خلاصه و رده‌بندی سنی 18+

متن به بررسی مفهوم عشق در انسان و فرشتگان می‌پردازد. عشق در فرشتگان وجود ندارد زیرا آنها در کمال قرب به خداوند هستند و نیازی به غیر ندارند. اما در انسان، عشق به هم‌نوعان به دو دلیل رخ می‌دهد: دلیل آشکار (غلبه شهوت و نیاز به ارضای آن) و دلیل پنهان (وجود سرّی الهی در انسان که او را به سوی عشق و قرب الهی سوق می‌دهد). این سرّ الهی در انسان، مرتبط با عالم نبوت و روح الهی است که درک آن برای همگان ممکن نیست.

متن دارای مفاهیم عمیق عرفانی و فلسفی است که درک آن نیاز به بلوغ فکری و آشنایی با مباحث عرفانی دارد. همچنین، برخی عبارات نیاز به تفسیر دارند و ممکن است برای مخاطبان جوانتر نامفهوم یا گمراه‌کننده باشد.

مشاهده کامل

عشق جز در آدمی صورت نگیرد زیرا که هرگز ملکی را با ملکی دیگر عشق نبوده است و نباشد و معقول در این اصل آنست که ملک را از کمال استغراق بحضرت جَلَّتْ عَظَمَتُه پروای دید غیر نبود پس او را بر غیر حق عشق نبود باز آنچه او را احتراق نیست بآتش عشق و نار شوق از آن جهت است که او در محل مشاهده حاصل است و همیشه در پرتو انوار قربست اَمِنْ از بعد و حجاب اما آدمی را بر مثل خود عشق ظاهر شود و آن دو سبب است یکی سبب جلی و دیگری خفی سبب جلی آنست که او مغلوب هواست و شهوت بر وجود او غالب است و او را بطبع مر دفع آن را بجان طالب است چنانک گرسنگی را بطعام دفع کنند و تشنگی را بآب هر آینه چون شهوت قوت گیرد هم از خود دفع باید کرد و دفع او بواسطۀ صاحب جمالی که دل را بر او میلی مفرط بود تمامتر بود و سبب خفی آنست که در صورت آدمی سریست که در بیان ما نگنجد عبارت از آن سر در عالم نبوت اینست که خَلَقَ اللّهُ آدَمَ عَلَی صوُرَتِهِ پس جان که از عالم بی نشانی او نشانست قُلِ الرّوحُ مِنْ اَمْرِ رَبّی. بحکم معنی خفی بههزار جان از دل قدم می‌سازد و بسوی عالم او می‌شتابد تا باشد که از ریحان عشق بوئی بیابد این معنی در تحریر و تقریر نتوان آوردن کسی سری نمیداند زبان در کش زبان درکش.

عین‌القضات همدانی