این متن بر اهمیت علم و دین به عنوان روزیدهندهی جان تأکید دارد و بیان میکند که رزق جسمانی (مانند غذا) برای بدن است، در حالی که رزق روحانی (علم و کلام الهی) برای جان ضروری است. شاعر توصیه میکند که به جای تمرکز بیش از حد بر رزق مادی، به دنبال دانش و تقوا باشیم و توکل بر خدا را سرلوحهی زندگی قرار دهیم. همچنین، این متن یادآور میکند که خداوند روزیرسان است و نباید از نیازهای مادی هراسید.
مفاهیم عمیق عرفانی و اخلاقی این متن برای درک و تأمل نیاز به بلوغ فکری دارد. همچنین، استفاده از استعارهها و مفاهیم دینی ممکن است برای کودکان قابل درک نباشد.
در تحقیق رزق
نباشد جز به سعی انسان یقین است ۱
تن از دنیا و رزق او طعام است
دل از عقبی طعام او کلام است ۲
به رزق تن شدی عمری گرفتار
چو خواهی عمر رزق جان به دست آر ۳
به جان از طالبان علم و دین شو
اگر اینجا نیست سوی شهر چنین شو ۴
چنان کاین رزق تن از نان و آبست
حقیقت رزق جان از علم کتابست ۵
به حکمت گر بخوانی آن کتابت
یقین آن بس بود روز حسابت ۶
و ما من دابه فی الارض گفته است
نه بر من هست رزق فرض گفتست ۷
مگر باور نمیداری ز حق آن
که میسوزی به جان از بهر یک نان ۸
مکن از بهر خوردن خلقسوزی
که با روز تو خواهد بود روزی ۹
مرو چندان به دنبال نواله
طلب آن کن که با تو شد حواله ۱۰
تو را گفته است رزق جان به دست آر
که رزق تن آید به خروار ۱۱
تو را چون پادشا بر خوان نشاند
گرسنه بر در اسیت نماند ۱۲
توکل بر خدا باید همیشه
نه بر تیر و کمان و کار و پیشه ۱۳
به صنعت هر کسی دارد امیدی
نباشد بر خداشان اعتمیدی ۱۴
به خلاقیش جمله خلق دانند
ولی رزاقیش را در گمانند ۱۵
هر آن کس را که باشد عقل داند
چو جانت داد بی روزی نماند ۱۶
چو جانت داد بر تن کرد فیروز
معین کرد زرق تن همان روز ۱۷
به تن میخور همیشه آب و نان را
به جان میجوی علم خاص جان را ۱۸
چو بشناسی کهای و از کجائی
بدانی عاقبت سر خدائی ۱۹
مرا زان شمه معلوم گشته است
سوی الله این دمم مفهوم گشته است ۲۰
به هر جائی که هستم در شب و روز
همی گویم به آه گرم و دلسوز ۲۱
خداوندا دلی بخش این گدا را
که اندر وی نبیند جز خدا را ۲۲
برای ضبط گوهر با صدای خود، لطفا به حساب کاربری وارد شوید.