هست به خِطّه عَدَم شور و غُبار و غارتی
آتشْ عشق دَرزده تا نَبُوَد عِمارتی
زان که عِمارت اَرْ بُوَد سایه کُند وجودِ را
سایه زِ آفتابِ او کِی نِگَرَد شَرارتی
روح که سایگی بُوَد سرد و مَلول و‌ بی‌طَرَب
مُنْتَظِرَک نشسته او تا که رَسَد بِشارتی
جان که در آفتاب شُد هر گُنَهی که او کُند
بَرق زد از گناهِ او هر طَرَفی کَفارتی
شُعله آفتاب را بر کُهْ و بر زمینْ‌ست رنگ
نیست پَدید در هوا از لَطَف و طَهارتی
جانْ به مِثالِ ذَرّه‌ها رَقص کُنان در آفتاب
نورپَذیری‌اَش نِگَر لَعْل وَش و مَهارتی
جانِ چو سنگ می‌دَهَد جانِ چو لَعْل می‌خَرَد
رَقص کُنان تَرانه زَن گشته که خوشْ تجارتی
قُرصِ فَلَک دَرآیَد و رویْ به گوشِ جان‌ها
سِرِّ اَزَل بِگویَدَش‌ بی‌سُخَن و عبارتی
آن که به هر دَمی نَهان شُعله زَنَد به روحْ بر
آن دل و زَهره کو کَزان دَمْ بِزَنَد اشارتی
مَحْرَمِ حَقِّ شَمسِ دین ای تبریز را تو شَهْ
کُشته عشقِ خویش را شاهِ اَزَل زیارتی

ای کِه غَریبْ آتشی در دل و جانِ ما زدی
آتشِ دل مُقیم شُد تو به سَفَر چرا شُدی؟
آتشِ تو مُقیم شُد با دلِ من نَدیم شُد
آتشِ خویش را بگو کآبِ حَیات آمدی
چاشْنیِ خیالِ تو می‌بِدَرَد دلِ مرا
ای غَمِ او چو شِکَّری ای دلِ منْ چو کاغدی
شمعْ بِدان صَبور شُد تا هَمِگیش نور شُد
نور بِهْ است از همه خاصه که نورِ سَرمَدی
نور دَمی که عاقْ شُد طالِبِ روح طاق شُد
ماهِ مرا مُحاق شُد‌ بی‌مَهِ فَضْلِ ایزدی
بازرَسید آیَتی از طرف عِنایَتی
وَحدتِ‌ بی‌نِهایَتی گشت امام و مُقْتَدی
بَست پَلنگِ قَهر را بازگُشاد مِهْر را
قُبّه بِبَست شهر را شهر بِرَست از بَدی

گَر زِ تو بوسه‌یی خَرَد صَد مَه و مِهْر و مُشتری
تا نَفُروشی ای صَنَم کَزْ مَهْ و مِهْر خوش تَری
وَرْ دو هزار جان و دل بر دَرِ تو وَطَن کُند
دَر مَگُشای ای صَنَم کَزْ دل و جانْ تو بَرتَری
آیِنِه کیست تا تو را در دلِ خویشْ جا دَهَد؟
ای صَنَما به جانِ تو کایِنِه در بِنَنْگَری
دست مَدِهْ تو چَرخ را تا که به پیشِ اسب او
غاشیه تو را کَشَد بَر سَرِ خود به چاکَری
دولتِ سنگ پاره‌یی گر چه بیافت چاره‌یی
در تَنِ خویش بِنْگَرَد بیند وَصفِ گوهری
ای دلِ بازشکلِ من جانِبِ دستِ عشقِ او
با پَرِ عشقِ او بِپَر چند به پَرِّ خود پَری؟
در پِیِ شاهْ شَمسِ دین تا تبریز می‌دَوان
لشکرِ عشق با وِیْ است رو که تو هم زِ لشکری

ساقیِ جانْ فَزایِ من بَهرِ خدا زِ کوثَری
در سَر مَستِ من فَکَن جامِ شرابِ اَحْمَری
بَحْرِ کَرَم تویی مرا از کَفِ خود بِدِه نَوا
باغِ اِرَم تویی مَها بر بَرِ من بِزَن بَری
ای به زمین زِ آسْمان آمده چون فرشته‌یی
وِیْ زِ خِطابِ اِشْرَبُوا مَغزِ مرا پَیَمْبَری
بَزم دَرآ و میْ بِدِه رَسمِ بهارِ نو بِنِه
ای رُخِ تو چو گُلْشَنی وِیْ قَدِ تو صَنوبری
گرچه به بُتْکده‌یْ دِلَم هر نَفَسی‌ست صورتی
نیست و نباشد و نَبُد چون رُخِ تو مُصوَّری
میْ چو دَوَد بَرین سَرَم بِسْکُلَد از تو لَنْگَرم
چهره زَردِ چون زَرَم سُرخ شود چو آذری
بَحْرِ کَرَم چه کم شود گَر بِخورند جُرعه‌یی؟
فَضْل خدا چه کم شود گَر بِرَسَد به کافَری؟
این دلِ‌ بی‌قَرار را از قَدَحی قَرار دِهْ
وین صَدَفِ وجود را بَخشْ صَفایِ گوهری
یا بِرَهان زِ فِکْرتَم یا بِرَسان به فِطْرتَم
یا بِتَراشْ نردبان باز کُن از فَلَک دَری

جمع مَکُن تو برف را بر خود تا که نَفْسُری
بَرفِ تو بِفْسُرانَدَت گَر تو تَنورِ آذری
آن کِه نَجوشَد او به خود جوشِ تو را تَبَه کُند
وان که ندارد آذری نایَد ازو برادری
فَربهی‌اَش به دستْ جو غِرِّه مَشو به پَشمِ او
آن سَر و سَبْلَتَش مَبین جانِ وِیْ است لاغَری
گَر خوشی است این نَوا بَرجِه و گرم پیش آ
سَر تو چُنینْ چُنین مَکُن مَشْنو سُست و سَرسَری

هر بَشَری که صاف شُد در دو جهان وِرا دلی
دید غَرَض که فقر بُد بانگِ اَلَست را بلی
عالَمِ خاک هَمچو تَل فقر چو گنجْ زیرِ او
شادیِ کودکان بُوَد بازی و لاغْ بر تَلی
چَشمِ هر آن که بَسته شُد تابشِ حِرصْ خَسته شُد
وآن کِه زِ گنج رَسته شُد گشت گِران و کاهِلی
گنجِ جَمالِ هَمچو مَهْ جانْش بِدیده گفته خَه
بر رَهِ او هزار شَهْ آه شِگَرف حاصِلی
وَصفِ لَبَش بِگُفتَمی چهره جانْ شِکُفتَمی
راهِ بَیان بِرُفتَمی لیک کجاست واصِلی
جانْ بِجَهان و هم بِجِه سَر بِمَکَش سَرَک بِنِه
گر چه دَرونِ هر دو دِهْ نیست درونِ قابلی
ای تبریز مشتهر بند به شمس دین کمر
ز آنک مبارک است سر بر کف پای کاملی

رو بِنِمودَمی به تو گَر هَمگی نه جانَمی
دیده شُدی نشانِ من گَر نه که‌ بی‌نِشانَمی
سیم بَرا نه من زَرَم لَعْل لَبا نه گوهرم؟
جوهرِ زَر نِمودَمی گَر نه دَرونِ کانَمی
لُطفِ تواَم‌ نمی‌هِلَد وَرْنه همه زمانه را
از هَوَسِ تو ای شِکَر همچو مگس بِرانَمی
گُلْبُنِ جانْ به عشقِ تو گفت اگر نَتَرسَمی
سوسن وار گَشتَمی سَر همه سَر زَبانَمی
گوید خَلْق عاقلی یک نَفَسی به خود بیا
گفتم اگر چُنینَمی یک نَفَسی چُنانَمی
سیم قَبایِ ماه اگر لایِقِ کویِ تو بُدی
من کَمَرش گرفتَمی سویِ تواَش کَشانَمی
موجِ هوایِ عشقِ تو گَر هِلَدی دَمی مرا
آتش‌ها بِکُشتَمی چاره عاشقانَمی
گَر نه زِ تیرِ غَیرت او چَشمِ زَمانه دوختی
فاش و عِیان به دستِ او بر مَثَلِ کمانَمی
از تبریز و شَمسِ دین رَمز و کِنایتی‌ست این
آه چه شُدی که پیشِ او من شُده تَرجُمانَمی

زَرگَرِ آفتاب را بَسته گاز می‌کُنی
کُرته شام را زِ مَهْ نَقْش و طِراز می‌کُنی
روز و شب و نتایجِ این حَبَشیّ و روم را
بر مَثَلِ اصولشان گِرد و دراز می‌کُنی
گاه مَجازِ بَنده را حَقّ و حقیقتی دَهی
وان که حقیقتی بُوَد هَزْل و مَجاز می‌کُنی
این چه کَرامَت است ای نَقْشِ خیالِ رویِ او
با دَرهایِ بَسته در خانه جَواز می‌کُنی
خاطِرِ هَمچو باد را نَقْشِ جُحود می‌دَهی
خاطِرِ‌ بی‌نیاز را پُر زِ نیاز می‌کُنی
در شبِ ابرگینِ غَم مَشْعله‌ها دَرآوَری
در دلِ تَنگِ پُرگِرِه پنجره باز می‌کُنی
ما به دِمشقِ عشقِ تو مَست و مُقیمْ بَهرِ تو
تو زِ دَلال و عِزِّ خود عَزمِ عَزاز می‌کُنی
گاهْ زِ نیمْ زَلَّتی برهَمَشان‌ هَمی‌زَنی
گاه خود از کَبیره‌ها چَشمْ فَراز می‌کُنی
گاهْ گدایِ راه را هِمَّتِ شاه می‌دَهی
گاه قُباد و شاه را بَنده آز می‌کُنی
می شِکَنی به زیرِ پا نایِ طَرَب نَوای را
چَنگِ شِکَسته بَسته را لایِق ساز می‌کُنی
بَربَطِ عِشرَتِ مرا گاه سه تا‌ هَمی‌کُنی
پَرده بوسَلیک را گاهْ حِجاز می‌کُنی
جان زِ وجودِ جودِ تو آمد و مَغزِ نَغْز شُد
باز زِ پوست‌هاش چون هَمچو پیاز می‌کُنی
یا سَنَداً لِحاظُهُ عاقِلَتی وَ مَسْکَنی
یا مَلِکًا جِوارُهُ مُکْتَنَفی وَ مَأْمَنی
اَنْتَ عِمادُ بِنْیَتی اَنْتَ عِتادُ مُنْیَتِی
اَنْتَ کَمالُ ثَرْوَتی اَنْتَ نِصابُ مَخْزَنی
قُرَّةُ کُلِّ مَنْظَرٍ مَقْصَدُ کُلِّ مُشْتَری
قُوَّةُ کُلِّ ناعِشٍ قُدْرَةُ کُلِّ مُنْحَنی
اَنْت وَلیُّ نِعْمَتی مُونِسُ لَیْلِ وَحْدَتی
اَنْتَ کُرومُ نائِلٍ حَوْلَ جَناهُ نَجْتَنی
سَیِدُّ کُلِّ مالِکٍ مَخْلَصُ کُلِّ هالِکٍ
هادی کُلِّ سالِکٍ ناعِشُ کُلِ مُنْثَنی
چند خَموش می‌کُنم سویِ سکوت می‌رَوَم
هوشِ مرا به رَغْمِ من ناطِقِ راز می‌کُنی

آن کِه بِخورْد دَم به دَم سنگِ جَفایِ صَد مَنی
غَم نَخورَد از آن که تو رویْ بَرو تُرُش کُنی
میْ چو دَرو عَمَل کُند رَقص کُند بَغَل زَنَد
زان که نَهاد در بَغَل خاصِ عَقیقِ مَعْدنی
مَردِ قِمارخانه‌اَم عالَمِ‌ بی‌کَرانه اَم
چَشمْ بیار در رُخَم بِنْگَر پیشِ روشنی
نَنْگَرَد او به رنگِ تو غَم نَخورَد زِ جنگِ تو
خواجه مگر ندیده‌یی مُلْک و مَقامِ ایمِنی؟
هیچ عَسَل تُرُش شود سِرکه اگر تُرُش رَوَد؟
از پِیِ آب کِی هِلَد روغنْ طَبْعِ روغَنی؟
من که دَران نِظاره‌اَم مَست و سَماعْ باره اَم
لیک سَماعِ هر کسی پاک نباشد از مَنی
هست سَماعِ ما نَظَر هست سَماعِ او بَطَر
لیک نداند ای پسر تُرکْ زبانِ اَرْمَنی
در تَکِ گورْ مؤمنان رَقص کُنان و کَف زَنان
مَست به بَزمِ لامَکان خورده شرابَ مؤمنی
پیشِ تو است این دَم او می‌نَبَری زِ یارْ بو
می‌نِگَری تو سو به سو پِلّه چَشم می‌زَنی

خواجه تُرُش مرا بگو سِرکه به چند می‌دَهی؟
هست شِکَرلبی اگر سِرکه به قَند می‌دَهی
گَر تو‌ نمی‌خَریْ مَخَر می به هَوَس‌ هَمی‌خَرَم
عاشق و بیخودم مرا هَرزه چه پَند می‌دَهی؟
پیش تَرآ تو ای پَری از تُرُشی تویی بَری
تاج و کَمَر عَطا کُنی بَختِ بُلند می‌دَهی
جان به هزار وَلوَله بَهرِ تو گشت حامِله
کاتشِ عشقِ خویش را تو به سِپَند می‌دَهی
چون فرهاد می‌کُشی جانِ مرا به کُهْ کَنی
وَرْنَه به دستِ جانِ من از چه کُلَند می‌دَهی؟
هر چه که می‌دَهیْ بِدِه‌ بی‌خَبَر آن کسی که او
بر تو گُمان بَرَد که تو بَهرِ گَزَند می‌دَهی
بَرگِ گُلی‌ هَمی‌بَری باغْ به پیش می‌کَشی
لاشه خَری‌ هَمی‌بَری بیست سَمَنْد می‌دَهی
شاکرِ خِدمَتی ولی گاهْ زِ لااُبالی‌یی
نی به گُنَه‌ هَمی‌زنی نی به پَسَند می‌دَهی
چون سَرِ زید بِشْکَند چاره عَمرو می‌کُنی
چون به دِمشقْ قَحْط شُد آبْ به جَنْد می‌دَهی
چند بِگفتَمَت مگو لیک تو را گناه چیست؟
ای تو چو آسیا به تو آنچه دهند می‌دَهی

صُبح چو آفتاب زد رایَتِ روشنایی‌یی
لَعْل و عَقیق می‌کُند در دلِ کانْ گدایی‌یی
گَر زِ فَلَک نَهان بُوَد در ظُلُماتِ کان بُوَد
گوهرِ سنگ را بُوَد با فَلَک آشنایی‌یی
نورْ زِ شرق می‌زَنَد کوهْ شِکاف می‌کُند
در دلِ سنگ می‌نَهَد شَعْشَعه عَطایی‌یی
در پِیِ هر مُنَوَّری هست یَقینْ مُنَوِّری
در پِیِ هر زمینی‌یی مُرتَقَبِ سَمایی‌یی؟
صورتِ بُت‌ نمی‌شود‌ بی‌دل و دستِ آزَری
آزَر بُت گَری کجا باشد‌ بی‌خدایی‌یی؟
گفت پِیَمْبَرِ بِحَق کادمی است کانِ زَر
فَرقِ میانِ کان و کان هست به زَرنِمایی‌یی

اَیْنَ طَریقُ دارِهِمْ یا سَنَدی وَ سَیِّدی
اِهْدِ اِلیٰ وِصالِهِمْ، ذُبْتُ مِنَ التَّباعُدِ
ای کِه به قَصدْ نیم شب بَسته نِقاب آمدی
آن همه حُسن و نیکویی نیست مُناسبِ بَدی
یافِئَتی فَدَیْتُکُمْ فی اَمَلٍ اَتَیْتُکُمْ
قَدْ قَطَعَتْ وَسایِلی حیلَةُ قَوْلِ حاسِدِ
جانِ شَهان و حاجِبان، چَشم و چراغِ طالِبان
بی تو زِ جان و جا شُدم، تو زِ بَرَم کُجا شُدی؟
یا مَلِکَ الْا یا مِنِ، یا شَرَفَ الْاَماکِنِ
جِئْتُکَ کَیْ تُعیذَنی، سَطْوَةَ کُلِّ مُعْتَدی
یارِ سُرور و دولَتَم، خواجهٔ هر سَعادَتَم
لیک تو با همه جَفا، خوش‌تَر ازین همه بُدی
رَحْمَتُکُمْ مُحیطَةٌ، رَأْفَتُکُمْ بَسیطَةٌ
سادَتَنا، تَقَبَّلوا تَوْبَةَ کُلِّ عابِدِ
مَستِ میی‌ نمی‌شَوَم، جُز زِ شَرابِ اوَّلین
دِهْ قَدَحی، چه کَم شود از خُمِ فَضْلِ ایزدی؟
طَلْعَتُکُمْ بُدورُنا، بَهْجَتُنا وَ نُورُنا
ظَلَّ خَیالُ طَیْفِکُمْ دَوْلَةَ کُلِّ ماجِدٍ
ای دلِ خسته هان و هان، تا نَرَمی زِ سَرخوشان
پا نَکَشی زِ عاشقان، وَرْنه جُهود و مُرتَدی
قِبْلَتُنا خَیالُهُمْ لَذَّتُنا دَلالُهُمْ
یا سَنَدی، جَمالُهُمْ فِتْنَةُ کُلِّ زاهِدِ
قَدرِ وِصالَشان بِدان، یاد کُن آن که پیش ازین
هَمچو زنانِ تَعْزیَت بر سَر و رو‌‌ هَمی‌زَدی
خادَعَنی وَ غَرَّنی، هَیَّجَنی وَ جَرَّنی
نُورُ هِلالِ وَصْلِکُمْ مِنْ اُفُقٍ مُشَیَّدِ
ای دلِ مَستِ جُست وجو، صورتِ عشق را بگو
بر دو جهان خروج کُن، هرچه کُنی مُؤَیَّدی

اَضْحَکَنی بِنَظْرَةٍ، قُلْتُ لَهُ فَهٰکَذی
شَرَّفَنی بِحَضْرَةٍ، قُلْتُ لَهُ فَهٰکَذی
جاءَ اَمیرُ عِشْقِهِ اَزْعَجَنی جُنُودُهُ
اَمْدَدَنی بِنُصْرَةٍ، قُلْتُ لَهُ فَهٰکَذی
جَمَّلَنی جَمالُهُ، نَوَّرَنی هِلالُهُ
اَطْرَبَنی بِسَکْرَةٍ، قُلْتُ لَهُ فَهٰکَذی
یَسْکُنُ فی جِوارِنا، تَسْکُنُ مِنْهُ نارُنا
یُدْهِشُنا بِعِشْرَةٍ، قُلْتُ لَهُ فَهٰکذی
نَوَّرَ وَجْهُهُ الدُّجیٰ، صَدَّقَ لُطْفُهُ الرَّجا
اَکْرَمَنی بِزَوْرَةٍ، قُلْتُ لَهُ فَهٰکذی
نالَ فُوادی کاسَهُ عَظَّمَهُ وَ باسَهُ
فازَ بِهِ بِخَمْرَةٍ، قُلْتُ لَهُ فَهٰکذی
مِنْ تَبریزَ شَمْسُ دینْ یَسْمَعُ مِنّیَ الْاَنین
یُکْرِمُنی بِسَفْرَةٍ، قُلْتُ لَهُ فَهٰکَذی

نامه رسید زان جهان بهر مراجعت برم
عزم رجوع می‌کنم، رخت به چرخ می‌برم
گفت که: « ارجعی » شنو، باز به شهر خویش رو
گفتم: « تا بیامدم، دلشده و مسافرم
آن چمن و شکرستان، هیچ نرفت از دلم
من بدرونه واصلم، من به حظیره حاظرم
چون به سباغ طیر تو اوج هوا مخوف شد
بسته شدست راه من، زانک به تن کبوترم
گفت: « ازین تو غم مخور، ایمن و شادمان بپر
زانک رفیق امن شد جان کبوتر حرم
هرکه برات حفظ ما دارد در زه قبا
در بر و بحر اگر رود باشد راد و محترم
نوح میان دشمنان بود هزار سال خوش
عصمت ماش بد به کف غالب بود لاجرم
چند هزار همچو او بندهٔ خاص پاک خو
هردم می‌رسیدشان بار و خفیر از درم »
گفت کلیم: « زاب من غم نخورم که من درم»
گفت: « خلیل ز آتشش غم نخورم که من زرم »
گفت: « مسیح مرده را زنده کنم به نام او
اکمه را بصر دهم، جانب طب به ننگرم »
گفت محمد امین : « من به اشارت مبین
بر قمر فلک زنم، کز قمران من اقمرم »
صورت را برون کنم پیش شهنشهی روم
کز تف او منورم، وز کف او مصورم
چون بروم برادرا هیچ مگو که نیست شد
در صف روح حاضرم، گر بر تو مسترم
نام خوشم درین جهان باشد چون صبا وزان
بوی خوشش عبرفشان زانک به جان معنبرم
ساکن گلشن و چمن پیش خوشان همچو من
وارهم از چه و رسن زانک برون چنبرم
بس کن و بحث این سخن در ترجیع بازگو
گرچه به پیش مستمع دارد هر سخن دورو
چونک ز آسمان رسد تاج و سریر و مهتری
به که سفر کنی دلا، رخت به آسمان بری
بین همه بحریان به کف گوهر خویش یافته
تو به میان جزر و مد در چه شمار اندری؟
هین هله، گاو مرده را شیر مخوان و سر منه
گر چهکه غره می‌زند گاو به سحر سامری
گر نمرود برپرد فوق به پر کرکسان
زود فتد که نیستش قوت پر جعفری
گرچه کبوتری به فن کبک شکار می‌کند
باز سپید کی شود؟! کی رهد از کبوتری؟!
جان ندهد به جز خدا، عقل همو کند عطا
گرچه که صورتی کند، صنعت کف آزری
دردسر تنی مکش کوست به حیله نیم خوش
پیش خدای سر نهی، سر بستان آن سری
سر که دهی شکربری، شبه دهی گهر بری
سرمه دهی بصر بری، سخت خوش است تاجری
جود و سخا و لطف خو سجده‌گری، چو آب جو
ترک هوا و آرزو هست سر پیمبری
روضهٔ روح سبز بین، ساکن روضه حور عین
مست و خراب می‌روی، نقل ملوک می‌چری
فرجهٔ باغ می‌کنی، شادی و لاغ می‌کنی
با صنمان شرم‌گین، پردهٔ شرم می‌دری
آمده ماه روی تو، جانب های و هوی تو
گلبن مشک بوی تو، با قد چست عرعری
روح و عقول سو به سو، سجده‌کنان به پیش او
کای هوس و مراد جان، سخت لطیف منظری
ای قمران آسمان، زو ببرید رنگ رو
وی ملکان بابلی زو شنوید ساحری
سخت مفرح غمی، عیسی چند مریمی
جان هزار جنتی، رشک هزار کوثری
این غزل ای ندیم من بی‌ترجیع چون بود؟!
بند کنش که بند تو سلسلهٔ جنون بود
از سر روزنم سحر گفت به قنجره مهی
هی تو بگو که کیستی؟ آنک ندادیش رهی
من تلف وصال تو،لیک تو کیستی؟ بگو
گفت: که « لاابالیی، خیره‌کشی، شهنشهی
بی‌پر و بال فضل من، بر نپرد ز تن دلی
بی‌رسن عنایتم، برنشود کس از چهی
عقل ز خط من بود گشته ادیب انجمن
عشق ز جام من بود عشرتیی مرفهی
بی‌رخ خوب فرخم، قامت هرکی گشت خم
گر به بهشت خوش شود، باشد گول و ابلهی
بادیها نوشتهٔ شهر به شهر گشتهٔ
جز بر من مرید را کو کنفی و درگهی؟!
مرده ز بوی من شود زنده و زنده دولتی
گول ز حرف من شود نکته‌شناس و آگهی »
گفتم: « کدیه می‌کنم، ای تو حیات هر صنم
تا ز تو لافها زنم کامد یار ناگهی »
گفت: « چو من شوم روی، تو به یقین فنا شوی
این نبود که با کسی، گنجم من به خرگهی
هست مرا بهر زمان، لطف و کرم جهان جهان
لیک بکوش و صبر کن، صاف شوی و آنگهی
از چه رسید آب را آینه‌گی؟ ز صافیی
از فرح صفا زند، آن گل سرخ قهقهی
کم بود این یگانگی، لیک به راه بندگی
صاحب نان و جامگی، هر طرفی‌ست اسپهی
هست طبیب حاذقی هر طرفی و سابقی
نادره عیسیی که او دیده دهد با کمهی
بهر مثال گفتم این بهر نشاط هر حزین
لیک نیم مشبهی غرهٔ هر مشبهی
شرح که بی‌زبان بود، بی‌ضرر و زیان بود
هم تو بگو شهنشها، فایدهٔ موجهی
ای تو به فکرت ردی خون حبیب ریخته
نیک نگر که او توی، ای تو ز خود گریخته

خواب خوش من ای پسر دستخوش خیال شد
نقد امید عمر من در طلب وصال شد
گر نشد اشتیاق او غالب صبر و عقل من
این به چه زیردست گشت آن به چه پایمال شد
بر من اگر حرام شد وصل تو نیست بوالعجب
بوالعجب آن که خون من بر تو چرا حلال شد
پرتو آفتاب اگر بدر کند هلال را
بدر وجود من چرا در نظرت هلال شد
زیبد اگر طلب کند عزت ملک مصر دل
آن که هزار یوسفش بنده جاه و مال شد
طرفه مدار اگر ز دل نعره بیخودی زنم
کآتش دل چو شعله زد صبر در او محال شد
سعدی اگر نظر کند تا نه غلط گمان بری
کاو نه به رسم دیگران بنده زلف و خال شد

آن که هلاک من همی‌خواهد و من سلامتش
هر چه کند ز شاهدی کس نکند ملامتش
میوه نمی‌دهد به کس باغ تفرج است و بس
جز به نظر نمی‌رسد سیب درخت قامتش
داروی دل نمی‌کنم کان که مریض عشق شد
هیچ دوا نیاورد باز به استقامتش
هر که فدا نمی‌کند دنیی و دین و مال و سر
گو غم نیکوان مخور تا نخوری ندامتش
جنگ نمی‌کنم اگر دست به تیغ می‌برد
بلکه به خون مطالبت هم نکنم قیامتش
کاش که در قیامتش بار دگر بدیدمی
کانچه گناه او بود من بکشم غرامتش
هر که هوا گرفت و رفت از پی آرزوی دل
گوش مدار سعدیا بر خبر سلامتش

دست به جان نمی‌رسد تا به تو برفشانمش
بر که توان نهاد دل تا ز تو واستانمش
قوت شرح عشق تو نیست زبان خامه را
گرد در امید تو چند به سر دوانمش
ایمنی از خروش من گر به جهان دراوفتد
فارغی از فغان من گر به فلک رسانمش
آه دریغ و آب چشم ار چه موافق منند
آتش عشق آن چنان نیست که وانشانمش
هر که بپرسد ای فلان حال دلت چگونه شد
خون شد و دم به دم همی از مژه می‌چکانمش
عمر من است زلف تو بو که دراز بینمش
جان من است لعل تو بو که به لب رسانمش
لذت وقت‌های خوش قدر نداشت پیش من
گر پس از این دمی چنان یابم قدر دانمش
نیست زمام کام دل در کف اختیار من
گر نه اجل فرارسد زین همه وارهانمش
عشق تو گفته بود هان سعدی و آرزوی من
بس نکند ز عاشقی تا ز جهان جهانمش
پنجه قصد دشمنان می‌نرسد به خون من
وین که به لطف می‌کشد منع نمی‌توانمش

بار فراق دوستان بس که نشست بر دلم
می‌روم و نمی‌رود ناقه به زیر محملم
بار بیفکند شتر چون برسد به منزلی
بار دل است همچنان ور به هزار منزلم
ای که مهار می‌کشی صبر کن و سبک مرو
کز طرفی تو می‌کشی وز طرفی سلاسلم
بارکشیده جفا پرده دریده هوا
راه ز پیش و دل ز پس واقعه‌ایست مشکلم
معرفت قدیم را بعد حجاب کی شود
گر چه به شخص غایبی در نظری مقابلم
آخر قصد من تویی غایت جهد و آرزو
تا نرسم ز دامنت دست امید نگسلم
ذکر تو از زبان من فکر تو از جنان من
چون برود که رفته‌ای در رگ و در مفاصلم
مشتغل توام چنان کز همه چیز غایبم
مفتکر توام چنان کز همه خلق غافلم
گر نظری کنی کند کشته صبر من ورق
ور نکنی چه بر دهد بیخ امید باطلم
سنت عشق سعدیا ترک نمی‌دهی بلی
کی ز دلم به در رود خوی سرشته در گلم
داروی درد شوق را با همه علم عاجزم
چاره کار عشق را با همه عقل جاهلم

تا تو به خاطر منی کس نگذشت بر دلم
مثل تو کیست در جهان تا ز تو مهر بگسلم
من چو به آخرت روم رفته به داغ دوستی
داروی دوستی بود هر چه بروید از گلم
میرم و همچنان رود نام تو بر زبان من
ریزم و همچنان بود مهر تو در مفاصلم
حاصل عمر صرف شد در طلب وصال تو
با همه سعی اگر به خود ره ندهی چه حاصلم
باد به دست آرزو در طلب هوای دل
گر نکند معاونت دور زمان مقبلم
لایق بندگی نیم بی هنری و قیمتی
ور تو قبول می‌کنی با همه نقص فاضلم
مثل تو را به خون من ور بکشی به باطلم
کس نکند مطالبت زان که غلام قاتلم
کشتی من که در میان آب گرفت و غرق شد
گر بود استخوان برد باد صبا به ساحلم
سرو برفت و بوستان از نظرم به جملگی
می‌نرود صنوبری بیخ گرفته در دلم
فکرت من کجا رسد در طلب وصال تو
این همه یاد می‌رود وز تو هنوز غافلم
لشکر عشق سعدیا غارت عقل می‌کند
تا تو دگر به خویشتن ظن نبری که عاقلم

چشم که بر تو می‌کنم چشم حسود می‌کنم
شکر خدا که باز شد دیده بخت روشنم
هرگزم این گمان نبد با تو که دوستی کنم
باورم این نمی‌شود با تو نشسته کاین منم
دامن خیمه برفکن دشمن و دوست گو ببین
کاین همه لطف می‌کند دوست به رغم دشمنم
عالم شهر گو مرا وعظ مگو که نشنوم
پیر محله گو مرا توبه مده که بشکنم
گر بزنی به خنجرم کز پی او دگر مرو
نعره شوق می‌زنم تا رمقیست در تنم
این نه نصیحتی بود کز غم دوست توبه کن
سخت سیه دلی بود آن که ز دوست برکنم
گر همه عمر بشکنم عهد تو پس درست شد
کاین همه ذکر دوستی لاف دروغ می‌زنم
پیشم از این سلامتی بود و دلی و دانشی
عشق تو آتشی بزد پاک بسوخت خرمنم
شهری اگر به قصد من جمع شوند و متفق
با همه تیغ برکشم وز تو سپر بیفکنم
چند فشانی آستین بر من و روزگار من
دست رها نمی‌کند مهر گرفته دامنم
گر به مراد من روی ور نروی تو حاکمی
من به خلاف رای تو گر نفسی زنم زنم
این همه نیش می‌خورد سعدی و پیش می‌رود
خون برود در این میان گر تو تویی و من منم