این شعر به ویژگی‌های اخلاقی و رفتاری که یک پاسبان (نگهبان یا مأمور نظم) باید داشته باشد می‌پردازد. پاسبان باید از نژاد اصیل، دوستدار مردم، رهبر و غمگسار آن‌ها، مشفق، نیکخوی و آزاده باشد. همچنین، از رفتارهای ناشایست مانند رشوه‌خواری، خشونت بی‌دلیل، آزار مردم و سوءاستفاده از قدرت پرهیز کند. در مقابل، رفتارهای نادرست برخی پاسبانان که به جای حفظ امنیت و عدالت، به ظلم و ستم می‌پردازند، محکوم شده‌است.
محتوا شامل مفاهیم اخلاقی و انتقادی است که برای درک عمیق‌تر نیاز به سطحی از بلوغ فکری دارد. همچنین، اشاره به برخی رفتارهای خشونت‌آمیز ممکن است برای کودکان نامناسب باشد.
در صفت پاسبان
تا کند عیب خلق را تعدیل ۱
پاسبان دوستدار خلق بود
رهبر و غمگسار خلق بود ۲
پاسبان باید آدمی‌زاده
مشفق و نیکخوی و آزاده ۳
پاسبان گر نه بی‌نیاز بود
دست او هر طرف دراز بود ۴
رشوه‌خواره نه پاسبان باشد
بلکه او شبرو و عوان باشد ۵
روز روشن میانهٔ برزن
چارقد برکشیدن از سر زن ۶
در بر خلق مویش آشفتن
لت زدن، زشت و ناسزا گفتن ۷
پای ببریدن از پی پاپوش
یا پی گوشواره کندن گوش ۸
نه سزاوار پاسبانانست
کاین عمل شیوهٔ عوانانست ۹
کارشان نیست در خلا و ملا
جز که جفت و جلا و بند و بلا ۱۰
عامه دزدند و ابله و بدروز
پاسبان نیز قوز بالاقوز ۱۱
کار اهل صلاح و ستر و عفاف
هست‌مشکل‌دراین‌بزرگ مصاف ۱۲
برای ضبط گوهر با صدای خود، لطفا به حساب کاربری وارد شوید.
