ایا گُم گشتگانِ راه و بی‌راه
شما را باز می‌خوانَد شَهَنْشاه
هَمی‌گوید شَهَنْشَه کانِ مایید
صَلا ای شُهره سَرهنگان، به دَرگاه
به دَرگاهِ خدایِ حَیِّ قَیّوم
دُعا کردن نِکو باشد سَحَرگاه
بِپیوندید، پیوندِ قدیمی
چو هی چَفْسیده بر دامانِ اَللّه
چو یوسُف با عزیزِ مصر باشید
بُرون آیید از زندان و از چاه
دِلا بیگاه شُد، بازآ به خانه
که تُرک آید شبانگَهْ سویِ خَرگاه
صَلا اکنون میان بَسته‌‌ست ساقی
صَلا کَزْ مِهْر سَرمَست است دِلْخواه
به مِقْناطیس آید آخِرآهن
به سویِ کَهْرُبا آید یَقینْ کاه
کُنون دَرهایِ گَردون برگُشادند
که عاجِز شُد فَلَک از ناله و آه
بیا سَجده کُنان چون سایه ای دوست
که بر مِنْبَر بَرآمَد امشب آن ماه
مِثالِ صورتی پوشیده، گر چه
مُنَزَّه بود از اَمْثال و اَشْباه
چو گنجِ جانْ به کُنجِ خانه آمد
به گِردش می‌تَنیدم، هَمچو جولاه
خَمُش کُن تا که قُلْما شیْت گویم
وَلکِنْ لا تُطالِبْنی بِمَعْناه
وَلیک آن بِهْ که آن هم شیر گوید
کجا اِشْکارِ شیر و صیدِ روباه

چُنین می‌زَن دو دَسْتَک تا سَحَرگاه
که در رَقص است آن دِلْدار و دِلْخواه
هَمی گو آنچ می‌دانم من و تو
ولی پنهان کُنَش در ذِکْرِ اَللّه
فَغان کردن زِ شیرِ حَق بیاموز
نکردی آهِ پُرخونْ جُز که در چاه
دَرآ چون شیر و پَنجه بر جهانْ زَن
چه جُنبانی به دَستان، دُمْ چو روباه؟
زِبَس پیوستگی بیگانه باشیم
سَلامَم زان نکردی بر سَرِراه
چو قرآن را نداند جُز که قُربان
بیا قُربان شو اَنْدَر عیدِ این شاه
شبی که عشق باشد میهمانم
بِبینَم بَدْر را بی‌اوَّلِ ماه

سَماع آمد، هَلا ای یار بَرجِه
مُسابِق باش و وَقتِ کار بَرجِه
هزاران بار خُفتی هَمچو لَن بَرلَنْگَر
مِثالِ بادبانْ این بار بَرجِه
بَسی خُفتی تو مَست از سَرگِرانی
چو کردَنْدَت کُنون بیدار بَرجِه
هَلا، ای فِکْرتِ طَیّار بَرپَر
تو نیز ای قالَبِ سَیّار بَرجِه
هَلا، صوفی چو اِبْنُ الْوَقت باشد
گُذَر از پار و از پیرار بَرجِه
به عشقِ اَنْدَرنگُنجَد شَرم و ناموس
رَها کُن شَرم و اِسْتِکْبار بَرجِه
وَگَر کاهِل بُوَد قَوّالِ عارف
بِدو دِهْ خِرقه و دَستار بَرجِه
سَماح آمد رَباحْ از قولِ یزدان
که عشقی بِهْ زِ صد قِنْطار بَرجِه
به عشقِ آن کِه فَرشَت گوهر آمد
چو موجِ قُلْزُمِ زَخّار بَرجِه
چو زُلْفین اَرْ فروسو می‌کَشَندَت
تو همچون جَعْدِ آن دِلْدار بَرجِه
صَلایی از خیالِ یارْ آمد
خیالانه تو هم زَ اسْرار بَرجِه
بَسی در غَدر و حیلت بَرجَهیدی
یکی از عالَمِ غَدّار بَرجِه
بَسی بَهرِ قَوافی بَرجَهیدی
خَموشی گیر و بی‌گُفتار بَرجِه

خدایا مُطربان را اَنْگَبین دِهْ
برایِ ضَربْ دستِ آهنین دِهْ
چو دست و پایْ وَقفِ عشق کردند
تو هَمْشانْ دست و پایِ راستین دِهْ
چو پُر کردند گوشِ ما زِ پیغام
توشان صد چَشمِ بَختِ شاه بین دِهْ
کبوتروار نالانند در عشق
توشان از لُطفِ خود بُرجِ حَصین دِهْ
زِ مَدح و آفرینَت هوش‌ها را
چو خوش کردند، هَمْشاَن آفرین دِهْ
جِگَرها را زِ نَغْمه آب دادند
زِ کوثَرْشان تو هم ماءِ مَعین ده
خَمُش کردم کَریما حاجَتَت نیست
که گویندت چُنان بَخش و چُنین دِهْ

ایا خورشیدِ بر گَردونْ سَواره
به حیله کرده خود را چون سِتاره
گَهی باشی چو دل اَنْدَر میانه
گَهی آیی، نِشینی بر کِناره
گَهی از دورِ دور اِسْتاده باشی
که من مَردِ غَریبَم در نِظاره
گَهی چون چاره غَم‌ها را بِسوزی
گَهی گویی که این غَم را چه چاره؟
تو پاره می‌کُنیّ و هم بِدوزی
که دل آن بِهْ که باشد پاره پاره
گَهی دل را بِگریانَم چو طِفْلان
مرا گویی بِجُنبان گاهْواره
گَهی بَرگیری‌‌اَم چون دایِگان تو
گَهی بر من نِشینی چون سَواره
گَهی پیری نِمایی، گاه دومو
زمانی کودک و گَهْ شیرخواره
زَبونَم، یا زَبونَم تو گرفتی؟
زِهی عَیّار و چُست و حیله باره

مُبارک باد، آمد ماهِ روزه
رَهت خوش باد، ای هَمراهِ روزه
شُدم بر بامْ تا مَهْ را بِبینَم
که بودم من به جانْ دِلْخواهِ روزه
نَظَر کردم، کُلاه از سَر بِیُفتاد
سَرَم را مَست کرد آن شاهِ روزه
مُسلمانان سَرَم مَست است از آن روز
زِهی اِقْبال و بَخت و جاهِ روزه
به جُز این ماه، ماهی هست پنهان
نَهان چون تُرکْ در خَرگاهِ روزه
بِدان مَهْ رَه بَرَد آن کَس که آید
دَرین مَهْ خوش به خَرمَنگاهِ روزه
رُخِ چون اَطْلَسَش گَر زَرد گردد
بپوشَد خِلْعَت از دیباهِ روزه
دُعاها اَنْدَرین مَهْ مُستَجاب است
فَلَک‌ها را بِدَرَّد، آهِ روزه
چو یوسُف مُلْکِ مصرِ عشق گیرد
کسی کو صبر کرد در چاهِ روزه
سَحوری کم زَن ای نُطْق و خَمُش کُن
زِ روزه خود شوند آگاهِ روزه
بیا ای شَمسِ دین و فَخْرِ تبریز
تویی سَرلشکرِ اِسْپاهِ روزه

چو بیگاه است و باران، خانه خانه
صَلایِ جُمله یاران، خانه خانه
چو جُغدان چند این مَحْروم بودن
به گِرداگِردِ ویران؟ خانه خانه
اَیا اَصْحابِ روشن دل، شِتابید
به کوریْ جُمله کوران، خانه خانه
اَیا ای عاقِلِ هُشیارِ پُرغَم
دلِ ما را مَشوران، خانه خانه
به نَقْشِ دیو، چند این عشقبازی؟
لَقَبْشان کرده حوران، خانه خانه
بِدیدی دانه و خَرمَن ندیدی
بِدین حالَند موران، خانه خانه
مَکُن چون و چرا، بُگْذار یارا
چَرا را با سُتوران، خانه خانه
دَران خانه سَماعِ خَتْنه سور است
وَلیکِن با طَهوران، خانه خانه
بِنا کرده‌‌ست شَمسُ الدّینِ تبریز
برایِ جَمعِ عوران، خانه خانه

مَکُن رازِ مرا ای جانْ فَسانه
شنیدَسْتی مَجالِسْ بِالْاَمانه؟
شنیدَسْتی که اَلدّینُ النَّصیحَه؟
نَصیحت چیست؟ جَستن از میانه
شنیدَسْتی که اَلْفُرقَهْ عَذاب؟
فِراقَش آتش آمد با زَبانه
چو لا تَاْسَوْا عَلی ما فات گفته ست
نمی‌اَرْزَد به رنجِ دام، دانه
چو فرموده‌‌ست حَقْ کَالصُّلْحُ خَیْر
رَها کُن ماجَرا را، ای یگانه
هَلا بَرجِه که اِنَّ اللّهَ یَدْعُوا
غَریبی را رَها کُن، رو به خانه
رَها کُن حِرص را، کَالْفَقْرُ فَخْری
چرا می نَنگ داری زین نشانه
چو رَه بُگْشاد اَبیتُ عِنْدَ رَبّی
چه باشد گَر کم آید خُشک نانه؟
تَجَلّی رَبُّهُ، نی کم زِ کوهی
بِخوان بر خود، مَخوان این را فَسانه
خدا با توست حاضِر، نَحْنُ اَقْرَبْ
دَران زُلفیّ و بی‌آگَهْ چو شانه
ولی زان زُلفْ شانه زنده گردد
بِخوان قُرآن نُسَوّی تا بَنانَه
چو گفته‌‌ست اَنْصِتْو ای طوطیِ جان
بِپَر خاموش و رو تا آشیانه

خدایا رَحمَتِ خود را به من دِهْ
دَریدی پیرهن، تو پیرهن دِهْ
مرا صَفرایِ تو سَرگشته کرده‌ست
زِ لُطفِ خود مرا صَفراشِکَن دِهْ
اگر عالَم به غَم خوردن به پای است
مَدِه غَم را به من با بوالْحَزَن دِه
خدایا عُمرِ نوح و عُمرِ لُقْمان
و صد چندان بِدان خوبِ خُتَن دِهْ
سُهَیلِ رویِ تو اَنْدَر یَمَن تافت
مرا راهی به سویِ آن یَمَن دِهْ

مرا سودایِ آن دِلْبَر زِ داناییّ و قَرّایی
بُرون آوَرْد تا گشتم چُنین شَیدا و سودایی
سَرِ سَجّاده و مسجد گرفتم من به جَهْد و جِد
شِعارِ زُهد پوشیدم پِیِ خیراتْ اَفْزایی
دَرآمَد عشق در مسجد بِگُفت ای خواجه مُرشِد
بِدَرّان بَندِ هستی را چه دربَندِ مُصَلّایی؟
به پیشِ زَخْمِ تیغِ من مَلَرزان دل بِنِه گَردن
اگر خواهی سَفَر کردن زِ دانایی به بینایی
بِدِه تو دادِ اوباشی اگر رِنْدیّ و قَلّاشی
پَسِ پَرده چه می‌باشی اگر خوبیّ و زیبایی؟
قَراری نیست خوبان را زِ عَرضه کردنِ سیما
بُتان را صبر کِی باشد زِ غَنْج و چهره آرایی؟
گَهی از رویِ خود داده خِرَد را عشق و‌ بی‌صَبری
گَهی از چَشمِ خود کرده سَقیمان را مسیحایی
گَهی از زُلفِ خود داده به مؤمن نَقْشِ حَبْلُ اللَّهْ
زِ پیچِ جَعْدِ خود داده به تَرسایانْ چَلیپایی
تو حُسنِ خود اگر دیدی که اَفْزون تَر زِ خورشیدی
چه پَژمُردی چه پوسیدی دَرین زندانِ غَبْرایی؟
چرا تازه‌ نمی‌باشی زِ اَلْطافِ رَبیعِ دل؟
چرا چون گُل‌ نمی‌خندی؟ چرا عَنْبَر‌ نمی‌سایی؟
چرا در خُمِّ این دنیا چو باده بر‌ نمی‌جوشی؟
که تا جوشَت بُرون آرَد ازین سَرپوشِ مینایی
زِ بَرقِ چهره خوبَت چه مَحْروم است یَعقوبَت؟
اَلا ای یوسُفِ خوبان به قَعْرِ چَهْ چه می‌پایی؟
بِبین حُسنِ خود ای نادان زِ تابِ جانِ اَوْتادان
که مؤمن آیِنِه‌یْ مؤمن بُوَد در وقتِ تنهایی
بِبینَد خاکْ سِرِّ خود دَرونِ چهره بُستان
که من در دل چِه‌ها دارم زِ زیباییّ و رَعنایی
بِبینَد سنگْ سِرِّ خود دَرونِ لَعْل و پیروزه
که گنجی دارم اَنْدَر دل کُند آهنگِ بالایی
بِبینَد آهنِ تیره دلِ خود را در آیینه
که من هم قابِلِ نورَم کُنم آخِر مُصَفّایی
عَدَم‌ها مَر عَدَم‌ها را چو می‌بیند بَدَل گشته
به هستی پیش می‌آید که تا دُزدَد پَذیرایی
به هر سَرگین کجا گَشتی مگس را گَر خَبَر بودی
که آید از سِرِشتِ او به سعی و فَضْلْ عَنْقایی
چو اِبْنُ الْوَقت شُد صوفی نگردد کاهِلِ فردا
سَبُک کاهِل شود آن کس که باشد گول و فردایی
میانِ دِلْبَران بِنْشین اگر نه غَرّی و عِنّین
میانِ عاشقان خو کُن مَباش ای دوست هَرجایی
اَیا ماهی یَقین گشتَت زِ دریایِ پَسِ پُشتَت
بِگَردان روی و واپَس رو چو تو از اَهلِ دریایی
نِدایِ اِرْجِعی بِشْنو به آبِ زندگی بِگْرو
دَرآ در آب و خوش می‌رو به آب و گِل چه می‌پایی؟
به جان و دل شُدی جایی که نی جان مانَد و نی دل
به پایِ خود شُدی جایی که آن جا دستْ می‌خایی
زِ خورشیدِ اَزَلْ زَر شو به زَرِّ غیر کمتر رو
که عشقِ زَر کُند زَردَت اگر چه سیمْ سیمایی
تو را دنیا‌ هَمی‌گوید چرا لالایِ من گشتی
تو سُلطانْ زاده‌یی آخِر مَنَم لایِقْ به لالایی
تو را دریا‌ هَمی‌گوید مَنَت مَرکَب شَوَم خوش تَر
که تو مَرکَب شَوی ما را به حَمّالیّ و سَقّایی
خَمُش کُن من چو تو بودم خَمُش کردم بیاسودم
اگر تو بِشْنَوی از من خَمُش باشی بیاسایی

مُسلمانان مُسلمانان مرا تُرکی‌ست یَغمایی
که او صَف‌های شیران را بِدَرّا نَد به تنهایی
کَمان را چون بِجُنبانَد بِلَرزد آسْمان را دل
فرواُفْتَد زِ بیمِ او مَهْ و زُهره زِ بالایی
به پیشِ خَلْقْ نامَش عشق و پیشِ من بَلایِ جان
بَلا و مِحْنَتی شیرین که جُز با وِیْ نَیاسایی
چو او رُخسارْ بِنْمایَد نَمانَد کُفر و تاریکی
چو جَعْدِ خویش بُگْشایَد نه دین مانَد نه تَرسایی
مرا غَیرت‌ هَمی‌گوید خَموش اَرْ جانْت می‌بایَد
زِ جانِ خویش بیزارم اگر دارد شکیبایی
ندارد چاره دیوانه به جُز زَنجیر خاییدن
حَلالَسْتَت حَلالَسْتَت اگر زنجیر می‌خایی
بگو اسرارْ ای مَجنون زِ هُشیارانْ چه می‌تَرسی؟
قَبا بِشْکاف ای گَردون قیامَت را چه می‌پایی؟
وَگَر پروازِ عشقِ تو دَرین عالَم‌ نمی‌گُنجَد
به سویِ قافِ قُربَت پَر که سیمرغیّ و عَنْقایی
اگر خواهی که حَق گویم به من دِهْ ساغَرِ مَردی
وَگَر خواهی که رَه بینم دَرآ ای چَشم و بینایی
در آتش بایَدَت بودن همه تَن هَمچو خورشیدی
اگر خواهی که عالَم را ضیا و نور اَفْزایی
گُدازان بایَدَت بودن چو قُرصِ ماه اگر خواهی
که از خورشیدِ خورشیدان تو را باشد پَذیرایی
اگر دِلْگیر شُد خانه نه پاگیر است بَرجِه رو
وَگَر نازک دلی مَنْشین بَرِ گیجانِ سودایی
گَهی سودایِ فاسِد بین زمانی فاسِدِ سودا
گَهی گُم شو ازین هر دو اگر هم خِرقه مایی
به تَرکِ تَرکِ اولی تر سِیَه رویانِ هِنْدو را
که تُرکان راست جانْبازیّ و هِنْدو راست لالایی
مَنَم باری بِحَمْدِاللّهْ غُلامِ تُرکِ همچون مَهْ
که مَهْ رویانِ گَردونی ازو دارند زیبایی
دَهانِ عشق می‌خندد که نامَش تُرک گفتم من
خود این او می‌دَمَد در ما که ما ناییم و او نایی
چه نالَد نایِ بیچاره جُز آن که دَردَمَد نایی؟
بِبین نِی‌هایِ اِشْکَسته به گورستان چو می‌آیی
بِمانْده از دَمِ نایی نه جان مانْده نه گویایی
زبانِ حالَشان گوید که رفت از ما من و مایی
هَلا بَس کُن هَلا بَس کُن مَنِه هیزُم بَرین آتش
که می‌تَرسَم که این آتش بگیرد راهِ بالایی

چه اَفْسُردی دَران گوشه؟ چرا تو هم‌ نمی‌گردی؟
مگر تو فکرِ مَنْحوسی که جُز بر غَم‌ نمی‌گردی؟
چو آمد موسیِ عِمْران چرا از آلِ فرعونی؟
چو آمد عیسیِ خوش دَم چرا هَمدَم‌ نمی‌گردی؟
چو با حَقْ عَهدها بَستی زِ سُستیْ عَهْد بِشْکَستی
چو قولِ عَهدِ جانْبازان چرا مُحکَم‌ نمی‌گردی؟
میانِ خاکْ چون موشان به هر مَطْبَخ رَهی سازی
چرا مانندِ سُلطانان بَرین طارَم‌ نمی‌گردی؟
چرا چون حَلقه بر دَرها برایِ بانگ و آوازی
چرا در حَلقه مَردان دَمی مَحْرم‌ نمی‌گردی؟
چگونه بَسته بُگْشاید چو دشمن دارِ مِفْتاحی؟
چگونه خسته بِهْ گردد چو بر مَرهَم‌ نمی‌گردی؟
سَر آن گَهْ سَر بُوَد ای جان که خاکِ راهِ او باشد
زِ عشقِ رایَتَش ای سَر چرا پَرچَم‌ نمی‌گردی؟
چرا چون ابرِ‌ بی‌باران به پیشِ مَهْ تُرُنجیدی؟
چرا همچون مَهِ تابان بَرین عالَم‌ نمی‌گردی؟
قَلَم آن جا نَهَد دستش که کم بیند دَرو حرفی
چرا از عشقِ تَصْحیحَش تو حرفی کم‌ نمی‌گردی؟
گُلِسْتان و گُل و ریحان نَرویَد جُز زِ دستِ تو
دو چَشمه داری ای چهره چرا پُرنَم‌ نمی‌گردی؟
چو طَوّافان گَردونی‌ هَمی‌گَردند بر آدم
مَگَر ابلیسِ مَلْعونی که بر آدم‌ نمی‌گردی؟
اگر خَلْوَت‌ نمی‌گیری چرا خامُش‌ نمی‌باشی؟
اگر کعبه نه‌یی باری چرا زَمزَم‌ نمی‌گردی؟

گَرَم سیم و دِرَم بودی، مرا مونِس چه کم بودی؟
وَگَر یارَم فَقیرَسْتی زِ زَرْ فارغ، چه غَم بودی
خدایا حُرمَتِ مَردان، زِ دنیا فارِغَش گَردان
ازان گَر فارِغَسْتی او، زِپیشِ من چه کم بودی
نگارا گَر مرا خواهی، وَگَر هم دَرد و همراهی
مَکُن آه و مَخور حَسرت، که بَختَم مُحْتَشَم بودی
بُتا زیبا و نیکویی، رَها کُن این گدارویی
اگر چَشمِ تو سیرَسْتی، فَلَک ما را حَشَم بودی
زِ طَمْعِ آدمی باشد، که خویش از وِیْ چو بیگانه ست
وَگَر او‌‌ بی‌طَمَع بودی، همه کَس خال و عَم بودی
بیا چون ما شو ای مَهْ رو، نه نِعْمَت جو، نه دولت جو
گَر اِبْلیس این چُنین بودی، شَهْ و صاحِب عَلَم بودی
از ابلیسی جُدا بودی، سَقَطْ او را ثَنا بودی
جَفا او را وَفا بودی، سَقَم او را کَرَم بودی
زِهی اِقْبالِ دَرویشی، زِهی اَسْرارِ‌‌ بی‌خویشی
اگر دانستی‌یی، پیشَت همه هستی عَدَم بودی
جهانی هیچ و ما هیچان، خیال و خواب ما پیچان
وَگَر خُفته بِدانستی که در خوابَم، چه غَم بودی؟
خیالی بیند این خُفته، در اندیشه فرو رفته
وَگَر زین خوابِ آشفته بِجَستی، در نِعَم بودی
یکی زندانِ غَم دیده، یکی باغِ اِرَم دیده
وَگَر بیدار گشتی او، نه زندانْ نی اِرَم بودی

امیرِ دل هَمی‌گوید تو را، گَر تو دلی داری
که عاشق باش تا گیری زِ نان و جامه بیزاری
تو را گَر قَحْطِ نان باشد، کُند عشقِ تو خَبّازی
وَگَر گُم گشت دَستارَت، کُند عشقِ تو دَستاری
بِبین‌‌ بی‌نان و‌‌ بی‌جامه، خوش و طَیّار و خودکامه
مَلایک را و جان‌ها را بَرین ایوانِ زَنْگاری
چو زین لوت و ازین فُرنی، شود آزاد و مُسْتَغنی
پِیِ مُلْکی دِگَر اُفْتَد، تو را اندیشه و زاری
وَگَر دربَندِ نان مانی، بیاید یارِ روحانی
تو را گوید که یاری کُن، نَیاری کَردنَش یاری
عَصایِ عشق از خارا کُند چَشمه رَوانْ ما را
تو زین جوعُ الْبَقر یارا، مَکُن زین بیشْ بَقّاری
فروریزد سُخَن در دل، مرا هر یک کُند لابه
که اوَّل من بُرون آیم، خَمُش مانَم زِ بسیاری
اَلا یا صاحِبَ الدّارِ رَاَیْتُ الْحُسْنَ فِی جاری
فَاَوْقِدْ بَیْنَنا نارًا یُطَفّی نُورُهُ ناری
چو من تازی هَمی‌گویم، به گوشَم پارسی گوید
مَگَر بَدخِدمَتی کردم که رو این سو نمی‌آری
نکردی جُرم ای مَهْ رو، ولی اِنْعامِ عامِ او
به هر باغی گُلی سازد، که تا نَبْوَد کسی عاری
غُلامان دارد او رُومی، غُلامان دارد او زَنگی
به نوبَت رویْ بِنْمایَد، به هِنْدو و به تُرکاری
غُلامِ رومی‌اَشْ شادی، غُلامِ زَنگی‌اَشْ اَنْدُه
دَمی این را، دَمی آن را دَهَد فرمان و سالاری
همه رویِ زمین نَبْوَد، حَریفِ آفتاب و مَهْ
به شبْ پُشتِ زمین روشن شود، رویِ زمینْ تاری
شبِ این روزِ آن باشد، فِراقِ آن وصالِ این
قَدَح در دور می‌گردد، زِصِحَّت‌ها و بیماری
گَرَت نَبْوَد شبی نوبَت، مَبَر گندم ازین طاحون
که بسیار آسیا بینی که نَبْوَد جویِ او جاری
چو من قِشرِ سُخَن گفتم، بگو ای نَغز مَغْزش را
که تا دریا بیاموزد، دُرافشانیّ و دُرباری

چو سَرمَستِ مَنی ای جان، زِ خیر و شَر چه اندیشی؟
بُراقِ عشقِ جان داری، زِ مرگِ خَر چه اندیشی؟
چو من با تو چُنین گرمَم، چه آهِ سرد می‌آری؟
چو بر بامِ فَلَک رفتی، زِ بَحْر و بَر چه اندیشی؟
خوش آوازیِّ من دیدی، دَواسازیِّ من دیدی
رَسَن بازیِّ من دیدی، ازین چَنْبَر چه اندیشی؟
بَرین صورت چه می‌چَفْسی، زِ‌‌ بی‌مَعنی چه می‌تَرسی
چو گوهر در بَغَل داری، زِبَدگوهر چه اندیشی؟
تویی گوهر، زِدستِ تو کِه بِجْهَد، یا زِ شَستِ تو؟
همه مصرند مَستِ تو، زِ کور و کَر چه اندیشی؟
چو با دلْ یارِ غاری تو، چراغِ چار یاری تو
فَقیرِ ذوالْفَقاری تو، ازان خَنجَر چه اندیشی؟
چو مَدّ و جَرِّ خود دیدی، چو بال و پَرِّ خود دیدی
چو کَرّ و فَرِّ خود دیدی، زِ هر‌‌ بی‌فَر چه اندیشی؟
بیا ای خاصهٔ جانان، پناهِ جانِ مهمانان
تویی سُلطانِ سُلطانان، زِ بوالْفنْجَر چه اندیشی؟
خَمُش کُن، همچو ماهی شو، دَرین دریایِ خوش دَررو
چو در قَعْرِ چُنین آبی، ازان آذر چه اندیشی؟

اگر زَهر است اگر شِکَّر، چه شیرین است‌‌ بی‌خویشی
کُلَه جویی، نَیابی سَر، چه شیرین است‌‌ بی‌خویشی
چو افتادی تو در دامَش، چو خوردی بادهٔ جامَش
بُرون آیی نیابی دَر، چه شیرین است‌‌ بی‌خویشی
مَتَرس آخِر نه مَردی تو؟ بِجُنب آخِر نَمُردی تو
بِدِه آن زَر به سیمین بَر، چه شیرین است‌‌ بی‌خویشی
چرا تو سرد و برف آیی، فَنا شو تا شِگَرف آیی
غَمِ هستی تو کمتر خور، چه شیرین است‌‌ بی‌خویشی
دَرین مَنْگَر که در دامَم، که پُر گشت‌‌ست این جامَم
به پیری عُمرِ نو بِنْگَر، چه شیرین است‌‌ بی‌خویشی
چه هُشیاری برادر، هی، بِبین دریایِ پُر از میْ
مُسلمان شو تو ای کافَر، چه شیرین است‌‌ بی‌خویشی
نِمود آن زُلفِ مُشکینَش، که عَنْبَر گشت مِسکینَش
زِهی مُشک و زِهی عَنْبَر، چه شیرین است‌‌ بی‌خویشی
بیا ای یارْ در بُستان، میانِ حَلقهٔ مَستان
به دستِ هر یکی ساغَر، چه شیرین است‌‌ بی‌خویشی
یکی شَهْ بین تو بَس حاضر، به جُمله روح‌ها ناظِر
زِبی خویشی ازان سوتَر، چه شیرین است‌‌ بی‌خویشی

چو‌‌ بی‌گَهْ آمدی باری، دَرآ مَردانه ای ساقی
بِپِیما پنج پیمانه به یک پیمانه، ای ساقی
زِجامِ بادهٔ عَرشی، حِصارِ فَرشْ ویران کُن
پس آن گَهْ گنجِ باقی بین دَرین ویرانه، ای ساقی
اگر من بِشْکَنم جامی، وَیا مَجْلِس بِشورانَم
مگیر از من، مَنَم‌‌ بی‌دل، تویی فرزانه، ای ساقی
چو باشد شیشه روحانی، بِبین باده چه سان باشد
بگویم، از کِه می‌تَرسَم، تویی در خانه، ای ساقی
در آب و گِل بِنِه پایی، که جانْ آب است و تَنْ چون گِل
جُدا کُن آب را از گِل، چو کاه از دانه، ای ساقی
زِآب و گِل بُوَد این جا، عِمارت‌هایِ کاشانه
خَلَل از آب و گِل باشد دَرین کاشانه، ای ساقی
زِهی شمشیرِ پُر گوهر، که نامَش باده و ساغَر
تویی حِیْدَر، بِبُر زوتَر سَرِ بیگانه، ای ساقی
یکی سَر نیست عاشق را که بُبْریدیّ و آسودی
بِبُر هر دَم سَرِ این شمعْ فَرّاشانه، ای ساقی
نمی‌تانَم سُخَن گفتن به هُشیاری، خرابم کُن
ازان جامِ سُخَن بَخشِ لَطیف اَفْسانه، ای ساقی
سَقاهُمْ رَبُّهُمْ، گاهی کُند دیوانه را عاقل
گَهی باشد که عاقل را کُند دیوانه، ای ساقی

مُبارک باشد آن رو را بِدیدن بامْدادانی
بِبوسیدن چُنان دستی، زِ شاهنشاهِ سُلطانی
بِدیدن بامْدادانی چُنان رو را چه خوش باشد
هم از آغازِ روز او را بِدیدنْ ماهِ تابانی
دو خورشید از بِگَه دیدن، یکی خورشید از مشرق
دِگَر خورشید بر اَفْلاکِ هستی، شاد و خندانی
بِدیدن آفتابی را که خورشیدش سُجود آرَد
وَلیک او را کجا بیند، که این جسم است و او جانی
زِهی صُبحی که او آید، نِشینَد بر سَرِ بالین
تو چَشم از خواب بُگْشایی، بِبینی شاهِ شادانی
زِهی روز و زِهی ساعت، زِهی فَرّ و زِهی دولت
چُنان دشواریابی را بِگَه بینی تو آسانی
اگر از ناز بِنْشینَد، گُدازد آهن از غُصّه
وَگَر از لُطف پیش آید، به هر مُفْلِس رَسَد کانی
اگر در شب بِبینَنْدش، شود از روزْ روشن تَر
وَرْ از چاهی بِبینَنْدش، شود آن چاهْ ایوانی
که خورشیدش لَقَب تاش است شَمسُ الدّین تبریزی
که او آن است و صد چون آن، که صوفی گویدش آنی

بیامَد عید ای ساقی، عِنایَت را نمی‌دانی
غُلامانند سُلطان را، بیارا بَزمِ سُلطانی
مَنَم مَخْمور و مَستِ تو، قَدَح خواهم زِ دستِ تو
قَدَح از دستِ تو خوش تَر، که میْ جان است و تو جانی
بیا ساقی، کَم آزارم، که من از خویشْ بیزارم
بِنِه بر دستْ آن شیشه، به قانونِ پَری خوانی
چُنان کُن شیشه را ساده، که گوید خود مَنَم باده
به حَقِّ خویشی ای ساقی، که‌‌ بی‌خویشَم تو بِنْشانی
به عشق و جست و جویِ تو، سَبو بُردم به جویِ تو
بِحَمْدِاللَّهْ که دانستم که ما را خود تو جویانی
تو خواهم کَزْ نِکوکاری، سَبو را نیک پُر داری
ازان میْ‌هایِ روحانی، وَزان خُم‌هایِ پنهانی
میی اَنْدَر سَرَم کردی، وَدیگر وَعده‌ام کردی
به جانِ پاکَت ای ساقی، که پیمان را نگردانی
که ساقیِّ اَلَسْتی تو، قَرارِ جانِ مَستی تو
دَرِ خیبَر شِکَستی تو، به بازویِ مسلمانی

مرا آن دِلْبَرِ پنهان، هَمی‌گوید به پنهانی
به من دِهْ جان، به من دِهْ جان، چه باشد این گِرانْ جانی؟
یکی لحظه قَلَنْدَر شو، قَلَنْدَر را مُسَخَّر شو
سَمَنْدَر شو، سَمَنْدَر شو، در آتش رو به آسانی
در آتش رو، در آتش رو، در آتشدانِ ما خَوش رو
که آتش با خَلیلِ ما کُند رَسْمِ گُلِسْتانی
نمی‌دانی که خارِ ما بُوَد شاهَنشَهِ گُل‌ها؟
نمی‌دانی که کُفرِ ما بُوَد جانِ مسلمانی؟
سَراندازان، سَراندازان، سَراندازی، سَراندازی
مُسلمانان، مُسلمانان، مُسلمانی، مُسلمانی
خداوندا تو می‌دانی که صَحرا از قَفَص خوش تَر
وَلیکِن جُغد نَشْکیبَد زِ گورستان و ویرانی
کُنون دورانِ جان آمد، که دریا را دَرآشامَد
زِهی دوران، زِهی حَلقه، زِهی دورانِ سُلطانی
خَمُش چون نیست پوشیده فقیرِ باده نوشیده
که هست اَنْدَر رُخَش پیدا، فَر و اَنْوارِ سُبحانی