نثرهایی که آب دارند. گاهی برای نوشیدن و گاهی برای نیوشیدن. اینها نوشته های من هستند که گاهی با اندیشه حاصل شده اند و گاهی بی اندیشه.

روزی حکیم در جمع مریدان و شاگردان نشسته بود. سخن از آدمی و زندگانی او مجلس را گرم و اصحاب سخن را سرگرم کرده بود.

بحث آنجا بالا گرفته بود که آدمی از پایه برای زندگی اجتماعی ساخته شده و کردار و گفتارش بر یکان یکان مردم اثر دارد.

مردی که تازه از قضای حاجت به مجلس وارد شده بود، برخاست و گفت: «چه کنیم تا زندگانی جمعی نیکوتری داشته باشیم؟ چطور برای جمع مفید باشیم؟»

از هر گوشه‌ای، صاحب نظری چیزی گفت.

- به همدیگر تعدی و ظلم نکنیم.

- حق همسایه را نگه داریم.

- به بیت‌المال دست‌درازی نکنیم.

- آنچه در توان داریم به دیگری کمک کنیم.

- انصاف داشته باشیم.

مرد که همچنان بر پا ایستاده بود، به فریاد گفت: «ای دوستان! بگذارید تا بدانیم حکیم در این باب چه پندی دارد.»

حکیم که تا آن زمان مُهر بر دهان داشت و شنونده بود، سرش را بالا آورد و نگاهی به چشم‌های دوخته شده به خود انداخت. سپس گفت: «هر آنچه گفتید، صحیح است. بجاست که آدمی چنان کند. اما اگر هیچ‌کدام از دستش برنیامد، حداقل پس از قضای حاجت، یک آفتابه آب بریزد.»

مریدان و شاگردان چون این شنیدند، سکوت بر مجلس حاکم شد.

«س.م.ط.بالا»

کودکی با فریاد، چشمانی گُشاد و پُر نور از شَعف، سریع و کوتاه، موسیقی خنده را هم‌نوا با باد سَر می‌کند و سُر می‌خورد.

و این قصهٔ کوتاه سقوطی‌ست که پایانش لبخند است. زمین پایان راه نیست، نقطه‌ی آغاز خنده‌ای دیگرست. پله‌های آهنین و سخت. راهی که دوباره باید رفت. و باز لذت سُر خوردن و شادی.

چقدر حرف توی این بازی هست. برای این شادی باید تلاش کرد. این تلاش پاداشی دلنشین دارد. دوباره و دوباره و دوباره. هر بار مسیر همان است. تلاش و زحمت. پس از سختی آسانی‌ست و هر فرازی را فرودی هست.

دل از تردید رها می‌شود و ترس، دست در دستِ شوق، به بازی تبدیل می‌شود.

گاهی باید ایستاد و تماشا کرد. گاهی باید لذت موفقیت دیگری را دید. گاهی باید شاهد تلاش دیگران بود. شاهد شکست‌ها، افتادن‌ها و لغزیدن‌ها. باید عبرت گرفت.

بنشینیم بر سُرسُرهٔ روزگار، با لبخند، رها، شیب شادی را سُر بخوریم.

«س.م.ط.بالا»


پی‌نوشت: تصویر این نوشته با استفاده از هوش مصنوعی ساخته شده است.

آدمی به تدریج می‌میرد.

آدمی شاید چند بار می‌میرد.

اما تنها یک بار دفن می‌شود.

آن زمان که آدم‌های دیگر پی به مرگ او می‌برند.

«س.م.ط.بالا»

وقتی پدر بود، خانه‌ای نداشتم. اجاره‌نشین بودم. از این خانه به آن خانه. کمی کوچکتر. کمی پایین‌تر. چاره‌ای نبود. اما پشتم گرم بود. پدر بود. پولی نداشت. اما بود. و همین پناه، مایه‌ی آسودگی خیال بود. هر چند آن موقع نمی‌فهمیدم.

پدر که رفت، من صاحب خانه شدم. ساکن شدم. خانه بزرگ بود. ماهی‌ها در حوض حیاط می‌چرخیدند. اما دیگر پشتم خالی بود. خیالم پریشان بود.

و اما پدر، پشت و پناه هر فرزند، روزی خواهد رفت و باز نخواهد گشت. چقدر سخت! چقدر آسان!

«س.م.ط.بالا»

جوان با عجله در خیابان پیش می‌رفت. کفش‌هایش سریع بر روی سنگفرش خیابان ضربه می‌زدند، گویی زمان در حال فرار بود و او باید آن را بگیرد. نفس‌هایش کوتاه و قدم‌هایش بلند بودند. امروز هم مثل همیشه دیر کرده بود.

ناگهان، در میانهٔ مسیر، متوجه پیرمردی شد که آرام و با طمأنینه قدم برمی‌داشت. عصایش را هر چند قدم یک بار روی زمین می‌گذاشت و لحظه‌ای مکث می‌کرد، گویی هر گامش را با دقت می‌سنجید. جوان با بی‌حوصلگی خواست از کنارش بگذرد، اما چیزی در چهرهٔ آرام و نگاه مطمئن پیرمرد او را متوقف کرد.

— «عجله داری، پسرم؟»

جوان که از این سؤال غافلگیر شده بود، سرش را تکان داد و گفت: «بله، همیشه وقت کم می‌آورم.»

پیرمرد لبخندی زد و گفت: «می‌دانستی که گاهی، آرام رفتن تو را زودتر به مقصد می‌رساند؟»

جوان با تعجب به او نگاه کرد. پیرمرد ادامه داد: «من هم زمانی مثل تو می‌دویدم. فکر می‌کردم اگر سریع‌تر بروم، بیشتر خواهم دید، بیشتر خواهم داشت... اما بعدها فهمیدم که خیلی چیزها را در همین عجله از دست داده‌ام.»

جوان لحظه‌ای به فکر فرو رفت. صدای ماشین‌ها، شلوغی خیابان و هیاهوی مردم، همیشه بخشی از زندگی‌اش بود. اما اکنون، کنار پیرمرد، برای اولین بار متوجه شد که نسیم ملایمی می‌وزد، پرنده‌ای در نزدیکی آواز می‌خواند و آفتاب، گرمای دلچسبی بر روی پوستش گذاشته است.

قدم‌هایش را کندتر کرد و با پیرمرد هم‌قدم شد. راهی که همیشه با شتاب می‌پیمود، حالا رنگ و بوی دیگری داشت. انگار آرام‌تر رفتن، چشم‌هایش را برای دیدن چیزهایی که همیشه نادیده می‌گرفت، باز کرده بود.

پیرمرد نگاهی به او انداخت و گفت: «زندگی، دویدن نیست... گام زدن و لذت بردن است.»

و جوان، برای اولین بار، این جمله را نه فقط شنید، بلکه عمیقاً حس کرد.


«س.م.ط.بالا»

روزها در گذر هستند. جنگ ها در جریان هستند. انسان ها کشته می شوند. رنج می کشند.

زمین مهربان و آسمان بخشنده، همیشه به یک حال نیستند. گاه دگرگون می شوند و خشم می گیرند. نسیمی که طوفان می شود. نم نمی که سیل می شود و لرزی که ویران می کند.

قدرت های بزرگ در پی منافع خود هستند. و مردم در پی زندگانی یا زنده مانی خویش. در تسخیر آنچه چرخش روزگار برای این عصر تدارک دیده است. جز آه و ناله ای و گاه فریادی و گاه لقمه نانی، یاری نیست.

نزدیک تر بیاییم. عزیزی از دست می رود. چند روزی، مراسمی هست و پیامی. نوحه ای هست و دعایی. در نسخه های جدیدتر سوت و کف و آوازی. و در پایان تنهایی و تنهایی.

یادتان هست اخوان می گفت: “زمستان است…”

هر چه فکر می کنم می بینم بدون خدا نمی شود. باید باشد. درست همینجا کنار ما. شریعتی هم همین طور فکر می کرد: “اگر تنهاترین تنها شوم، هنوز خدا هست”


«س.م.ط.بالا»

چطور می توان زندگی را ادامه داد؟ دامان صبح را به قبای شب وصل کرد؟ گذران عمر را در جویباری به نظاره نشست؟ اگر فراموش نکنیم.

اگر همواره به یاد عشقی از دست رفته باشیم.

اگر هر آن، تصویر عزیز سفر کرده ای را پیش چشمان خود ببینیم.

اگر حسرت آنچه گذشته ما را رها نکند.

اگر دم به دم زخمی را تازه کنیم.

اگر خاطرات، چه تلخ، چه شیرین، قفسی باشند؛ در بسته، بدون کلید و حتی بدون روزنه ای که هوای تازه و پرتو نوری به ارمغان آورد.

پس باید فراموش کرد. باید اجازه داد که فراموشی کار خود را بکند. فراموشی نعمت است.

زنده باد فراموشی

چطور می توان خندید؟ وقتی صورت خندانی را از یاد برده ایم.

مگر می شود در های و هوی شهر و قیل و قال مردمان گم نشد؟ وقتی فراموش کردیم که به حال خود رها نیستیم.

چگونه شرمنده نباشیم؟ آن زمان که دست های گرم پدر و دامان پر مهر مادر را به خاطر نمی آوریم.

چه جای عبرت خواهد بود، اگر تاریخ را فراموش کنیم؟

ننگ بر فراموشی

«س.م.ط.بالا»

دخترک شاد و خندان از اتاقی به اتاق دیگر می دوید. از پنجره سرک می کشید توی حیاط تا از مرغ بی نوا که پای چپش می لنگید، بی خبر نماند. وقتی ترکه های داغ خورشید تابستان بر صورتش می نشست، زود عقب می پرید. پناه می برد به سرمای مطبوع اتاقی کوچک درست در وسط خانه.

این اتاق یک دریچه کولر داشت و همیشه از بقیه اتاق ها خنک تر بود. اما اتاق بزرگتر فقط دو پنکه سقفی داشت و یک پنکه ایستاده هم در آشپزخانه بود. وقتی مادربزرگ با سینی چای و یک کاسه شکلات وارد اتاق شد، دخترک گفت: مامان جون خوش به حالتون؛ شما همه ی بادها رو دارید!!!

«س.م.ط.بالا»

روزهایی ست که مردمان کُره ی خاکی با ویروسی ناهنجار، پنجه در پنجه انداخته اند. هر آنکه بهره ای از خِرَد بُرده است از هماوردی به اختیار با چنین حریفی پرهیز می کند. مگر آن دلاوران و پهلوانانی که دست یاری به سوی افتادگان این میدان دراز کرده اند*.

این گونه گذشت روزگار بر ما که به اختیار محبوس در خانه ی خویش گشتیم.

و من روزهاست که دچار سکون شده ام. محدود به چرخشی دوار در جغرافیایی به مساحت چند متر مربع. حالا بهتر از هر زمان دیگر درک می کنم حال آن درازگوشی که بسته شده به سنگ آسیا.

«س.م.ط.بالا»

* دلاوران و پهلوانان همان ها هستند که به یاری بیماران و یا مبارزه با ویروس شتافتند و یا به واسطه ی شغل خود (و خدمت به جامعه) ناگزیر به خروج از خانه هستند.

مرد سراسیمه وارد واگن شد، چند ثانیه ای گذشت تا متوجه شد که تقلایش برای پیدا کردن یک صندلی خالی بی نتیجه خواهد بود. کمی آرام گرفت. چند قدم جابه جا شد. دستش را به میله ی متصل به سقف واگن گرفت تا در برابر فشارها و تکان های معمول مقاومت بیشتری داشته باشد. مترو شلوغ بود؛ اما هنوز جا برای نفس کشیدن وجود داشت؛ حتی هر مسافری می توانست اندکی در جای خود جا به جا شود تا کمی از خستگی فشار روی پاهایش را بکاهد. طبق روال سابق، فروشگاه های زنجیره ای سیار با جوش و خروش و پُر حرارت سرگرم فعالیت های اقتصادی خود بودند. مرد سرفه می کرد. یکبار. دوبار. سه بار و بیشتر. و هر بار انگار چیزی از اعماق وجودش تا گلوگاه بالا می آمد و بعد تبدیل می شد به صداهایی عجیب و غریب و گوش خراش. مسافرهایی پیاده می شدند و عده ای دیگر جای آنها را می گرفتند. همیشه همینطور است. همه جا. بعضی می روند و بعضی دیگر می آیند. چرخه ها ادامه پیدا می کنند و بودن ها و نبودن ها فراموش می شوند و یادها بر باد می روند؛ ولی به یقین چیزی از نیکی و یا بدی به یادگار باقی خواهد ماند. مرد لباس ساده ای به تن داشت. یک پیراهن با آستینی کوتاه و آزاد به رنگ روشن. همان چیزی که در گرمای هوای تابستان گزینه ی مناسبی محسوب می شود. در دستش یک کیسه پلاستیکی بود. از همان ها که هر چه در خود دارند به نمایش می گذارند و از رازداری بویی نبرده اند و تا سالهای سال به همین شیوه سپری می کنند. کیسه پُر از دارو بود. قرص بود و کپسول و شربت. حتما ارتباطی میان این همه دارو و این همه سُرفه وجود داشت. در کنار داروها یک بسته دیگر هم بود. یک بسته ی سیگار. رویش نوشته بود “ترک سیگار موجب افزایش سلامتی و طول عمر می شود”. حتما ارتباط بیشتری میان این بسته و این همه سُرفه وجود داشت. «س.م.ط.بالا»