این متن به انتقاد از رفتارهای دوگانه و ریاکارانه برخی افراد می‌پردازد که با بدان خوبی می‌کنند و با خوبان بدی می‌نمایند. همچنین، به نکوهش افرادی اشاره دارد که با نام درویشی و فقر، رفتارهای ناشایست دارند و از زنان و کودکان سوءاستفاده می‌کنند. شاعر هشدار می‌دهد که چنین افرادی در نهایت پشیمان خواهند شد و این رفتارها با آیین واقعی درویشی و حق‌طلبی سازگار نیست. در پایان، تأکید می‌کند که شناخت خود، مقدمه شناخت خداست و افراد خودخواه و دورنگ نمی‌توانند به حقیقت دست یابند.
متن حاوی مفاهیم انتقادی و اخلاقی پیچیده‌ای است که برای درک کامل آن، مخاطب نیاز به بلوغ فکری و تجربه کافی دارد. همچنین، برخی اشارات به رفتارهای ناپسند ممکن است برای سنین پایین‌تر نامناسب باشد.
شماره ۱۳۴ - رسم ایران است یا اهل فرنگ
با بدان یکرنگ و با خوبان دورنگ ۱
با بدان خوبی و با خوبان بدی
شیوه گرگ است و رفتار پلنگ ۲
شهرت درویشی و دام و کمند
نام فقر و وضع ششلول و تفنگ ۳
کیست آن درویش کودارد گذشت
از زنان شوخ و وز طفلان شنگ ۴
کیست آن درویش کو، هرگز نبود
در پی . . . فراخ و . . . تنگ ۵
ای بسا اسب همایون تیزتک
روز پیری کمتر از یابوی لنگ ۶
دوستان را دشمن ناموس و نام
دشمنان را دوست با ادبار ننگ ۷
ای بسا بهمن بکام اژدها
وی بسا یونس گرفتار نهنگ ۸
دانمت آخر پشیمان می شوی
پای امیدت خورود روزی بسنگ ۹
نیست این آئین درویشی حق
کار الواط است این کار جفنگ ۱۰
هر که خود نشناخت نشناسد خدا
بنده نفس است و خودخواه و دورنگ ۱۱
شخص نابینا نبیند راه و چاه
هر چه داند خویش را چست و زرنگ ۱۲
می نشاید غره شد «حاجب » به خویش
بخت چون برگشت زد آئینه زنگ ۱۳
برای ضبط گوهر با صدای خود، لطفا به حساب کاربری وارد شوید.
