این متن به بررسی تأثیر خیالات و تصورات مختلف بر رفتار و جهت‌گیری افراد می‌پردازد. هر فرد بر اساس خیالات خود به سویی می‌رود: یکی به دنبال گنج، دیگری به دنبال دریا، و دیگری به دنبال عبادت یا کشاورزی. این تفاوت‌ها ناشی از خیالات درونی متفاوت است که باعث می‌شود هر کس مسیر خاص خود را انتخاب کند. متن همچنین به حیرت و سردرگمی افراد در مواجهه با این تفاوت‌ها اشاره می‌کند.
این متن دارای مفاهیم عمیق فلسفی و عرفانی است که درک آن نیاز به بلوغ فکری و تجربه زندگی دارد. همچنین، استفاده از استعاره‌ها و مفاهیم انتزاعی ممکن است برای مخاطبان جوان‌تر دشوار باشد.
بخش ۱۶ - تمثیل لوح محفوظ و ادراک عقل هر کسی از آن لوح آنک امر و قسمت و مقدور هر روزهٔ ویست هم چون ادراک جبرئیل علیه‌السلام هر روزی از لوح اعظم عقل مثال جبرئیلست و نظر او به تفکر به سوی غیبی که معهود اوست در تفکر و اندیشهٔ کیفیت معاش و بیرون شو کارهای هر روزینه مانند نظر جبرئیلست در لوح و فهم کردن او از لوح
هر صَباحی دَرسِ هر روزه بَرَد ۱
بر عَدَم تَحریرها بین بی‌بَنان
وَزْ سَوادَش حیرتِ سوداییان ۲
هر کسی شُد بر خیالی ریشِ گاو
گشته در سودایِ گنجی کُنْج‌کاو ۳
از خیالی گشته شَخْصی پُرشُکوه
رویْ آورده به مَعْدن‌هایِ کوه ۴
وَزْ خیالی آن دِگَر با جَهْدِ مُر
رو نهاده سویِ دریا بَهْرِ دُر ۵
وان دِگَر بَهْرِ تَرَهُّب در کُنِشْت
وان یکی اَنْدَر حَریصی سویِ کِشت ۶
از خیالْ آن رَهْ‌زنِ رَسته شُده
وَزْ خیالْ این مَرهَمِ خسته شُده ۷
در پَری‌خوانی یکی دل کرده گُم
بر نُجوم آن دیگری بِنْهاده سُم ۸
این رَوِش‌ها مُختلف بینَد بُرون
زان خیالاتِ مُلَوَّن زَانْدَرون ۹
این در آن حیران شُده کان بر چی است؟
هر چَشَنده آن دِگَر را نافی است ۱۰
آن خیالات اَرْ نَبُد نامُؤتَلِف
چون زِ بیرون شُد رَوِش‌ها مُختلف؟ ۱۱
قِبْلهٔ جان را چو پنهان کرده‌اند
هر کسی رو جانِبی آورده‌اند ۱۲
برای ضبط گوهر با صدای خود، لطفا به حساب کاربری وارد شوید.
