این متن دربارهٔ ملک الموت (فرشتهٔ مرگ) و تأثیر او بر انسان‌هاست. متن بیان می‌کند که ملک الموت برای افراد غافل قهرآمیز و برای عاقلان مهربان است. اگر انسان با اعمال نیک مانند طاعت و نماز خود را به فرشته‌ها نزدیک کند، مرگ برایش آسان و حتی تقویت‌کننده خواهد بود. در مقابل، کسانی که به دیوها شبیه‌اند، مرگشان سخت و دردناک است. متن همچنین تأکید می‌کند که ملک الموت مانند آینه‌ای است که شخصیت درونی هر فرد را نشان می‌دهد و بر اساس آن، رفتار او با افراد متفاوت است.
مفاهیم عمیق عرفانی و اخلاقی موجود در متن برای درک و تحلیل نیاز به سطحی از بلوغ فکری دارد. همچنین، موضوع مرگ و چگونگی مواجهه با آن ممکن است برای کودکان پیچیده یا نگران‌کننده باشد.
بخش ۱۸ - در بیان آنکه ملک الموت آئینه صافی است که هر کس روی خود در او می‌بیند اگر دیو است دیوش می‌بیند و اگر فرشته است فرشته الی مالانهایه
تا که روحش ز جسم برباید ۱
قهر بیند از او چو غافل بود
لطف بیند هر آنکه عاقل بود ۲
ملک الموت چون فرشته بود
جنس او شو که با تو یار شود ۳
چون ملک طاعت و نماز گزین
منشین غافل و نیاز گزین ۴
زانکه خلق ملک چو گیری تو
از و رود ملک نمیری تو ۵
بلکه جانت بوی بیاساید
قوتت از ورودش افزاید ۶
زاب مراب را هم افزونی است
قوت و ازدیاد و موزونی است ۷
جنس مر جنس را یقین مدداست
جنس را یک بدان چه گر عدد است ۸
چون فرشته شوی بخلق نکو
برپری از سفول سوی علو ۹
مرگ آن را بود که پر ریواست
در لباس بشر نهان دیو است ۱۰
ملک و دیو هردو ضدانند
همدگر را بطبع میرانند ۱۱
تو ز دیوی فرشته شو اکنون
تا که گردی ز جنس خود افزون ۱۲
ملک الموت با تو یار شود
در بد و نیک غمگسار شود ۱۳
ور نگردی ملک شوی مقهور
می بمانی ز وصل حق مهجور ۱۴
زانکه با هر یک آن دگرگونست
بر یکی آب و بر دگر خون است ۱۵
لایق هر کسی نماید رو
وای بر هر که او بود بدخو ۱۶
ملک الموت آینه است بدان
جمله رخسار خویش دیده در آن ۱۷
بر یکی خوش مثال حور آید
بر یکی هم چو دیو بنماید ۱۸
بر یکی مهربان و یار شود
بر یکی هم چو ذوالفقار شود ۱۹
بر یکی گردد او پدر مادر
بر یکی دوزخی پر از آذر ۲۰
نسیه بگذار هین بنقد ببین
در دل هر یکی چوگشت دفین ۲۱
در یکی غصه در یکی شادی
یک خرابست و یک در آبادی ۲۲
یک بود پ ر ز درد موی کنان
یک ز راحت روانه جلوه کنان ۲۳
نی تجلی هوست هرچه که هست
در بد و نیک و در بلندی و پست ۲۴
مینماید بهر کسی حق رو
بی حجابی و لیک لایق کو ۲۵
بر یکی شوق و ذوق و وصل و تلاق
بر یکی جور و رنج و درد و فراق ۲۶
چون بنقد ای پسر بدیدی این
نسیه را همچنین بدان و ببین ۲۷
۲۸
برای ضبط گوهر با صدای خود، لطفا به حساب کاربری وارد شوید.
