خلاصه و رده‌بندی سنی 15+

متن تاکید می‌کند که امیدواری به رحمت و مغفرت الهی باید پس از انجام طاعت و عبادت باشد، نه قبل از آن. این امیدواری بدون عمل، غرور و حماقت محسوب می‌شود. آیات و روایات متعددی از قرآن و ائمه نقل شده‌اند که این مفهوم را تایید می‌کنند، از جمله آیه‌ای که ایمان، هجرت و جهاد را شرط امیدواری به رحمت خدا می‌داند و روایاتی که امیدواری بدون عمل را دروغ و آرزوی باطل می‌خوانند. همچنین، مومن واقعی کسی است که هم خوف از خدا دارد و هم امید به رحمت او، و این دو را با عمل همراه می‌سازد.

متن دارای مفاهیم عمیق دینی و اخلاقی است که درک آن‌ها نیاز به سطحی از بلوغ فکری و شناختی دارد. نوجوانان و بزرگسالان بهتر می‌توانند ارتباط بین عمل و امیدواری را درک کنند و پیام‌های اخلاقی متن را بفهمند.

مشاهده کامل

و اما آنچه دلالت می کند بر آنچه گفتیم، که رجاء و امیدواری به رحمت و مغفرت باید بعد از طاعت و عبادت باشد، و بدون آن غرور و حماقت است از آیات و اخبار بی حد و نهایت است چنانکه حق سبحانه می فرماید: «ان الذین آمنوا و الذین هاجروا و جاهدوا فی سبیل الله اولئک یرجون رحمه الله» یعنی «به درستی که کسانی که ایمان آوردند و به جهت متابعت رسول، ترک اوطان خود را نمودند و در راه خدا با کفار و نفس اماره جهاد کردند، ایشان اند که امیدوار به رحمت پروردگارند» و در مقام مذمت طایفه ای می فرماید: «فخلف من بعدهم خلف ورثوا الکتاب یاخذون عرض هذا الادنی و یقولون سیغفر لنا» خلاصه معنی اینکه از عقب گذشتگان، طایفه ای آمدند که کتاب خدا از رفتگان به ایشان رسید، و ایشان گرفتار متاع دنیوی گشتند، و آنها را فرا گرفتند و می گویند که زود باشد که ما آمرزیده شویم و از حضرت پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم مروی است که «احمق کسی است متابعت هوا و هوس نفسانی را کند، و آرزو از خدا داشته باشد» و شخصی به خدمت امام جعفر صادق علیه السلام عرض کرد «قومی هستند که گناه می کنند و می گویند ما امید به خدا داریم و همیشه چنین اند تا مرگ ایشان برسد حضرت فرمودند که ایشان کسانی هستند که به آرزو می گذارنند و دروغ می گویند، رجا و امید ندارند و به درستی که کسی که امید به چیزی داشته باشد در صدد طلب آن برمی آید و کسی که از چیزی بترسد از آن می گریزد» و شخصی به حضرت صادق علیه السلام عرض کرد که «قومی از دوستان تو معصیت می کنند و می گویند ما امیدواریم حضرت فرمود دروغ می گویند، دوستان ما نیستند اینها قومی هستند که امانی و آمال، ایشان را مضطرب کرده است کسی که امید به چیزی داشته باشد عمل از برای آن می کند» و باز از آن حضرت مروی است که «مومن، مومن نیست تا خوف و امید داشته باشد و خوف و امید نمی دارد مگر در وقتی که عمل کند از برای آنچه می ترسد و به آن امید دارد».

ملا احمد نراقی