دوش خوابی دیده‌ام، خود عاشقان را خواب کو؟
کَنْدَرونِ کعبه می‌جُستم که آن مِحْراب کو؟
کعبهٔ جان‌ها، نه آن کعبه که چون آن جا رَسی
در شبِ تاریکْ گویی شمع یا مَهتاب کو؟
بلکه بُنیادش زِ نوری کَزْ شُعاعِ جانِ تو
نور گیرد جُمله عالَم، لیک جان را تاب کو؟
خانِقاهَش جُمله از نور است، فَرشَشْ عِلْم و عقل
صوفیانَش بی‌سَر و پا، غَلْبهٔ قَبْقاب کو؟
تاج و تَختی کَنْدَرون داری نهان ای نیک بَخت
در گُمانِ کیْقُباد و سَنْجَر و سُهراب کو؟
در میانِ باغِ حُسنَش می‌پَر ای مُرغِ ضَمیر
کایْمن آباد است آن جا، دام یا مِضْراب کو؟
در دَرونِ عارِیَت‌هایِ تَنِ تو بَخششی ست
در میانِ جانْ طَلَبْ کان بَخششِ وَهّاب کو؟
در صِفَت کردن زِ دور اِطْناب شُد گفتِ زمان
چون رَسیدم در طَنابِ خود، کُنون اِطْناب کو؟
چون بُرون رفتی زِ گِل، زود آمدی در باغِ دل
پس از آن سو جُز سَماع و جُز شرابِ ناب کو؟
چون زِ شورستانِ تَن رفتی سویِ بُستانِ جان
جُز گُل و ریحان و لاله و چَشمه‌هایِ آب کو؟
چون هزاران حُسن دیدی کان نَبُد از کالْبَد
پس چرا گویی جَمالِ فاتِحُ الْاَبْواب کو؟
ای فقیه از بَهرِ لِلَّهْ عِلْمِ عشقْ آموز تو
زان که بعد از مرگْ حِلّ و حُرمَت و ایحاب کو؟
چون به وقتِ رنج و مِحْنَت زود می‌یابی دَرَش
بازگویی او کجا؟ دَرگاهِ او را باب کو؟
باش تا موجِ وصالَش دَررُباید مَر تو را
غَیب گَردی، پس بگویی عالَمِ اَسْباب کو؟
اَرْچه خَطِّ اِبْنِ بَوّابَت هَوَس شُد در رِقاع
رُقْعهٔ عشقش بِخوان، بِنْمایَدت بَوّاب کو
هر کسی را نایبِ حَق تا نگویی، زینهار
در بِساطِ قاضی آ، آن گَهْ بِبین نُوّاب کو
تا نَمالی گوشِ خود را، خَلْق بینی کار و بار
چون بِمالی چَشمِ خود را، گویی آن را تاب کو؟
در خَراباتِ حقیقت، پیشِ مَستانِ خراب
در چُنان صافی نَبینی دُرد و خَسْ وَانْساب کو؟
در حسابِ فانی‌یی عُمرَت تَلَف شُد بی‌حساب
در صَفایِ یار بِنْگَر، شُبْهَتِ حُسّاب کو؟
چون می‌اَت پُردل کُند، در بَحْرِ دل غوطی خوری
این تَرانه می‌زنی، کین بَحْر را پایاب کو؟

ای برادر عاشقی را دَرد باید، دَرد کو؟
صابریّ و صادقی را مَرد باید، مَرد کو؟
چند ازین ذکرِ فَسُرده؟ چند ازین فکرِ زَمِن؟
نَعْره‌هایِ آتشین و چهره‌هایِ زَرد کو؟
کیمیا و زَر نمی‌جویَم، مِسِ قابل کجاست؟
گَرم رو را خود کِه یابَد؟ نیم گرمی سرد کو؟

در خلاصه‌یْ عشقْ آخِر شیوهٔ اسلام کو؟
در کُشوفِ مُشکلاتَش صاحِبِ اِعْلام کو؟
آهویِ عَرشی که او خود عاشقِ نافه‌یْ خود است
اِلْتِفاتِ او به دانه، طَوفِ او بر دام کو؟
گرچه هر روزی به هِجْران هَمچو سالی می‌بُوَد
چون که از هِجْران گُذشتی، لَیْل یا اَیّام کو؟
جانور را زادَنَش از ماده و نَر، وَزْ رَحِم
در وِلادت‌هایِ روحانی بگو اَرْحام کو؟
ساقیا هُشیار نَتْوان عشق را دریافتن
بویِ جامَت بی‌قَرارم کرد، آخِر جام کو؟
هست اِحْرامَت دَرین حَج جامهٔ هستیْت را
از سَرِ سِرَّت بِکَندن، شَرطِ این اِحْرام کو؟
چون که هستی را فَکَندی، روحْ اَنْدَر روح بین
جوقْ جوق و جُمله فَرد آن جایگَهْ اَجْرام کو؟
وین همه جان‌هایِ تشنه، بَحْر را چون یافتند
مَحْو گشتند اَنْدَر آن جا، جُز یکی عَلّام کو؟
دور و نزدیک و ضیاع و شهر و اِقْلیم و سَواد
زین سویِ بَحْر است، ازان سو شهر یا اِقْلام کو؟
آنچه این تَن می‌نویسَد بی‌قَلَم نَبْوَد یَقین
آن کِه جان بر خود نویسَد حاجَتِ اَقْلام کو؟
هوش و عقلِ آدمی زادی زِ سَردیِّ وِیْ است
چون که آن میْ گرم کَردَش، عقل یا اَحْلام کو؟
اَنْدَر آن بیهوشی آری، هوشِ دیگر لون هست
هوشِ بیداری کجا و رؤیَتِ اَحْلام کو؟
مُرغ تا اَنْدَر قَفَص باشد به حُکمِ دیگری ست
چون قَفَص بِشْکَست و شُد، بر وِیْ ازان اَحْکام کو؟
با حضورِ عقلْ آثام است بر نَفَس از گُنَه
با حضورِ عقلِ عقلْ این نَفَس را آثام کو؟
در مِساسِ تَن به تَن، مُحتاجِ حَمّام است مَرد
در مِساسِ روح‌ها خود حاجَتِ حَمّام کو؟
گَر شَوی تو رام، خود رامَت شود جُمله جهان
گَر تو رُستم زاده‌یی، این رَخْشَت آخِر رام کو؟
گَر تو تَرکِ پُخته گویی، خامْ مُسْکِر باشدَت
پس تو را در جامِ سَر، آثار و بویِ خام کو؟
چون بِخوردی، بی‌قَدَم بُخْرام در دریایِ غَیب
تو اگر مَستی بیا مَستانه‌یی بُخْرام کو؟
فَرضِ لازم شُد عبادت، عشق را آخِر بگو
فَرض و نَدب و واجب و تعلیم و اِسْتِلْزام کو؟
عشق بازی‌هایِ جان و آن گَهی اِکْراه و زور؟
عشقِ بَربسته کجا و آن وَلی اِکْرام کو؟
رنج بر رُخسارِ عاشقْ راحت اَنْدَر جانِ او
رنجْ خود آوازه‌یی، آن جا به جُز اِنْعام کو؟
خدمتی از خوفْ خود اَنْعام را باشد، وَلیک
خدمتی از عشق را اَمْثالِ کَالْاَنْعام کو؟
یک قَدَم راه است گَر توفیق باشد دستگیر
پس حَدیثِ راهِ دور و رفتنِ اَعْوام کو؟
لیک سایه‌یْ آن صَنَم باید که بر تو اوفْتَد
آن صَنَم کِشْ مِثلْ اَنْدَر جُملهٔ اَصْنام کو؟
آن خداوندِ به حَقْ شَمسُ الْحَق و دین، کُفوِ او
در همه آبا و در اَجْداد و در اَعْمام کو؟
دَرخورِ دُرِّ یَتیمَش کِی شود آن هفت بَحْر
گَر نَظیرش هست در ارواح یا اَجْسام کو؟
در رِکابِ اسپِ عشقش از قبیلِ روحیان
جُز قُباد و سَنْجَر و کاووس یا بهرام کو؟
دیده را از خاکِ تبریز اَرْمغان آراد باد
زان که جُز آن خاک، این خاکیش را آرام کو؟

ناله‌یی کُن عاشقانه، دَردِ مَحْرومی بگو
پارسی گو ساعتیّ و ساعتی رومی بگو
خواه رومی، خواه تازی، من نخواهم غیرِ تو
از جَمال و از کَمال و لُطفِ مَخْدومی بگو
هم بِسوزی، هم بِسازی، هم بِتابی در جهان
آفتابی، ماهتابی، آتشی، مومی بگو؟
گَر کسی گوید که آتش سرد شُد، باور مَکُن
تو چه دودیّ و چه عودی، حَیِّ قَیّومی بگو
ای دلِ پَرّانِ من، تا کِی ازین ویرانِ تَن
گَر تو بازی بَرپَر آن جا، وَرْ تو خود بومی بگو

ای زِرویَت تافته در هر زمانی نورِ نو
وِیْ زِنورَت نَقْش بَسته هر زمانی حورِ نو
کَژْ نِشین و راست بِشْنو، عقل مانَد یا خِرَد
ساقی‌یی چون تو و هر دَم بادهٔ منصورِ نو؟
کِه تواند شیشه‌‌یی را زآتشی بَرداشتن؟
یا میِ کُهنه کِه داند ساختن زَانْگورِ نو؟
می‌چَشان و می‌کَشانْ روشنْ دلان را جوقْ جوق
تازه می‌کُن این جهانِ کُهنه را از شورِ نو
عشقِ عشرَت پیشه‌یی، که دولَتَت پاینده باد
روزْ روزت عیدِ تازه، هر شَبان گَهْ سورِ نو

ای دو چَشمَت جادُوان را نُکته‌ها آموخته
جان‌ها را شیوه‌هایِ جانْ فَزا آموخته
هر چه در عالَم دَری بَسته‌ست، مِفْتاحَش تویی
عشقْ شاگردِ تو است و دَرگُشا آموخته
از برایِ صوفیانِ صافْ بَزم آراسته
وان گَهانی صوفیان را اَلصَّلا آموخته
وَزْ میانِ صوفیان، آن صوفیِ مَحبوب را
سِرِّ معشوقیِّ مُطْلَق در خَلاء آموخته
وان دِگَر را زِامْتِحانْ اَنْدَر فِراق انداخته
سِرِّ سِرِّ عاشقانَش در بَلا آموخته
عشق را نیمی نیاز و نیمِ دیگر بی‌نیاز
این اِجابَت یافته، وان خود دُعا آموخته
پیشِ آبِ لُطفِ او بین آتشی زانو زده
همچو افلاطونِ حِکْمَت، صد دَوا آموخته
با دُعا و با اِجابَت نَقْب کرده نیم‌شب
سویِ عَیّارانِ رِنْد و صد دَغا آموخته
پُرجَفایانی که ایشان با همه کافِردلی
مَر وَفا را گوشْ مالیده، وَفا آموخته
زَخْم و آتش‌هایِ پنهانی‌ست اَنْدَر چَشمشان
کآهَنان را هَمچو آیینه صَفا آموخته
جُمله ایشان بَندگانِ شَمسِ تبریزی شُده
در تَجَلّی‌هایِ او نورِ لِقا آموخته

ای زِ هِنْدُستانِ زُلفَت رَه زَنان بَرخاسته
نَعْره از مَردانِ مَرد و از زنان بَرخاسته
آتشِ رُخسارِ تو در بیشهٔ جان‌ها زده
دودِ جان‌ها بَرشُده، هفت آسْمان بَرخاسته
جوی‌هایِ شیر و میْ پنهان رَوان کرده زِ جان
وَزْمَعانی ساقیانِ هَمچو جان بَرخاسته
کُفر را سُرمه کَشیده، تا بِدیده کُفر نیز
شاهِدِ دین را میانِ مومنان بَرخاسته
تَنْ چو دیوار و پَسِ دیوار افتاده دلی
در بیانِ حالِ آن دل، این زبان بَرخاسته
رو خَرابی‌ها نِگَر در خانهٔ هستی زِعشق
سَقْفِ خانه دَرشِکَسته، آسْتان بَرخاسته
گر چه گوید فارِغَم از عاشقان، لیکِن ازو
بر سَرِ هر عاشقی، صد مِهْربان بَرخاسته
شَمسِ تبریزی چو کانِ عشقِ باقی را نِمود
خونِ دل یاقوت وار از عکسِ آن بَرخاسته

ای زِهِجْرانَت زمین و آسْمان بِگْریسته
دلْ میانِ خون نِشَسته، عقل و جان بِگْریسته
چون به عالَم نیست یک کَس مَر مَکانَت را عوَض
درعَزایِ تو مکان و لامکان بِگْریسته
جِبرَئیل و قُدسیان را بال و پَر اَزْرَق شُده
اَنْبیا و اولیا را دیدگان بِگْریسته
اَنْدَرین ماتَم دَریغا تابِ گفتارم نَمانْد
تا مِثالی وانِمایَم، کان چُنان بِگْریسته
چون ازین خانه بِرَفتی، سَقْفِ دولت دَرشِکَست
لاجَرَم دولت بر اَهلِ اِمْتِحان بِگْریسته
در حقیقت صد جهان بودی، نبودی یک کسی
دوش دیدم آن جهانْ بر این جهان بِگْریسته
چو زِ دیده دور گشتی، رفت دیده در پِی‌اَت
جانْ پِیِ دیده بِمانْده خون چَکان بِگْریسته
غیرتِ تو گَر نبودی، اشک‌ها باریدَمی
هم چُنین بِهْ خون چَکانْ دل در نَهان بِگْریسته
مَشک‌ها باید، چه جایِ اشک‌ها در هجْرِ تو؟
هر نَفَس خونابه گشته، هر زمان بِگْریسته
ای دریغا، ای دریغا، ای دریغا، ای دریغ
بر چُنان چَشمِ عیان، چَشمِ گُمان بِگْریسته
شَهْ صَلاحُ الدّین بِرَفتی ای هُمایِ گرم رو
از کَمان جَستی چو تیر و آن کَمان بِگْریسته
بر صَلاحُ الدّین چه داند هر کسی بِگْریستن
هم کسی باید که داند بر کَسان بِگْریسته

ای زِ گُلْزارِ جَمالَت یاسَمَن پا کوفته
وَزْ صَوابِ هر خَطایَت، صد خُتَن پا کوفته
ای بِزاده حُسنِ تو، بی‌واسطه‌یْ هر مَرد و زن
وان گَهْ اَنْدَر باغِ عشقَت، مَرد و زن پا کوفته
ای رُخِ شاهانه‌اَت آورده جان پروانه‌یی
صد هزاران شمعِ دلْ اَنْدَر لَگَن پا کوفته
ای دِماغِ عاشقان پُربادهٔ مَنصوری‌اَت
تا دو صد حَلّاجِ عشقَت، بر رَسَن پا کوفته
لاغَریِّ جان زِ ذوقَت آنچُنان فَربه شُده
می‌نگُنجَد در جهان، در خویشتن پا کوفته
هُدهُدان اَنْدَر قَفَص چون زان سُلَیمان خوش شُدند
راهِ پَرّیدن نَبُد تا در وَطَن پا کوفته
جانِ عاشقْ لامَکان و این بَدَن سایه‌یْ اَلَست
آفتابِ جان به رَقص و این بَدَن پا کوفته
قَهْقَهه‌یْ شادانِ عشقش کرد مَجْلِس پُرشِکَر
بوالْحَزَن شادان شُده، با بوالْحَسَن پا کوفته
روی و چَشمِ شَمسِ تبریزی، گُل و نسرین بِکاشت
در میانِ نرگس و گُل، جسمِ من پا کوفته

ای سَراندازانْ همه در عشقِ تو پا کوفته
گوهرِ جانْ هَمچو موسی رویِ دریا کوفته
زیرِ این هفت آسیا هستیِّ ما را خوش بِکوب
روشنایی کِی فَزایَد سُرمهٔ ناکوفته؟
عاشقان با عاقلانْ اَنْدَرنیامیزد از آنکْ
دَرنیامیزد کسی ناکوفته با کوفته
عاقلان از مورِ مُرده دَرکَشَند از احتیاط
عاشقان از لااُبالی، اژدَها را کوفته
مَردمِ چَشم از خیالَت چون شود پِی کوبِ عشق
فَرق‌ها پیدا شود، از کوفته تا کوفته
از شکارِ تو به بیشه، جانِ شیران خون شُده
درهوایِ قافِ قُربَت، پَرِّعَنْقا کوفته
عشقْ چون خورشیدْ دامَن گُستریده بر زمین
عاشقان چون اَخْتَرانَش راهِ بالا کوفته
لا چو لالایان زده بر عاشقانش دستِ رَد
غَیرتِ اِلّا شُده بر مَغزِ لالا کوفته
حاجیانِ راهِ جان خسته نگردند از نَشاط
اُشْتُرانْشان زیرِ بار از راهِ اعضا کوفته
ساربانا این غَزَل گو تا زِ بَعدِ خستگی
اُشتُران را مَست بینی، راهِ بَطْحا کوفته

تا چه عشق است آن صَنَم را با دلِ پُرخون شُده
هر زمان گوید که چونی؟ ای دلِ بی‌چون شُده
دَم به دَم او کَفِّ خود را از دِلَم پُرخون کُند
تا زِ دستِ دست او خونِ دِلَم جَیحون شُده
نام عاشق بر من و او را زِ من خود صبر نیست
عشقِ معشوقم زِ حَدِّ عشقِ من اَفْزون شُده
چون که کردم رو به بالا، من بِدیدم یک مَهی
فِتْنهٔ خورشید گشته، آفَتِ گَردون شُده
ذَرّه‌ها اَنْدَر هوا و قطره‌ها در بَحْرها
در دِماغِ عاشقانَش، باده و اَفْیون شُده
واعِظِ عقل اَنْدَرآمد، من نَصیحَت کَردمَش
خیز مَجْلِس سرد کردی، ای چو افلاطون شُده
پیشِ شَمسُ الدّینِ تبریزی بُرو کَزْ رَحْمَتَش
مُردگانِ کُهنه بینی عاشق و مَجنون شُده

ای به میدان‌هایِ وَحدت، گویِ شاهی باخته
جُمله را عُریان بِدیده، کَس تو را نَشْناخته
عقلِ کُلْ کَژْچَشم گشته، از کمالِ غُیرتَت
وَزْ کَژی پِنْداشته، کو مَر تو را انداخته
ای چراغ و چَشمِ عالَم، در جهانْ فَرد آمدی
تا در اسرارِ جهانْ تو صد جهان پَرداخته
ای کِه طاووسِ بهار از عشقِ رویَت جِلْوه گَر
بر درختِ جسم، جانْ نالان شُده چون فاخْته
از برایِ ما تو آتش را چو گُلْشَن داشته
وَزْ برایِ ما تو دریا را چو کَشتی ساخته
شَمسِ تبریزی جهان را چون تو پُر کردی زِ حُسن
من جهانِ روح را از غیرِ عشقَت آخْته

چَشم بُگْشا جان‌ها بین از بَدَن بُگْریخته
جان قَفَص را دَرشِکَسته، دلْ زِ تَن بُگْریخته
صد هزاران عقل‌ها بین، جان‌ها پَرداخته
صد هزاران خویشتنْ بی‌خویشتن بُگْریخته
گَر گُریزد صد هزاران جان و دلْ من فارِغَم
چون دَرآمَد مَست و خندان، آن زِ من بُگْریخته
صد هزاران تشنه زِ اسْتِسقا بِگُفته تَرکِ جان
صد هزاران بُلبُل آن سو از چَمَن بُگْریخته

این چه بادِ صَرصَر است از آسْمان پویان شُده
صد هزاران کَشتی از وِیْ مَست و سَرگَردان شُده
مَخْلَصِ کَشتی زِ باد و غَرقهٔ کَشتی زِ باد
هم بِدو زنده شُده‌ست و هم بِدو بی‌جان شُده
بادْ اَنْدَر اَمرِ یزدان، چون نَفَس در اَمرِ تو
زَامْرِ تو دُشنام گشته، وَزْ تو مِدحَت خوان شُده
بادها را مختلف از مِرْوَحه‌یْ تَقدیر دان
از صَبا مَعْمورْ عالَم، با وَبا ویران شُده
باد را یا رَب نِمودی، مِرْوَحه پنهان مَدار
مِرْوَحه‌یْ دیدن چراغِ سینهٔ پاکان شُده
هر کِه بیند او سَبَب، باشد یَقین صورت پَرَست
وان کِه بیند او مُسَبِّب، نورِ مَعنی دان شُده
اَهلِ صورت جان دهند از آرزویِ شبّه‌یی
پیشِ اَهلِ بَحْرِ مَعنی، دُرِّها ارزان شُده
شُد مُقَلِّد خاکِ مَردان، نَقل‌ها ز ایشان کُند
وان دِگَر خاموش کرده، زیر زیر ایشان شُده
چَشم بر رَه داشت پوینده، قُراضه می‌بِچید
آن قُراضه چین رَه را بین، کُنون در کان شُده
همچو مادر بر بَچه لَرزیم بر ایمانِ خویش
از چه لَرزد آن ظَریفِ سَر به سَر ایمان شُده؟
همچو ماهی می‌گُدازی در غَمِ سَرلشکری
بینَمَت چون آفتابی، بی‌حَشَم سُلطان شُده
چند گویی دودْ بُرهان است بر آتش، خَمُش
بینَمَت بی‌دودْ آتش گشته و بُرهان شُده
چند گشت و چند گردد بر سَرَت کیوان، بگو
بینَمَت هَمچون مَسیحا، بر سَرِ کیوان شُده
ای نَصیبه جو زِ من که این بیار و آن بیار
بینَمَت رَسته ازین و آن و آن و آن شُده
بَس کُن ای مَستِ مُعَربِد، ناطِقِ بسیارگو
بینَمَت خاموشِ گویان چون کَفه‌یْ میزان شُده

کِی بُوَد خاکِ صَنَم با خونِ ما آمیخته؟
خوش بُوَد این جسم‌ها با جان‌ها آمیخته
این صَدَف‌هایِ دلِ ما، با چُنین دَردِ فِراق
با گُهَرهایِ صَفایِ باوَفا آمیخته
روز و شب با هم نِشسته، آب و آتش هم قَرین
لُطف و قَهری جُفت و دُردی با صَفا آمیخته
وَصل و هِجْرانْ صُلح کرده، کُفر ایمان یک شُده
بویِ وَصلِ شاهِ ما اَنْدَر صَبا آمیخته
گُرگْ یوسُف خُلْق گشته، گُرگی از وِیْ گُم شُده
بویِ پیراهن رَسیده، با عَما آمیخته
خاکْ خاکی تَرک کرده، تیرگی از وِیْ شُده
آبْ همچون باده با نورِ صَفا آمیخته
شادیا روزی که آن معشوقِ جان‌هایِ لِقا
آمده در بَزْم مَست و با شما آمیخته
مَست کرده جُمله را زان غَمْزهٔ مَخْمورِ خویش
تا زِ مَستی اَجْنَبی با آشنا آمیخته
تا زِ بسیاریْ شراب اِبْلیس چون آدم شُده
لَعْنَتِ اِبْلیس هم با اِصْطِفا آمیخته
آن دَرِ بَسته‌یْ اَبَد، بُگْشاده از مِفْتاحِ لُطف
قُفل‌هایِ بی‌وَفایی، با وَفا آمیخته
سِرِّ سِرِّ شَمسِ دینْ مَخْدومِ ما پیدا شُده
تا بِبینی بَنده با وَصفِ خدا آمیخته
ای خداوندْ شَمسِ دین فریاد ازین حَرفِ رَهی
زان که هر حرفی از این با اژدَها آمیخته
یک دَمی مُهلَت دِهَم تا پَست تَر گیرم سُخَن
ز آنک تُند است این سُخَن، با کِبْریا آمیخته
در رَهِ عُشّاقِ حضرت، گو که از هر مِحْنَتَش
صد هزاران لُطف باشد با بَلا آمیخته
قطرهٔ زَهر و هزاران تَنگِ تریاقِ شِفا
نَفْخهٔ عیسیِّ دولت با وَبا آمیخته
خواری آن جا با عزیزی عَهد بَسته، یک شُده
پَستی آن جا از طبیعت با عُلا آمیخته
جان بُوَد ارزان به نِرخِ خاکْ پیشِ جانِ جان
گر چه این جا هست جان‌ها با غَلا آمیخته
از پِیِ آن جانِ جانْ، جان‌ها چُنان گوهر شُده
مِسِّ جان با جانِ جان، چون کیمیا آمیخته
آخِرِ دورِ جهان، با اَوَّلَش یک سَر شُده
اِبْتدایِ ابتدا با اِنْتها آمیخته
در سَرایِ بَخت رو، یعنی که تبریزِ صَفا
تا بِبینی این سَرا با آن سَرا آمیخته

در فَنایِ مَحْض اَفْشانند مَردانْ آستی
دامَنِ خود بَرفَشانَد از دروغ و راستی
مَردِ مُطْلق دستِ خود را کِی بیالایَد به جان؟
آخِر ای جانِ قَلَنْدَر از چه پَهْلو خاستی؟
سالِکی جانِ مُجَرَّد بر قَلَنْدَر عَرضه داد
گفت در گوشش قَلَنْدَر کان طَرَف می‌واستی
کین طَرَف هر چند سوزی در شَرارِ عشقِ خویش
لیک هم مُطْلَق نِه‌‌‌‌یی، زیرا که در غوغاسْتی
در جَمالِ لَمْ یَزَل، چَشمِ اَزَل حیران شُده
نی فُزودی از دو عالَم، نی زِ نَفْیَش کاسْتی
تو نه این جایی، نه آن جا، لیک عُشّاق از هَوَس
می‌کنند آن جا نَظَر کآن جاسْتی، آن جاسْتی
ای کِه از اِلّا تو لافیدی، بدین زَفتی مَباش
چَشم‌ها را پاک کُن بِنْگَر که هم در لاسْتی
مَرحَبا جانِ عَدَمْ رنگِ وجودآمیزِ خوش
فارغ از هست و عَدَم، مَر هر دو را آراستی
پاکیِ چَشمَت نباشد جُز شَهِ تبریزیان
شَمسِ دین، گَر او بخواهد، لیک نی زان‌هاستی

مُرغِ دلْ پَرّان مَبا، جُز در هوایِ‌ بی‌خودی
شمعِ جانْ تابان مَبا، جُز در سَرایِ‌ بی‌خودی
آفتابِ لُطفِ حَق بر عاشقانْ تابنده باد
تا بِیُفتَد بر همه سایه‌یْ هُمایِ‌ بی‌خودی
گَر هزاران دولت و نِعْمَت بِبینَد عاشقی
نایَد اَنْدَر چَشمِ او، اِلّا بَلایِ‌ بی‌خودی
بِنْگَر اَنْدَر من، که خود را در بَلا اَفکَنده‌ام
از حَلاوت‌ها که دیدم در فِنایِ‌ بی‌خودی
جان و صد جانْ خود چه باشد، گَر کسی قُربان کُند
در هوایِ‌ بی‌خودیّ و از برایِ‌ بی‌خودی؟
عاشقا کمتر نِشین با مَردمِ غَمناکْ تو
تا غُباری دَرنَیُفتَد در صَفایِ‌ بی‌خودی
باجَفا شو با کسی کو عاشقِ هُشیاری است
تا بیابی ذوق‌ها اَنْدَر وَفایِ‌ بی‌خودی
بیخودی را چون بِدانی، سَروَری کاسِد شود
ای سَریّ و سَروَری‌ها خاکِ پایِ‌ بی‌خودی
خوش بُوَد ظاهر شُدن بر دشمنان بر تَختِ مُلْک
لیک آن‌ها هیچ نَبْوَد جان به جایِ‌ بی‌خودی
گَر تو خواهی شَمسِ تبریزی شود مِهْمانِ تو
خانه خالی کُن زِ خود، ای کَدخدایِ‌ بی‌خودی

ای رَها کرده تو باغی از پِیِ اَنْجیرَکی
حور را از دست داده، از پِیِ کَمْپیرَکی
من گَریبان می‌دَرانَم، حیف می‌آید مرا
غَمْزهٔ کَمْپیرَکی زد بر جوانی تیرکی
پیرَکی گَنده دَهانی، بَسته صد چَنگ و جَلَب
سَر فروکرده زِ بامی، تا دَراُفْتَد زیرکی
کیست کَمْپیرَک؟ یکی سالوسَکِ‌ بی‌چاشْنی
تو به تو هَمچون پیاز و گَنده هَمچون سیرکی
میرَکی گشته اسیرِ او، گِرو کرده کَمَر
او به پنهانی‌ هَمی‌خَندد که اَبْلَه میرکی
نی به بُستانِ جَمالِ او شکوفه‌یْ تازه‌‌‌‌یی
نی به پِسْتانِ وَفایِ آن سَلیطه، شیرَکی
خود بِبینی، چون که بُگْشاید اَجَل چَشمَت، وِرا
رو چو پُشتِ سوسمار و تَنْ سِیَه چون قیرَکی
نی خَمُش کُن، پَند کَم دِهْ، بَندِ خواجه بس قَوی‌ست
می‌کَشَد زَنجیرِ مِهْرَش،‌ بی‌مَدَد زنجیرکی

شادْ آن صُبحی که جان را چاره آموزی کُنی
چاره او یابد که تُشْ بیچارگی روزی کُنی
عشقْ جامه می‌دَرانَد، عقلْ بَخیه می‌زَنَد
هر دو را زَهره بِدَرَّد، چون تو دلْ دوزی کُنی
خوش بِسوزَم هَمچو عود و نیست گَردم هَمچو دود
خوش‌‌تَر از سوزش چه باشد، چون تو دِلْسوزی کُنی؟
گَهْ لباسِ قَهْر دَرپوشیّ و راهِ دلْ زَنی
گَهْ بِگَردانی لباس، آیی قَلاوزی کُنی
خوش بِچَر ای گاوِ عَنْبَربَخشِ نَفْسِ مُطمئن
در چُنین ساحِل حَلال است اَرْ تو خوشْ پوزی کُنی
طوطی‌‌‌‌یی، که طَمْعِ اسب و مَرکَبِ تازی کُنی
ماهی‌‌‌‌یی، که مَیْلِ شَعْر و جامهٔ توزی کُنی
شیرِ مَستیّ و شکارت آهوانِ شیرمَست
با پَنیرِ گَندهٔ فانی کجا یوزی کُنی؟
چند گویم قبله؟ کِامْشب هر یکی را قبله‌یی است
قبله‌ها گَردد یکی گَر تو شب اَفْروزی کُنی
گَر زِ لَعْلِ شَمسِ تبریزی بیابی مایه‌‌‌‌یی
کمترین پایه فرازِ چَرخِ پیروزی کُنی

ای خدایی که مُفَرِّح بَخشِ رَنْجوران تویی
در میانِ لُطف و رَحْمَت، هَمچو جانْ پنهان تویی
خسته کردی بندگان را تا تو را زاری کنند
چون خَریدارِ نَفیر و لابه و اَفْغان تویی
جُمله دَرمان خواه و آن دَرمانَشانْ خواهانِ توست
آن کِه دَرد و دارو از وِیْ خاست،‌ بی‌شک آن تویی
دَردهایی کادمی را بر دَرِ خَلْقان بَرَد
آن حِجاب از اوَّل است و آخِر و پایان تویی
هر کجا کاری فروبَندد، تو باشی چَشمْ بَند
هر کجا روشن شود، آن شُعلهٔ تابان تویی
ناله بخشی خستگان را تا بِدان ساکِن شوند
چون حقیقت بِنْگَرَم، در دَردِ ما نالان تویی
هم تویی آن کَس که می‌گوید تویی، وَاللَّهْ تویی
گوی و چوگان و نِظاره گَر، دَرین میدان تویی
وان کِه مُنْکِر می‌شود این را و عِلَّت می‌نَهَد
در میانِ وسوسه‌یْ او، نَفْسِ عِلَّت خوان تویی
وان کِه می‌گوید تویی، زین گفت تَرسان می‌شود
در میانِ جانِ او، در پَردهٔ تَرسان تویی
کُنجِ زندان را به یک اندیشه بُستان می‌کُنی
رنجِ هر زندان زِ توست و ذوقِ هر بُستان تویی
در یکی کار، آن یکی راغِب، وَ آن دیگر نَفور
تو مُخالف کرده‌یی شان، فِتْنهٔ ایشان تویی
آن یکی مَحبوبِ این و باز او مَکْروهِ آن
چَشم بَندی، چَشم و دل را قبله و سامان تویی
صد هزاران نَقْش را تو بَندهٔ نَقْشی کُنی
گویی سُلطان است، آن دام است، خود سُلطان تویی
بندگیّ و خواجگیّ و سَلْطنت خَط‌‌هایِ توست
خَطِّ کَژّْ و خَطِّ راستِ این دبیرستان تویی
صورتِ ما خانه‌ها و روحِ ما مهمان دَران
نَقْش و جان‌ها سایهٔ تو، جانِ آن مِهْمان تویی
دست در طاعَت زنیم و چَشمْ در ایمان نَهیم
بر امیدِ آن کِه بِنْمایی که خود ایمان تویی
دستِ اِحْسان بر سَرِ ما نِهْ زِ اِحْسانی که ما
چَشمِ روشن در تو آویزیم، کانْ اِحْسان تویی
غَفلَت و بیداریِ ما در، تویی بر کار و بس
غَفلَتِ ما‌ بی‌فُضولی بَر، چو خود یَقْضان تویی
توبه با تو خود فُضول است و شِکَستن خود بَتَر
نَقْشِ پیمان گَر شِکَست، اَرْواحِ آن پیمان تویی
روح‌ها می‌پَروَری هَمچون زَر و مِسّ و عَقیق
چون مُخالف شُد جواهر، ای عَجَب، چون کان تویی؟
روز دَرپیچَد صِفَت در ما و تابَد تا به شب
شبْ صِفات از ما به تو آید، صِفاتِسْتان تویی
روز تا شب ما چُنین بر هَمدِگَر رَحْمَت کنیم
شبْ همه رَحْمَت رَوَد سویِ تو، چون رَحْمان تویی
کو سلاطینِ جهانْ گَر شاهِ ایوان بوده‌اند؟
پس بدانستیم‌ بی‌شک، کَنْدَرین ایوان تویی