ مُرغان
تو به لب چه شَهْد بَخشی، چو زبانِ ما دَرآیی
به جهانْ مَلِک تویی بس، نَکَشَد کَمانِ تو کَس
بِپَرَم چو تیر اگر تو به کَمانِ ما دَرآیی
بِخُرامْ شَمسِ تبریز، که تو کیمیایِ حَقّی
همه مِسِّ ما شود زَر، چو به کانِ ما دَرآیی