امام علی(ع) در پاسخ به فردی که در حضور او گفت "استغفرالله"، توضیح می‌دهد که استغفار تنها گفتن این عبارت نیست، بلکه دارای شش معنا و شرط است: 1. پشیمانی از گذشته، 2. تصمیم بر عدم تکرار گناه، 3. ادای حقوق مردم، 4. جبران فرایض ضایع شده، 5. ذوب کردن گوشت‌های روییده از حرام با اندوه، 6. چشاندن درد طاعت به جسم همانند لذت معصیت. تنها پس از این شرایط می‌توان گفت "استغفرالله".
متن حاوی مفاهیم عمیق اخلاقی و دینی است که درک آن‌ها نیاز به بلوغ فکری و شناختی دارد. همچنین، بحث درباره‌ی جبران گناهان و حقوق دیگران ممکن است برای کودکان و نوجوانان کم‌سن‌وسال پیچیده باشد.
شرائط توبه و استغفار
اَلاِسْتِغْفَارُ دَرَجَةُ اَلْعِلِّيِّينَ وَ هُوَ اِسْمٌ وَاقِعٌ عَلَى سِتَّةِ مَعَانٍ أَوَّلُهَا اَلنَّدَمُ عَلَى مَا مَضَى وَ اَلثَّانِي اَلْعَزْمُ عَلَى تَرْكِ اَلْعَوْدِ إِلَيْهِ أَبَداً استغفار درجۀ والا مقامان است، و داراى شش معنا است، اوّل پشيمانى از آنچه گذشت، دوّم تصميم به عدم بازگشت
وَ اَلثَّالِثُ أَنْ تُؤَدِّيَ إِلَى اَلْمَخْلُوقِينَ حُقُوقَهُمْ حَتَّى تَلْقَى اَللَّهَ أَمْلَسَ لَيْسَ عَلَيْكَ تَبِعَةٌ وَ اَلرَّابِعُ أَنْ تَعْمِدَ إِلَى كُلِّ فَرِيضَةٍ عَلَيْكَ ضَيَّعْتَهَا فَتُؤَدِّيَ حَقَّهَا سوم پرداختن حقوق مردم چنانكه خدا را پاك ديدار كنى كه چيزى بر عهدۀ تو نباشد، چهارم تمام واجب‌هاى ضايع ساخته را به جا آورى
وَ اَلْخَامِسُ أَنْ تَعْمِدَ إِلَى اَللَّحْمِ اَلَّذِي نَبَتَ عَلَى اَلسُّحْتِ فَتُذِيبَهُ بِالْأَحْزَانِ حَتَّى تُلْصِقَ اَلْجِلْدَ بِالْعَظْمِ وَ يَنْشَأَ بَيْنَهُمَا لَحْمٌ جَدِيدٌ وَ اَلسَّادِسُ أَنْ تُذِيقَ اَلْجِسْمَ أَلَمَ اَلطَّاعَةِ كَمَا أَذَقْتَهُ حَلاَوَةَ اَلْمَعْصِيَةِ فَعِنْدَ ذَلِكَ تَقُولُ أَسْتَغْفِرُ اَللَّهَ پنجم گوشتى كه از حرام بر اندامت روييده، با اندوه فراوان آب كنى، چنانكه پوست به استخوان چسبيده گوشت تازه برويد، ششم رنج طاعت را به تن بچشانى چنانكه شيرينى گناه را به او چشانده بودى، پس آنگاه بگويى، استغفر اللّٰه
برای ضبط گوهر با صدای خود، لطفا به حساب کاربری وارد شوید.
