متن بالا به موضوع فطرت انسانی و شایستگی ذاتی همه انسان‌ها برای رسیدن به معرفت ربوبیت می‌پردازد. این شایستگی به همه انسان‌ها داده شده است، اما عوامل دنیوی مانند حرص و شهوات می‌توانند آن را از بین ببرند. پیامبران و اولیا کسانی هستند که این راه را به خوبی پیموده‌اند و دیگران را به آن دعوت می‌کنند. رسیدن به این درجات بالا نیازمند مجاهدت، توفیق الهی و شرایط خاص است.
متن دارای مفاهیم عمیق فلسفی و عرفانی است که درک آن نیازمند سطحی از بلوغ فکری و آشنایی با مباحث دینی و فلسفی می‌باشد. همچنین، استفاده از اصطلاحات تخصصی و مفاهیم انتزاعی، آن را برای مخاطبان جوان‌تر دشوار می‌سازد.
فصل دوازدهم
و از علوم این شایستگی حق تعالی خبر داد بدین عبارت که گفت: «الست بربکم قالوا بلی» چنان که اگر کسی گوید هر عاقل که با وی گویی: نه دو از یکی بیشتر است؟ گوید که: «بلی راست بود» اگر چه هر عاقلی این به گوش سر نشنیده باشد و به زبان نگفته باشد، و لیکن همه درون وی بدین تصدیق آکنده باشد، همچنان که این فطرت آدمیان است، معرفت ربوبیت نیز فطرت همه است، چنان که گفت: «و لئن سالتهم من خلق السموات و الارض لیقولن الله» و دیگر گفت: «فطره الله التی فطر الناس علیها» و به برهان عقلی و به تجربت معلوم شده است و این به پیمبران مخصوص نیست، چه پیمبر هم آدمی است: «قل انما انا بشر مثلکم».
لیکن کسی که وی را این راه گشاده شد، اگر صلاح جمله خلق وی را بنمایند و بدان دعوت کنند آنچه وی را نمودند، آن را شریعت گویند و وی را پیمبر گویند و حالت وی را معجزه گویند و چون به دعوت خلق مشغول نشود، وی را ولی گویند و حالات وی را کرامات گویند و واجب نیست که هر که را این حال پدید آید، به خلق و به دعوت مشغول شود، بلکه در قدرت حق تعالی هست که وی را به دعوت خلق مشغول نکند، اما بدان سبب که این به وقتی بود که شریعت تازه بود و به دعوت دیگر حاجت نبود و یا بدان سبب که دعوت را شرطی دیگر بود که در این ولی موجود نبود.
پس باید که ایمان درست داری به ولایت و کرامت اولیا و بدانی که اول کار به مجاهدت تعلق دارد و اختیار را به وی راه هست، ولکن نه هر که کارد، درود و نه هر که رود، رسد نه هر که جوید یابد، ولکن هر کار که عزیزتر بود، شرایط آن بیشتر بود و یافت آن نادرتر بود و این شریفترین درجات آدمی است در مقام معرفت و طلب کردن این، بی مجاهدت و بی پیری راه رفته و پخته، راست نیاید و چون این هر دو باشد تا توفیق مساعدت نکند و تا در ازل وی را بدین سعادت حکم نکرده باشند، به مراد نرسد و یافتن درجت امامت، در علم ظاهر و در همه کارهای اختیاری همچنین است.
برای ضبط گوهر با صدای خود، لطفا به حساب کاربری وارد شوید.
