صُبح آمد و صَحیفه مَصْقول بَرکَشید
وَزْ آسْمان سپیده کافور بَردَمید
صوفیِّ چَرخْ خِرقه و شالِ کَبودِ خویش
تا جایگاهِ نافْ به عَمْدا فرودَرید
رومیِّ روز بَعدِ هَزیمَت چو دست یافت
از تَختِ مُلْکْ زَنگیِ شب را فروکَشید
زان سو که تُرکِ شادی و هِنْدویِ غَم رَسید
آمد شُدی‌ست دایم و راهی‌ست ناپَدید
یا رَب سپاهِ شاهِ حَبَش تا کجا گُریخت
ناگَهْ سپاهِ قیصرِ روم از کجا رَسید
زین راهِ ناپَدیدِ مُعَمّا کِه بو بَرَد؟
آن کَزْ شَرابِ عشقِ اَزَل خورْد یا چَشید
حیران شُده‌ست شب که کِه رویَش سیاه کرد؟
حیران شُده‌ست روز که خوبَش کِه آفرید؟
حیران شُده زمین که چو نیمیش شُد گیاه
نیمی دِگَر چَرَنده شُد و زان هَمی‌چَرید
نیمیش شُد خورَنده و نیمیش خورْدنی
نیمی حَریصِ پاکی و نیمی دِگَر پَلید
شبْ مُرد و زنده گشت حَیات است بَعدِ مرگ
ای غَمْ بِکُش مرا که حُسینَم تویی یَزید
گوهر مَزاد کرد که این را کِه می‌خَرَد؟
کَس را بَها نَبود هَمو خود زِ خود خَرید
امروز ساقیا همه مهمانِ تو شْدیم
هر شامْ قَدْر شُد زِ تو هر روزْ روزِ عید
دَردِهْ زِ جامِ باده که یُسْقَوْنَ مِنْ رَحیق
کَانْدیشه را نَبُرَّد جُز عِشرتِ جَدید
رِنْدانِ تشنه دلْ چو به اِسْراف می‌خورَند
خود را چو گُم کنند بیابَند آن کلید
پَهْلویِ خُمِّ وَحْدت بِگْرفته‌یی مُقام
با نوح و لوط و کَرخی و شِبْلیّ و بایَزید
خاموش کُن که جانْ زِ فَرَح بال می‌زَنَد
تا آن شراب در سَر و رَگ‌هایِ جانْ دَوید

صد مصرِ مَمْلَکَت زِ تَعَدّی خَراب شُد
صد بَحْرِ سَلطَنت زِ تَطاوُل سَراب شُد
صد بُرجِ حِرص و بُخلْ به خَنْدق دَراوفْتاد
صد بَختِ نیم خواب به کُلّی به خواب شُد
آن شاهراهِ غَیب بر آن قوم بسته بود
وانْ ماهِ زَنگِ ظُلْم به زیرِ حِجاب شُد
وانْ چَشم کو چو بَرق هَمی‌سوخت خَلْق را
در نوحه اوفْتاد و به گِریه سَحاب شُد
وانْ دل که صد هزار دل از وِیْ کَباب بود
در آتشِ خدایْ کُنون او کَباب شُد
ای شاد آن کسی که ازین عِبْرتی گرفت
او را ازین سیاستِ شَهْ فَتْحِ باب شُد
چون روز گشت و دید که او شب چه کرده بود
سودَش نداشت سُخْره صد اِضْطِراب شُد
چون بَختِ روسِپید شبْ اَنْدَر دُعا گُذار
زیرا دُعایِ نوحْ به شبْ مُسْتَجاب شُد

هر کَس به جِنْسِ خویش دَرآمیخت ای نِگار
هر کَس به لایِقِ گُهَرِ خود گرفت یار
او را که داغِ توست نَیارَد کسی خرید
آن کو شِکارِ توست کسی چون کُند شکار؟
ما را چو لُطفِ رویِ تو‌ بی‌خویشتَن کُند
ما را زِ رویِ لُطفْ تو‌ بی‌خویشتَن مَدار
چون جِنْسِ هَمدِگر بِگرفتند جِنْسْ جِنْس
هر جِنْسْ جِنْسِ گوهرِ خود کرد اختیار
با غیرِ جِنْسِ اگر بِنِشینَد بود نِفاق
مانندِ آب و روغن و مانندِ قیر و قار
تا چون به جِنْسِ خویش رَوَد از خِلافِ جِنْس
زین سویْ تشنه‌تر شُده باشد بِدان کِنار
هَرکْ از تو می‌گُریزد با دیگری خوش است
وانْک از تو می‌رَمَد به کسی دارد او قَرار
وان کو تُرُش نِشَست به پیشِ تو هَمچو ابر
خَندانْ دل است پیشِ دِگَر کَس چو نوبهار
گویی که نیست از مَهِ غَیبَم به جُز دَریغ
وَزْ جام و خَمْرِ روح مرا نیست جُز خُمار
آن نای و نوشْ یاد نمی‌آیَدَت که تو
خوش می‌خوری زِ دستِ یکی دیو سنگ سار
صد جام دَرکَشی زِ کَفِ دیو آن گَهی
بینی تُرُش کُنی بِخور ای خامِ پُخته خوار
این جا سَرَک فَکَنْده و رویَک تُرُش وَلیک
آن جا چو اژدَهایِ سِیَه فام کوهسار
با جِنْسْ هَمچو سوسن و با غیرِ جِنْسْ گُنگ
با جِنْسِ خویش چون گُل و با غیرِ جِنْسْ خار
رو رو به جُمله خَلْق نتانی تو جِنْس بود
شاخی زِ صد درخت نَشُد حامِل ثِمار
چون شاخِ یک درخت شُدی زان دِگَر بِبُر
جویایِ وَصلِ این شُده‌یی دست از آن بِدار
گَر زان که جِنْسِ مَفْخَرِ تبریز گشت جان
اَحْسَنْت ای وَلایت و شاباشْ کار و بار

دلْ ناظِرِ جَمالِ تو آنگاه اِنْتِظار؟
جانْ مَستِ گُلْستان تو آنگاه خارْ خار؟
هر دَم زِ پَرتوِ نَظَرِ او به سویِ دل
حوری‌‌ست بر یَمین و نِگاری‌‌ست بر یَسار
هر صُبح دَم که دامِ شب و روز بَردَریم
از دوستْ بوسه‌‌یی و زِ ما سَجده صد هزار
امسال حَلْقه‌یی‌‌ست زِ سودایِ عاشقان
گَر نیست بازگشت دَرین عشقْ عُمرِ پار
بِنْواز چَنگِ عشقْ تو به نَغْماتِ لَمْ یَزَلْ
کَزْ چَنگ‌های عشقِ تو جان است تارِ تار
اَنْدَر هَوایِ عشق تو از تابشِ حَیات
بِگْرفته بیخ‌های درخت و دَهَد ثِمار
غوطی بِخورْد جانْ به تَکِ بَحْر و شُد گُهَر
این بَحْر و این گُهَر زِ پِیِ لَعْلِ توست زار
از نَغْمه‌های طوطیِ شِکَّرسِتانِ توست
در رَقصْ شاخِ بید و دو دَسْتَک زنان چَنار
از بَعدِ ماجَرایِ صَفا صوفیانِ عشق
گیرند یِکْدِگَر را چون مَستیانْ کِنار
مَستانه جانْ بُرون جَهَد از وَحْدَتِ اَلَست
چون سیلْ سویِ بَحر نه آرام و نه قَرار
جُزوی چو تیر جَسته زِ قَبْضه‌یْ کَمانِ کُل
او را نشانه نیست به جُز کُلّ و نی گُذار
جانی‌‌ست خوشْ بُرون شُده از صد هزار پوست
در چارْبالِشِ اَبَد او راست کار و بار
جان‌های صادقان همه در وِیْ زَنَند چَنگ
تا بانَوا شوند از آن جانِ نامْدار
جان‌ها گرفته دامَنَش از عشق و او چو قُطْب
بِگْرفته دامَنِ اَزَلِ مَحْضْ مَردْوار
تبریز رو دِلا و زِ شَمسِ حَق این بِپُرس
تا بَر بُراقِ سِرِّ مَعانی شوی سَوار

میرِ شِکار من که مرا کرده‌ای شکار
بی‌تو نه عیش دارم و نه خواب و نه قَرار
دِلْدارِ من تویی سَرِ بازارِ من تویی
این جُمله جورْبر منِ مِسکینْ رَوا مَدار
ای آن کِه یار نیست تو را در جهانِ عشق
من در جهان فَکَنْده که ای یار یار یار
دَردِهْ از آن شراب که اوَّل بِداده‌یی
زان چَشم‌‌های مَستْ تو بِشْکَنْ مرا خُمار
از آسْمان فِرِست شرابی کَزان شراب
اَنْدَر زمین نَمانَد یک عقلْ هوشیار
روزی هزار کار بَرآری به یک نَظَر
آخِر یکی نَظَر کُن و این کار را بَرآر

کَس بی‌کسی نَمانَد می‌دان تو این قَدَر
گَر با یکی نسازی آید یکی دِگَر
زین خانه گَر رَوَم من و خانه تَهی کُنم
آید یکی دِگَر چو مَنی یا زِ من بَتَر
میراث مانده است جهان از هزار قرن
چون شُد به زیرِ خاکْ پدر شُد پسر پدر
تنها نه آدمی حَیَوان نیز همچُنین
وَرْ نی ندیدی تو در آفاقْ جانِوَر
شبْ آفتاب اگر بِرَوَد هم زِ بامِ چَرخ
بر جایِ آفتابْ سِتاره‌ست یا قَمَر
گر تَرکِ یک هُنر بِکُند مَرد طَبْعِ او
مشغولِ کارِ دیگر گشت و دِگَر هُنر
زیرا که بر دلِ همه خَلْقان مُوکِّلی‌ست
بی‌کارشان ندارد و بی‌یار و‌ بی‌سَفَر

مَستیم و بیخودیم و جَمالِ تو پَرده دَر
زین پس مَباش ماها در ابر و پَرده در
ما جمعِ عاشقانِ تو خوش قَدّ و قامَتیم
ما را صَلایِ فِتْنه و شور و هزار شَر
خورشید تافته‌ست زِ رویِ تو چاشْتگاه
در عشقِ قُرصِ رویِ تو رفتیم بامْ بَر
مَستی‌ست در سَر از میْ و این تابِ آفتاب
در سَر بِتافته‌ست پس از دست رفت سَر
ای مُطربِ هَوایِ دل عاشقانِ روح
بِنْواز لَحْنِ جان که تَنَنْ تَن لَطیف تَر
تا جان‌ها زِ خِرقِه تَن‌ها بُرون شود
تا بر سَرینِ خِرقه رَوَد جانِ باخَبَر
از جامِ صافِ بادهْ تو خاشاکِ جسم را
بَردار تا نَهیم به اِقْبالْ بَر به بَر
تا دیده‌ها گُذاره شود از حِجاب‌‌‌‌‌ها
تا وارَهَد زِ خانه و مان و زِ بام و دَر
سیمرغِ جان و مَفْخَرِ تبریزْ شَمسِ دین
بیند هزار روضه و یابَد هزار پَر

آمد بهارِ خُرَّم و آمد رَسولِ یار
مَستیم و عاشقیم و خُماریم و‌ بی‌قَرار
ای چَشمِ و ای چراغ رَوان شو به سویِ باغ
مَگْذار شاهِدانِ چَمَن را در اِنْتِظار
اَنْدَر چَمَن زِ غَیبْ غَریبان رَسیده اند
رَو رَو که قاعده‌‌ست که القادِمُ یُزار
گُل از پِیِ قُدومِ تو در گُلْشَن آمده‌ست
خارْ از پِیِ لِقایِ تو گشته‌‌ست خوش عِذار
ای سَرو گوش دار که سوسن به شَرحِ تو
سَر تا به سَر زبان شُد بر طَرْفِ جویبار
غُنچه گِرِهْ گره شُد و لُطفَت گِرِه گُشاست
از تو شِکُفته گردد و بر تو کُند نِثار
گویی قیامَت است که بَرکرد سَر زِ خاک
پوسیدگانِ بهمن و دِیْ مُردگانِ پار
تُخمی که مُرده بود کُنون یافت زندگی
رازی که خاک داشت کُنون گشت آشِکار
شاخی که میوه داشت هَمی‌نازَد از نَشاط
بیخی که آن نداشت خَجِل گشت و شَرمْسار
آخِر چُنین شوند درختانِ روح نیز
پیدا شود درختِ نِکوشاخِ بَختْ یار
لشِکَر کَشیده شاهِ بهار و بِساخت بَرگ
اِسْپَر گرفته یاسَمَن و سَبزه ذوالْفَقار
گویند سَر بُریم فُلان را جو گَنْدنا
آن را بِبین معاینه در صُنْعِ کِردگار
آری چو دَررَسَد مَدَدِ نُصرتِ خدا
نِمْرود را بَرآیَد از پَشِّه‌‌یی دَمار

اندیشه را رَها کُن اَنْدَر دِلَش مَگیر
زیرا بِرهنه‌یی تو و اندیشهْ زَمْهَریر
اندیشه می‌کُنی که رَهی از زَحیر و رنج
اندیشه کردن آمد سَرچشمه زَحیر
زَ انْدیشه‌ها بُرون دان بازارِ صُنْع را
آثار را نِظاره کُن ای سُخْره اثیر
آن کوی را نِگَر که پَرَد زو مُصَوَّرات
وان جوی را کَزو شُد گَردنده چَرخِ پیر
گُلْگونه‌یی کَزوست رُخ دِلْبَران چو گُل
سَر فِتْنه‌یی کَزوست رُخِ عاشقان زَریر
خوش از عَدَم‌ همی‌پَرَد این صد هزار مُرغ
از یک کَمانْ‌ همی‌جَهَد این صد هزارْ تیر
بی چون و‌ بی‌چگونه بُرون از رُسوم و فَهْم
بی‌دست می‌سِریشَد در غَیبْ صد خَمیر
بی آتشی تَنورِ دل و مَعْده‌ها فُروخت
نان بر دُکان نَهاده و خَبّاز ما سَتیر
از لوح خاکِ ساده دَهَد صد هزار نَقْش
وَزْ جوشِ خونِ ماده دَهَد صد هزار شیر
شییءَ اللَّهی بِگُفتی و آمد زِ چَرخْ بانگ
زَنْبیل بَرگُشا که عَطا آمد ای فقیر
زَفْت آمد آن نواله و زَنْبیل را دَرید
از مَطْبَخِ خدایْ نَیایَد صِلِّه‌یْ حقیر
آن کَس که مَنّ و سَلْوی بِفْرسْتَد از هوا
وان کَزْ شکافِ کوه بُرون می‌کَشَد بَعیر
وان کو زِ آبِ نُطْفه بَرآرَد تَهَمْتَنی
وان کو زِ خوابِ خُفته گُشایَد رَهِ مَطیر
اَنْدَر عَدَم نِمایَد هر لحظه صورتی
تا این خیالیان بِشِتابَنْد در مَسیر
فرمانْ کُنم چو گفت خَمُش من خَمُش کُنم
خودْ شَرحِ این بگوید یک روز آن امیر

سیمرغِ کوهِ قافْ رَسیدن گرفت باز
مُرغِ دِلَم زِ سینهْ پَریدن گرفت باز
مُرغی که تا کُنون زِ پِیِ دانه مَست بود
دَرسوخت دانه را و طَپیدن گرفت باز
چَشمی که غَرقه بود به خون در شَبِ فراق
آن چَشمْ رویِ صُبح بِدیدن گرفت باز
صِدّیق و مُصْطَفی به حَریفی درونِ غار
بر غارْ عَنْکبوت تَنیدن گرفت باز
دندانِ عیشْ کُنْد شُد از هَجْرِ تُرش روی
امروز قَندِ وَصْل گَزیدن گرفت باز
پیراهنِ سیاه که پوشید روزِ فَصْل
تا جایگاهِ نافْ دَریدن گرفت باز
مَستورِگانِ مصر زِ دیدار یوسُفی
هر یک تُرَنْج و دستْ بُریدن گرفت باز
اَفْغان زِ یوسُفی که زُلَیخاش در مَزاد
با تَنگ‌‌های لَعْلْ خریدن گرفت باز
آهویِ چَشمِ خونیِ آن شیرِ یوسُفان
در خونِ عاشقانْ بِچَریدن گرفت باز
خاتونِ روح خانه نشین از سَرایِ تَنْ
چادرکَشان زِ عشقْ دَویدن گرفت باز
دیگِ خیالِ عشقِ دِلارامِ خامْ پَز
سه پایه دِماغْ پَزیدن گرفت باز
نَظّاره خَلیل کُن آخِر که شَهْد و شیر
از اِصْبَعین خویشْ مَزیدن گرفت باز
آن دل که توبه کرد زِ عشقَش سَتیز شُد
اَفْسون و مَکْرِ دوستْ شنیدن گرفت باز
بر بامِ فِکر خُفته سِتان دلْ به عشقِ ما
یک یک ستاره را شِمُریدن گرفت باز
سودایِ عشقِ لولیِ دُزدِ سیاه کار
بر زُلفِ چون رَسَنْ بِخَزیدن گرفت باز
صَرّاف ِنازِ ناقِدِ نَقْدِ ضَمیرِ عشق
بر کَفْ قُراضه‌ها بِگَزیدن گرفت باز
تبریز را کَرامَتِ شَمسِ حَق است و او
گوشِ مرا به خویشْ کَشیدن گرفت باز

یا مُکْثِرَ الدَّلالِ عَلَی الْخَلْقِ بِالنُّشُوز
اَلْفَوْزُ فی لِقایِکَ طُوبی لِمَنْ یَفُوز
من آتشینْ زَبانَم از عشق تو چو شمع
گویی همه زبان شو و سَر تا قَدَم بِسوز
غوغایِ روز بینی چون شمعِ مُرده باش
چون خَلْوَتِ شب آمد چون شمعْ بَرفُروز
گفتم بِسوز و سازشْ چَشمَم به سویِ توست
چَشمَم مَدوز هر دَم ای شیرْ هَمچو یوز
ما را چو دَرکَشیدی رو دَرمَکَش زِ ما
این پَرده را دَریدی آن پَرده را مَدوز
ای آبِ زندگانی بَخشا بر آن کسی
کو پیش از این فِراقْ در آن آب کرد پوز
اوَّل چُنان نواز و در آخِر چُنین گُداز؟
اوَّل یَجوز آمد و امروزْ لایَجوز؟
ای جان و بَختِ خَندان در روی ما بخَند
تا سَرو و گُل بِخَندد در موسِم عَجوز
در موسِمِ عَجوز چو در باغِ جانْ رَوی
آن عَجوز زِ هر گوشه صد تَموز
گوید به باغِ جان رو گویم که رَهْ کجاست؟
گوید که راهِ باغْ نَیاموختی هنوز؟
آن سو که نُکته‌ها و رُموزِ چو جان رَسَد
ای عُمرْ باد داده تو در نُکته و رُموز
تو غَمْزِ ما طَلَب کُن خود رَمْزگو مَباش
با آن کَمانِ دولت کو دَرمَپیچ توز
گَر نَفْس پیر شُد دل و جان تازه است و تَر
همچون بنفشه تَرِ خوشْ رویِ پُشتْ گوز
اِنْ لَمْ یَکُنْ لِقَلْبِکَ فی ذاتِهِ غِنیً
لَمْ تُغْنِهِ الْمَناصِبُ وَ الْمالُ وَ الْکُنُوز
اِنْ کُنْتَ ذا غِنًی و غِناکَ مُکَتَّمٌ
کَمْ حَبَّةٍ مُکَتَّمَةٍ تَرْصُدُ الْبُرُوز
یا طالِبَ الْجَواهِرِ وَ الدُّرُّ وَ الْحَصی
مِثْلانِ فِی الظَّلامِ فَهَلْ تَدْرِ ما تَحوز؟
می‌چین تو سنگ ریزه و دُر زین نِشیبِ بَحْر
در شب مَزَن تو قَلْب که پیدا شود به روز
اِسْتَمْحِنِ النُّقُودَ بِمیزانِ صادِقٍ
رَدًّا لِما یَضُرُّکَ مَدًّا لِما یَعُوز

صد سال اگر گُریزی و نایی بُتا به پیش
بَرهَم زنیم کارِ تو را هَمچو کارِ خویش
مَگْریز که زِ چَنْبَرِ چَرخَت گُذشتنی‌ست
گَر شیرِ شَرزه باشی وَرْ سِفْله گاومیش
تَن دُنبَلی‌‌ست بر کَتِفِ جانْ بَرآمَده
چون پُر شود تَهی شود آخِر زِ زَخمِ نیش
ای شاد باطلی که گُریزد زِ باطلی
بر عشقِ حَق بچَفسَد بی‌صَمْغ و بی‌سِریش
گَز می‌کنند جامهٔ عُمرَت به روز و شب
هم آخِر آرَد او را یا روز یا شَبیش
بیچاره آدمی که زَبون است عشق را
زَفْت آمد این سوار بر این اسپِ پُشتْ ریش
خاموش باش و در خَمُشی گُم شو از وجود
کانْ عشق راست کُشتنِ عُشّاقْ دین و کیش

امروزْ روزِ شادی و امسالْ سالِ لاغ
نیکوست حالِ ما که نِکو باد حالِ باغ
آمد بهار و گفت به نَرگس به خنده گُل
چَشمِ من و تو روشنْ بی‌رویِ زشتِ زاغ
گُلْ نُقلِ بُلبُلان و شِکَرْ نُقلِ طوطیان
سَبزه‌‌ست و لاله زار و چَمَن کوریِ کلاغ
با سیبْ انار گفت که شَفتالویی بِدِه
گفت این هَوَس پَزَند همه مَنْبَلانِ راغ
شَفتالویِ مسیح به جان می‌توان خَرید
جانی نه کَزْ دل است تَرَّقیش نَزْ دِماغ
باغ و بهار هست رَسولِ بهشتِ غَیب
بِشْنو که بر رَسول نباشد به جُز بَلاغ
در آفتابِ فَضْل گُشا پَرّ و بالِ نو
کَزْ پیشِ آفتاب بِرَفته‌‌ست میغ و ماغ
چَندان شراب ریخت کُنون ساقیِ رَبیع
مُسْتَسْقیانِ خاک از این فیض کرده کاغ
خورشیدِ ما مُقیمِ حَمَل در بهارِ جان
فارغ زِ بهمن است و زِ کانون زِهی مَساغ
سَر همچُنین بِجُنبان یعنی سَرِ مرا
خاریدن آرزوست ندارم بِدو فَراغ
امروزْ پای دار که برپاست ساقی‌یی
کاب است خاک را و فَلَک را دو صد چَراغ
گَهْ آب می‌نِمایَد و گَهْ آتشی کَزو
دلْ داغِ داغ بود و رَهانیده شُد زِ داغ
غَم چیغْ چیغ کرد چو در چَنگِ گُربه موش
گو چیغْ چیغْ می‌کُن و گو چاغْ چاغْ چاغ
آتش بِزَن به چَرخه و پَنبه دِگَر مَریس
گَردن چو دوک گشت ازین حرفِ چون پَناغ

گویند شاهِ عشقْ ندارد وَفا دروغ
گویند صُبح نَبْوَد شامِ تو را دروغ
گویند بَهرِ عشقْ تو خود را چه می‌کُشی؟
بعد از فَنایِ جسم نَباشد بَقا دروغ
گویند اشکِ چَشمِ تو در عشقْ بیهُده‌ست
چون چَشم بَستهْ گشت نباشد لِقا دروغ
گویند چون زِ دورِ زمانه بُرون شُدیم
زان سو رَوان نباشد این جانِ ما دروغ
گویند آن کَسان که نَرَستند از خیال
جُمله خیالْ بُد قِصَصِ انبیا دروغ
گویند آن کَسان که نرفتند راهِ راست
رَهْ نیست بَنده را به جَنابِ خدا دروغ
گویند رازدانِ دل اسرار و رازِ غیب
بی‌واسطه نگوید مَر بَنده را دروغ
گویند بنده را نَگُشایَند رازِ دل
وَزْ لُطفْ بَنده را نَبَرَد بر سَما دروغ
گویند آن کسی که بُوَد در سِرِشتْ خاک
با اهلِ آسْمان نشود آشنا دروغ
گویند جانِ پاک ازین آشیانِ خاک
با پَرِّ عشقْ بَرنَپَرَد بر هوا دروغ
گویند ذَرّه ذَرّه بَد و نیکِ خَلْق را
آن آفتابِ حَق نَرسانَد جَزا دروغ
خاموش کُن زِ گفت وَگَر گویَدَت کسی
جُز حرف و صوت نیست سُخَن را اَدا دروغ

امروزْ روزِ شادی و امسالْ سالِ گُل
نیکوست حالِ ما، که نِکو باد حالِ گُل
گُل را مَدَد رَسید زِگُلْزارِ رویِ دوست
تا چَشمِ ما نَبیند دیگر زَوالِ گُل
مَست است چَشمِ نرگس و خَندانْ دَهانِ باغ
از کَرّو فَرّو رونَق و لُطف و کَمالِ گُل
سوسنْ زبان گُشاده و گفته به گوشِ سَرو
اسرارِ عشقِ بُلبُل و حُسنِ خِصالِ گُل
جامه دَران رَسید گُل از بَهرِ دادِ ما
زان می‌دَریم جامه به بویِ وصالِ گُل
گُل آن جهانی‌ست نگُنجَد دَرین جهان
در عالَمِ خیال چه گُنجَد خیالِ گُل؟
گُل کیست؟ قاصدی‌ست زِبُستانِ عقل و جان
گُل چیست؟ رُقعه‌یی‌ست زِجاه و جَمالِ گُل
گیریم دامَنِ گُل و هَمراهِ گُل شویم
رَقصان هَمی‌رَویم به اصل و نِهالِ گُل
اصل و نِهالِ گُل، عَرَقِ لُطفِ مُصطَفاست
زان صَدْر بَدْر گردد آن جا هِلالِ گُل
زنده کنند و باز پَر و بالِ نو دَهَند
هرچند بَرکَنید شما پَرّ و بالِ گُل
مانندِ چار مُرغِ خَلیل از پِیِ فَنا
در دَعوتِ بهار بِبین اِمْتِثالِ گُل
خاموش باش و لَب مَگُشا خواجه غُنچه وار
می‌خَند زیرِ لبْ تو به زیرِ ظِلالِ گُل

اِشْکَم دُهُل شُده‌ست ازین جامِ دَم به دَم
می‌زَن دُهُل به شُکر دِلا لَمّ و لَمّ و لَم
هین طَبْل شُکر زَن، که میِ طَبْل یافتی
گَهْ زیر می­زَن ای دل وگَهْ بَمّ و بَمّ و بَم
از بَهرِ من بِخَر دُهُلی از دُهُل­زَنان
تا بَرکَنم زِباغ جهانْ شاخ و بیخِ غَم
لشکر رَسید و عشقْ سِپهْدارِ لشکر است
صَحرا و کوه پُر شُد از طَبْل و از عَلَم
ما پُرشدیم تا به گِلو، ساقی از سِتیز
می‌ریزد آن شَرابْ به اِسْرافْ هَمچو یَم
دانی که بَحْر، موج چرا می­زَنَد به جوش؟
از من شِنو که بَحْری­اَم و بَحْر اَنْدَرم
تَنگ آمده‌ست و می‌طَلَبَد موضِعِ فَراخ
بَرمی­جَهَد به سویِ هوا آبْ لاجَرَم
کان آب از آسْمانْ سَفَری خوی بوده است
اَنْدَر هوا و سیل و کُهْ و جوی، ای صَنَم
آبِ حَیاتِ ما کم از آن آبِ بَحْر نیست
ما موج می‌زنیم زِ هستی سویِ عَدَم
نی در جهانِ خاکْ قَرار است روح را
نی در هوای گُنبَدِ این چَرخِ خَم به خَم
زان باغ کو شِکُفت، همان جاست مَیلِ جان
یعنی کِنارِ صُنْعِ شَهَنشاهِ مُحْتَشَم
بَس بَس مَکُن هنوز تو را باده خوردنی­ست
ما راضی‌ایم خواجه بدین ظُلْم و این سِتَم
خاموش باش، فِتْنه دَراَفکَنْده‌یی به شهر
خاموشی‌‌اَش مَجوی که دریاست جانِ عَم

از ما مَشو مَلول که ما سخت شاهِدیم
از رَشک و غَیرت است که در چادری شُدیم
روزی که اَفْکَنیم زِجانْ چادرِ بَدَن
بینی که رَشک و حَسرتِ ماهیم و فَرقَدیم
رو را بِشو و پاک شو از بَهرِ دیدِ ما
وَرْنی تو دور باش، که ما شاهِدِ خَودیم
آن شاهِدی نِه­ایم که فردا شود عَجوز
ما تا اَبَد جوان و دِلارام و خوش­قَدیم
آن چادر اَرْ خَلَق شُد، شاهِدْ کُهَن نشُدْ
فانی­ست عُمرِ چادر و ما عُمرِ بی­حَدیم
چادر چو دید از آدمْ اِبْلیس، کرد رَد
آدم نِداش کرد تو رَدّیْ نه ما رَدیم
باقی فرشتگان به سُجود اَنْدَرآمدند
گفتند در سُجود که بر شاهِدی زدیم
در زیرِ چادر است بُتی کَزْ صِفاتْ او
ما را زِ عقل بُرد و سُجود اَنْدَرآمدیم
اَشکالِ گَنده پیر زِاَشکالِ شاهِدان
گَر عقلِ ما نداند، در عشقْ مُرتَدیم
چه جایِ شاهِد است، که شیرِ خداست او
طِفْلانه دَم زدیم، که با طِفْلِ اَبْجَدیم
با جوز و با مَویز فَریبنَد طِفْل را
وَرْ نی که ما چه لایقِ جوزیم و کُنجَدیم؟
در خود و در زِرِه چو نَهان شُد عَجوزه­یی
گوید که رُستَمِ صَفِ پیکارِ اَمْجَدیم
از کَرّ و فَرِّ او، همه دانند کو زن است
ما چون غَلَط کنیم که در نورِ احمدیم؟
مومن مُمَیِّز است، چُنین گفت مُصْطَفی
اکنون دَهان بِبَند، که‌ بی‌گفتْ مُرشَدیم
بِشْنو زِ شَمسِ مَفْخَرِ تبریز باقی­اَش
زیرا تمامِ قِصّه از آن شاه نَسْتَدیم

بَرخیز تا شَراب به رَطْل و سَبو خوریم
بَزمِ شَهَنشَه‌ست، نه ما باده می­خَریم
بَحْری‌ست شهریار و شَرابی‌ست خوش‌گُوار
دَردِهْ شَرابِ لَعْل، بِبین ما چه گوهریم
خورشیدْ جامِ نور چو بَرریخت بر زمین
ما ذَرّه وار مَست بَرین اوجْ بَرپَریم
خورشیدِ لایَزال چو ما را شَراب داد
از کِبْر در پیالهٔ خورشید نَنْگَریم
پیش آر آن شَرابِ خِرَدسوزِ دِلْفُروز
تا هَمچو دلْ زِ آب و گِلِ خویش بُگْذَریم
پُرخواره‌ایم کَزْ کَرَمِ شاهْ واقِفیم
در شُربْ سابِقیم و به خِدمَتْ مُقَصّریم
زیرا که سُکرْ مانِعِ خِدمَت بُوَد یَقین
زین سو چو فَربهیم، بِدان سویْ لاغَریم
نوری که در زُجاجه و مِشکاة تافته‌ست
بر ما بِزَن که ما زِ شُعاعَش مُنَوَّریم
بس گرم و سرد شُد دل ازین باده چون تَنور
دَرسوزمان چو هیزُم، تا هیچ نَفْسریم
چون شیشهٔ فَلَک، پُر از آتش شُده‌ست جان
چون کوره بَهرِ ما که مِس و قَلْب یا زَریم
ای گُلْ­عِذار، جامِ چو لاله به مَجْلِس آر
کَزْ ساغَرِ چو لاله، چو گُلْ یاسمین بَریم
خوش خوش بیا و اصلِ خوشی را به بَزم آر
با جُمله ما خوشیم، ولی با تو خوش­تَریم
ای مُطرب آن ترانهٔ تَر بازگو، بِبین
تو تَریّ و لَطیفی و ما از تو تَرتَریم
اَنْدَرفَکَن زِبانگ و خروشِ خوشَت صَدا
در ما، که در وَفایِ تو چون کوهِ مَرمَریم
آن دَم که از مسیحْ تو میراث بُرده‌یی
در گوشِ ما بِدَم، که چو سُرنایْ مُضْطَریم
گر چه دَهان پُر است زِ گفتارْ لَب بِبَند
خاموش کُن که پیشِ حَسودانِ مُنْکریم

چیزی مگو که گنجِ نَهانی خریده‌ام
جان داده‌ام، وَلیک جهانی خریده‌ام
رویَم چو زَرگر است اَزو این سُخَن شِنو
دادم قُراضهٔ زَر و کانی خریده‌ام
از چَشمِ تُرکِ دوست چه تیری که خورده‌ام
وَزْ طاقِ اَبروَشْ چه کَمانی خریده‌ام
با خَلْق بَسته بَسته بگویم من این حَدیث
با کَس نگویم این زِ فُلانی خریده‌ام
هر چند‌ بی‌زبان شده بودم چو ماهی‌‌یی
دیدم شِکَرلَبیّ و زبانی خریده‌ام
ناگاه چون درخت بِرُستم میانِ باغ
زان باغِ‌ بی‌نشانه، نشانی خریده‌ام
گفتم میانِ باغ، خود آن را میانه نیست
لیک از میانِ نیست میانی خریده‌ام
کردم قِرانْ به مَفْخَرِ تبریز، شَمسِ دین
بیرون زِ هر دو قَرْن قِرانی خریده‌ام

ای گوشِ من گرفته، تویی چَشمِ روشَنَم
باغَم چه می‌بَری؟ چو تویی باغ و گُلْشَنَم
عُمری­ست کَزْ عَطایِ تو من طَبْل می‌خورم
در سایهٔ لِوایِ کَرَم، طَبْل می‌زَنم
می‌مالَم این دو چَشم که خواب است یا خیال
باور‌ نمی‌کُنم عَجَب ای دوست کین مَنَم
آری، مَنَم، وَلیکْ بُرون رفته از مَنی
چون ماهِ نو زِ بَدْرِ تو باریک می‌تَنَم
در تاجِ خُسروان به حِقارَت نَظَر کُنم
تا شوقِ روی توست مَها طوقِ گَردنَم
با ماهیانْ زِ بَحْرِ تو من نُزلْ می‌خورم
با خاکیانْ زِ رَشکِ تو چون آب و روغَنَم
گر چه زِ بَحْر صَنْعَتِ من آب خوردنی‌ست
چون ماهی­اَم، نَبیند کَس آب خوردنَم
گَر ناخَنِ جَفا بِخَراشَد رَگِ مرا
من خوش صدا چو چَنگْ زِ آسیبِ ناخَنَم
خود پِی بِبُرده­یی تو که رَگ دار نیستم
گَر می­جَهَد رَگی، بِنِما تاش بَرکَنم
گفتی چه کار داری؟ بَر نیست کار نیست
گَر نیست نیستم، زِ چه شُد نیست مَسْکَنم؟
نَفْخِ قیامَتی تو و من شَخصِ مُرده‌ام
تا جانِ نوبهاری و من سَرو و سوسَنَم
من نیم‌کاره گفتم، باقیش تو بگو
تو عقلِ عقلِ عقلی و من سَخت کودَنَم
من صورتی کَشیدم، جانْ بَخشی آنِ توست
تو جانِ جانِ جانی و من قالَبِ تَنَم