این شعر به موضوعاتی مانند خودشناسی، حیرت در برابر هستی، و ناتوانی انسان در درک حقیقت وجودی خود و جهان می‌پردازد. شاعر از ناتوانی انسان در رسیدن به کمال و حقیقت سخن می‌گوید و بیان می‌کند که انسان‌ها اغلب درگیر ظواهر و نام‌ها هستند بدون آنکه به جوهره واقعی دست یابند. همچنین، اشاره‌ای به تنهایی و سردرگمی انسان در مسیر شناخت خود دارد.
مفاهیم عمیق فلسفی و عرفانی موجود در این شعر برای درک و تجزیه‌وتحلیل، به بلوغ فکری و تجربه زندگی نیاز دارد. نوجوانان ممکن است در درک کامل این مفاهیم با مشکل مواجه شوند، درحالی که بزرگسالان بهتر می‌توانند با این مضامین ارتباط برقرار کنند.
غزل ۱۳۱۱ - در بساطی که دم تیغ ادب آخته‌اند
بی‌نیازان سر و گردن به خم افراخته‌اند ۱
نه فلک را به خود افتاده‌سر وکار جدال
عرصه خالی و ز حیرت سپر انداخته‌اند ۲
در مقامی‌که دل و دیده و دیدار یکیست
همه داغند که آیینه نپرداخته‌اند ۳
چه بهار و چه خزان در چمنستان حضور
عرض هر رنگ که دادند همان باخته‌اند ۴
همچو عنقاکه به جز نام ندارد اثری
همه آوازه ی پرواز ز پر ساخته‌اند ۵
بلبلان‌چمن قرب به‌آهنگ‌یقین
می‌سرایند و همان هم سبق فاخته‌اند ۶
از ازل تا به ابد آنچه تماشا کردیم
خود نمایان خیال آینه پرداخته اند ۷
گر به منزل نرسیده ست کسی نیست عجب
کان سوی خویش ندارند ره و تاخته‌اند ۸
چاره ی خودسری خلق چه امکان دارد
شش‌جهت انجمن عیش به غم ساخته‌اند ۹
خودشناسی عرض جوهر یکتایی نیست
بیدل اینها همه خویشند که نشناخته‌اند ۱۰
برای ضبط گوهر با صدای خود، لطفا به حساب کاربری وارد شوید.
