شاعر در این متن از فقر و عزلت خود به عنوان ارزشی والا یاد میکند و از نعمت و ثروت دنیوی بینیاز است. او آرزوهای خود را کنار گذاشته و به آرامش رسیده است. شاعر به جایگاه والای خود در جهان اشاره میکند و از دنیای مادی دوری میجوید. او بر این باور است که دنیا جایگاه مناسبی برای او نیست و در نهایت، همه چیز فانی است. شاعر به خالق خود اشاره میکند و از تکبر و تلاشهای بیثمر دوری میجوید.
متن دارای مفاهیم عمیق فلسفی و عرفانی است که درک آن برای سنین پایینتر دشوار است. همچنین، برخی از مفاهیم مانند فقر، عزلت، و نفی دنیا نیاز به بلوغ فکری دارد.
شمارهٔ ۴۶ - در عزلت
فارغم از دولتی که نعمت و ناز است ۱
خون ز رگ آرزو براندم و زین روی
رفت ز من آن تبی کز آتش آز است ۲
بر قد همت قبای عزله بریدم
گرچه به بالای روزگار دراز است ۳
تا کی جوئی طراز آستی من
نیست مرا آستین چه جای طراز است ۴
دور فلک را به گرد من نرسد وهم
گرچه مهندس نهاد و شعوذه باز است ۵
من به صفت کدخدای حجرهٔ رازم
شکل فلک چیست حلقهٔ در راز است ۶
دهر نه جای من است بگذرم از وی
مسکن زاغان نه آشیانهٔ باز است ۷
از تک و تازم ندامت است که آخر
نیستی است آنچه حاصل تک و تاز است ۸
آقچهٔ زر گر هزار سال بماند
عاقبتش جای هم دهانه گاز است ۹
خواه ظلم پاش خواه نور گزین پس
دیدهٔ خاقانی از زمانه فراز است ۱۰
کار من آن به که این و آن نه طرازند
کانکه مرا آفرید کار طراز است ۱۱
برای ضبط گوهر با صدای خود، لطفا به حساب کاربری وارد شوید.