خلاصه و رده‌بندی سنی 16+

ملک‌زاده در این متن با استفاده از تمثیل‌های مختلف به انتقاد از کارداران پادشاه می‌پردازد. او اشاره می‌کند که این افراد بدون سمت خدمت به پادشاه، فاقد ارزش ذاتی هستند و مانند زنی که زیورآلاتش را بردارند یا دیواری که رنگش را بشویند، زشتی‌هایشان آشکار می‌شود. همچنین، او هشدار می‌دهد که پادشاهی که از خطاهای کاردارانش چشم‌پوشی کند، مانند کسی است که بر الاغی نادان سوار شده و به هلاکت می‌رسد.

متن دارای مفاهیم انتزاعی و تمثیل‌های پیچیده است که درک آن‌ها نیاز به بلوغ فکری و تجربه‌ی خواننده دارد. همچنین، نقدهای سیاسی و اجتماعی مطرح شده ممکن است برای مخاطبان جوان‌تر نامفهوم یا غیرجذاب باشد.

مشاهده کامل

ملک‌زاده گفت: دستور از استماع این سخن که اجماع امم و اتّفاق عقلاء عالم بر آنست، درین خصومت و پیکار بدان اسبِ حرون ماند که تا زخمِ تازیانه نخورد، حرونی پیدا نکند و بدان کودک که در مکتب باشد، از بیم دوالِ معلم پای در دامن تأدّب کشیده دارد و چون بیرون آید، عقالِ عقل بگسلد و باز با خوی کودکی شود و بدان خرلنگ که در علفزار آسودگی می‌چرد و بر مربطِ بی‌کاری می‌آساید، درست نماید و چون اندک رنجی از تحمل بارِ اوقار بیند، عیب لنگی پدید آرد. تا اکنون که کشف القناعِ احوالِ او نرفته بود، همه رزانت و ثبات می‌نمود و چون قدمی از حد آزرم فراتر نهادیم، مزاج تأبّی که بر آن تربّی یافتست، پدید آورد و ما چون راه تسامح و تصالح بربستیم، سخن گشاده‌تر بگوئیم: کارداران پادشاه که شرفی دیگر صفاتی و ذاتی بیرون از سمتِ خدمت پادشاه ندارند، چون ایشان را بروز عطلت و عزلت بنشانند، بدان زن متجمّلِ متکحّل مانند که چون پیرایهٔ عاریت ازو فرو گشایند، زشتیِ رویِ خویش پیدا کند و بدان دیوار نگاریده که عکس تصاویر آن چشم را خیره گرداند و چون باندک آبی فرو شوئی، جز گل تیره نبینی و گفته‌اند: لَا تَمدَحَنَّ خَسیساً بِمَرتَبَهٍ نَالَهَا مِن غَیرِ استِحقَاقٍ فَاِنَّهَا تَحُطُّهُ عَمّا کانَ عَلَیهِ و لکِن بَعدَ اَن کَثُرَت ذُنُوبُهُ وَ ظَهَرَت عُیُوبُهُ وَ صَارَمُو اِلَیهِ مُعَادِیا وَ مَادِحُهُ هاجیاً و پادشاه که از مقابحِ افعالِ کارداران و مخازیِ احوالِ ایشان رفادهٔ تعامی بر دیدهٔ بصیرت خویش بندد و خواهد که بتحمّل و تعلّل کار بسر برد، بدان شگالِ خر سوار ماند که بنادانی کشته شد. شهریار گفت: چون بود آن داستان؟

سعدالدین وراوینی